غزل شمارهٔ ۴۱۱

برداشت: اگر کسی بخواهد با شمشیر به دوستان آسیب برساند، من اولین کسی هستم که می‌گوید من عاشق هستم و از محبت صحبت می‌کند.

برداشت: AI: می‌گویند اگر از سر به دار رفتن احساس ناامیدی نمی‌کنی، پس بپذیر که من تو را به پای دار می‌اندازم. [تصحیح AI: می‌گویند اگر از سر به دار رفتن احساس ناامیدی نمی‌کنی (دریغ نداری)؛ به او بگویید که سر را قبول کند تا به پایش بیندازم.]

برداشت: من نمی‌توانم به خاطر زیبایی چهره‌ی دوست از دیدن او بگذرم. بهتر است که به نصیحت‌ها گوش دهم و به آن‌ها عمل کنم.

برداشت: در صحبت‌های نیکان گفته‌اند که بر من ناراحتی و آتش عشق فروزان است که می‌تواند تمام دارایی و تلاش‌های من را از بین ببرد.

برداشت: من مانند پرنده‌ای هستم که به خاطر خوشی و لذت‌هایی که در قید و بند آنها افتاده‌ام، دیگر نمی‌توانم به یاد آورم کجا زندگی می‌کردم یا کجا باید باشم.

برداشت: دل من پر از دردی است که اگر اشک‌هایم را از صورت پاک کنم، این درد به حدی است که آستینم را هم به زیر می‌برد و به دامنم می‌رسد.

برداشت: اگر من لباس خود را از تن بیرون کنم، تو زیر آن فقط شخصی ناتوان را خواهی دید که در واقع تنها درونی خیالی یا جسمی بی‌ارزش دارد.

برداشت: باید احتمال بدی‌های دشمنان را در نظر بگیرم، زیرا قلبم توانایی جدا شدن از دوست را ندارد.

برداشت: هیچ‌کدام از دردهای واقعی اهمیتی ندارد، زیرا وقتی من در رنج هستم و فریاد می‌زنم، انگار که هیچ‌کس به حال من توجهی نمی‌کند.

برداشت: ۱۰. جم: «نام جمشید هم هست؛ در جایی که با نگین و وحش و طیر و دیو و پری گفته می‌شود، مراد سلیمان است و در جایی که با جام و پیاله مذکور می‌شود جمشید، پسر طهمورث و چهارمین شاه پیشدادی است و آنجا که با آیینه و سد نام برده می‌شود، اسکندر. پس از حمله عرب و استقرار اسلام در ایران داستان‌های ملی با قصه‌های سامیان آمیخته شد. پادشاهان و ناموران ایران با پیامبران و شاهان بنی‌اسرائیل رابطه یافتند.» (لغت‌نامه) / حدیث: سخن، ماجرا، افسانه و داستان / چاه بیژن: افراسیاب پس از اطلاع از عشق بیژن و منیژه، بیژن را در چاهی به نام ارژنگ زندانی کرد و منیژه را از کاخ بیرون راند. وقتی گیو از یافتن پسر خود، بیژن، ناامید شد، به کیخسرو متوسل گشت و کیخسرو رستم را برای نجات بیژن به توران روانه ساخت و با راهنمایی منیژه او را در چاه یافت و نجات داد. (فرهنگ تلمیحات) / کنایه: شب دراز (شب هجران و سخت) / تضاد معنوی: تخت جم، چاه بیژن. / معنی: برای آن کسی که بر تخت پادشاهی تکیه زده است، درازی شب‌ها معنایی ندارد. من سردی و سیاهی آن را در‌می‌یابم که در چاه تاریک هجران مانده‌ام. - منبع: شرح غزل‌های سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی

برداشت: می‌گویند ای سعدی، از عشق دست بکش و توبه کن، اما من نمی‌توانم و نمی‌خواهم که عشق را رها کنم.