غزل شمارهٔ ۱۵۵

برداشت: در لحظه‌ای که چشمم به چهره‌ی زیبایش افتاد، مشخص شد که طاقت از دست داده‌ام.

برداشت: می‌پنداشتم که عقل از عهدهٔ هر کاری بر‌می‌آید اما بیچاره وقتی عاشق شد، به کار عشق فرو‌ماند. [ بیچاره: صفت جانشین موصوف، درمانده و ناتوان / به سر افتادن: دریافتن و متوجه شدن / کنایه: از کاری به در‌آمدن (از عهدهٔ کاری بیرون آمدن و آن را به نیکی انجام دادن) / تضاد: عقل و عشق، به در‌آمدن و فرو ماندن ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

برداشت: چشم همچون دشمن، روی مردم شمشیر کشیده است؛ چطور می‌توانم طاقت بیاورم وقتی سپر از دستم افتاده است؟

برداشت: با وجود سوختگی نمی‌توان آتش را پنهان کرد؛ گرچه هیچ حرفی نزدیم ولی این واقعیت آشکار شد.

برداشت: هر کسی که درباره زیبایی‌ها و صفات نیک او صحبت کردم، آن‌چنان به او علاقه‌مند شد که مثل من بی‌اطلاع و شگفت‌زده ماند.

برداشت: آگاه باش که لب شیرین دل از کفت نرباید و به عشق مبتلایت نکند! زیرا کسی که از دست غم عشق شیرین‌لبان به کوه پناه می‌برد، ناچار خود را از کمرگاه آن به زیر پرتاب می‌کند. [ هان: صوت، کلمه‌ای برای تنبیه و آگاهانیدن / کوه گرفتن: سر به کوه گذاشتن و به کوه رفتن./ایهام: لب شیرین ۱_ لب زیبا ۲_ لب شیرین معشوقهٔ خسرو پرویز که فرهاد به او دل باخت. -> ۵۵/۲ / کنایه: از دست ستاندن (شیفته و عاشق کردن). از کمر افتادن (بی‌صبر و طاقت گشتن) / تلمیح: اشاره به ماجرای فرهاد و شیرین / ایهام: از کمر افتاد، از کمر کوه افتاد ۲_از پای در‌آمد ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

برداشت: صاحب‌دلان می‌دانند که نفس گرم عشق که چونان آتشی است، خرمن مرا بیش از دیگران به آتش کشیده است. [صاحب‌نظران: روشن‌دلان و آگاهان، کسانی که به چشم دل در کارها نگرند./ کنایه: نفس گرم (دمِ گیرا، نفس اثربخش، آه سوزناک)، آتش در خرمن افتادن (هستی و وجود به باد دادن و نابود شدن) / تضاد: آتش،خرمن / تناسب: گرم، آتش ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

برداشت: بر آن چهرهٔ زیبا به دقّت نگریستم. در همان نگاه اول هر چیز که در هستی وجود داشت، در نظرم بی‌قدر گردید. [منظر: چهره و صورت / مطبوع: خوش‌آیند و زیبا /وجود: صفت است جانشین موصوف، موجود./جناس زاید و اشتقاق: نظر، منظر / آرایهٔ تکرار: نظر ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

برداشت: سعدی از عهدهٔ غم عشق او بر‌نمی‌آمد، اما هرکس که با کاری بزرگ چون غم عشق درگیر شود حتی می‌تواند با رستم دستان هم بجنگد. [ حریف: رقیب و همآورد / رستم دستان: رستم پسر زال و دستان لقبی برای پدر رستم بود / زدن: پیکار کردن /کنایه: درافتادن (ستیز کردن).] - منبع: شرح غزل‌های سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی