غزل شمارهٔ ۶۹

برداشت: خوشدلی و شادکامی خوب است و در کنار جوی لذّت‌بخش‌تر می‌شود. باده‌خواری با شنیدن نغمه‌سرایی بلبل خوش‌نوا دلپذیرتر است . [ عشرت = عیش و خوشی و شادمانی / طرف = کنار / سماع = شنیدن، نغمه و آواز / خوشگوی = خوش‌خوان و خوش‌آواز ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

برداشت: خواب صبح در کنار بوته‌های سمن موجب شادی است؟ نه، خفتن در کنار محبوبی که بوی سمن از وی به مشام می‌رسد، بسی دلنشین‌تر از آن است. [ سمن = یاسمن، نام گلی است سپید و خوشبو / سمن‌زار = باغ یاسمن / سمن‌بوی = معطّر و خوشبو ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

برداشت: خفتن در اثر خمار و مستی بادهٔ دلنشین صبحگاهی در روی بستری آکنده از شقایق خودروی خوشتر است و یا به سخن دیگر، خواب در بستر یار زیباروی از خمار و مستی بادهٔ خوش صبحگاهی لذّت‌بخش‌تر است . [ خمار = ملالت و سردردی که ساعتی پس از خوردن شراب و زایل شدن نشئهٔ آن عارض می‌شود. / نوشین = گوارا و دلپذیر / شقایق = لالهٔ وحشی، گیاهی است یک‌ساله با ارتفاع ۳۰ تا ۶۰ سانتی‌متر که در مزارع و دشت‌ها می‌روید. گلش منفرد، بزرگ، زیبا به رنگ قرمز و شامل دو کاسبرگ است و به آن لالهٔ کوهی و گل کاسه‌بشکنک نیز گفته می‌شود. در ادبیات فارسی رمز ناپایداری و زودگذری است. (گل و گیاه در ادبیات منظوم فارسی) ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

برداشت: تا جمال دوست هست به صحرا و زیبایی‌های آن روی میاور. برای آنکه چهره در چهرهٔ مصاحب وفاجوی دوختن و از وی به چیزی نپرداختن دلنشین‌تر است. [روی از کسی یا چیزی به کسی یا چیزی دیگر کردن = کنایه از اعراض و دوری از کسی یا چیزی کردن] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

برداشت: نوای چنگ و صدای خوانندهٔ خوش‌آواز اگر نباشد مهم نیست. زیرا برای ما سخن یار موافق و خوش‌خُلق از نوای موسیقی دلنشین‌تر است. [ چنگ = از سازهای زهی قدیم که سری خمیده داشت و با انگشتان نواخته می‌شده است. (واژنامهٔ موسیقی ایران‌زمین) / مطرب = به طرب‌آرنده، رامشگر و نوازنده / خوشگوی = خوش‌خوان و خوش‌آواز / حدیث = سخن و کلام ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

برداشت: اگر چه سبزه و چمن در اطراف گلستان بر زیبایی آن می‌افزاید. امّا سبزهٔ خط و موی تازه‌رُسته بر چهرهٔ معشوق خوشتر نشسته است. [ شاهد (مصراع اوّل) = خوب و زیبا / شاهد (مصراع دوم) = معشوق زیبا / عارضین = دو طرف گونه و صورت ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

برداشت: تصوّر کن که روی آب در اثر وزش نسیم چونان زره در هم بافته شده باشد. امّا بی‌تردید زلف درهم‌بافتهٔ یار که مثل زره است از آن زیباتر است. [ مفتول = پیچیده و تابدار / زره‌موی = آن کسی که موی حلقه‌حلقه و مجعّد دارد. ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

برداشت: حتّی اگر چشمهٔ آب مثل چشمهٔ بهشتی کوثر و بوستان مثل بهشت باشد، ما اقامت خویش را در کوی یار بر بهره‌مندی از کوثر و بهشت ترجیح می‌دهیم. [چشمهٔ کوثر: نام حوض یا چشمه یا نهری است در بهشت که اهل تفسیر را در باب آن گفتگوهاست. بر اساس روایات سرچشمهٔ آن سدرة‌المنتهی است و پایه‌هایش در زیر عرش قرار دارد. سنگ‌ریزه‌های آن مروارید و پهنای آن میان مغرب و مشرق است. بر طبق روایات شیعه، ساقی آن علی‌بن‌ابی‌طالب (ع) است که دوستان را از آن سیراب کند و دشمنان را تشنه به جهنم فرستد. به عدد ستارگان آسمان قدح‌هایی بر کنار آن نهاده‌اند از مروارید سرخ که هر کس از آن قدح‌ها بخورد، تشنه نشود و هر کس از آن وضو سازد هرگز ژولیده‌موی و خاک‌آلود نگردد. پیامبر اسلام (ص) گفته است: کوثر نهری است که به حوض من می‌ریزد و حوض من بین صنعا و اردن است که درازی آن را سواری تندرو در یک ماه بپیماید. از شیر سفیدتر است و از عسل شیرین‌تر و از کف نرم‌تر. قدح‌های آن از نقره است. هر کس شربتی از آن بخورد، هیچگاه تشنه نشود.] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

برداشت: ای سعدی، اگر در راه طلب دوست تحمّل جفا نکنی، قدر دوست را نخواهی فهمید. آری، به دست آوردن آرزوی دل با تلاش و کوشش خوش‌تر و لذّت‌بخش‌تر است. [تحصیل = حاصل کردن، به دست آوردن / کام دل =مراد و آرزوی دل / تکاپو = تلاش و جستجو] - منبع : شرح غزل‌های سعدی  / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی