غزلیات

غزل شمارهٔ ۵۳

هوش مصنوعی

دربارهٔ این سروده

این شعر به ستایش معشوق و تأثیر او بر زندگی عاشق پرداخته است. شاعر می‌گوید که دیدار معشوق حل‌المشکلات است و صبر بر معشوق فرای آنچه ممکن است، است. زیبایی معشوق به حدی است که لب‌های او را به چشمه حیات تشبیه کرده و می‌گوید که آب کوزه اگر از دهان او نریزد، معصومیت و شیرینی خاصی ندارد. او از عشق و توبه‌ای که بی‌ثبات است سخن می‌گوید و در پایان می‌خواهد نگاهی از معشوق به سوی خود بیندازید، زیرا حسن و زیبایی معشوق نیاز به اظهار و زکات دارد. شاعر همچنین به احساس تشنگی و نیاز عاشقان به معشوق اشاره می‌کند و در نهایت بیان می‌کند که جان دادن عاشقان نشانه نجات آنها است.

برای دیدن معنی، روی واژه بزنید. با صفحه‌کلید از کلیدهای پیکان و ورود استفاده کنید.

دیدارِ تو حلِّ مشکلات است

صبر از تو خلافِ ممکنات است

دیباچهٔ صورتِ بدیعت

عنوانِ کمالِ حُسنِ ذات است

لب‌های تو خِضر اگر بدیدی

گفتی لبِ چشمهٔ حیات است

برداشت: خضر: «نام یکی از پیغمبران یا اولیاست. این نام در قرآن کریم نیامده است و تنها چیزی که هست، وصف او به عبودیت و حصول علم لدنی است. مطابق اکثر روایات اسلامی نام او خضر و کنیتش ابوالعباس است و بعضی نام او را الیسع گفته‌اند و درباره شهرت وی به خضر می‌گویند که او به هر جا می‌گذرد یا هر جا که نماز می‌گزارد، زمین در زیر پا یا در اطراف او سبز و خرم می‌شود و بعضی گفته‌اند که نامش ایلیاست و مادرش روسی و پدرش از پارس بوده است. به روایتی خضر پسرخاله اسکندر بود، همچنین به روایتی خضر برادر الیاس است. اسم پدر الیاس مهراس بود و او از نظر داستانی با الیاس به معنی الیا ربطی ندارد. خضر و الیاس و اسکندر در طلب آب حیات به ظلمات می‌روند خضر و الیاس از چشمهٔ حیوان می‌نوشند و عمر جاویدان می‌یابند، اما هنگامی که اسکندر می‌خواهد از آب حیات بنوشد، ناگهان چشمه از نظر ناپدید می‌شود. چشمهٔ حیات در صخره‌ای موسوم به صخرهٔ موسی کنار مجمع‌البحرین بوده است. در روایات مذهبی آمده است که موسی از خداوند طلب می‌کند تا او را با یکی از مردان حق آشنا سازد و خداوند او را با خضر آشنا می‌کند. به این ماجرا در قرآن کریم سوره کهف (۱۸) اشاره شده است.» (فرهنگ تلمیحات) / چشمهٔ حیات: آب حیوان، آب زندگی، آب خضر که در غزلیات سعدی همه این ترکیبات به کار رفته است. به عقیده قدما آبی بوده است در ظلمات که در انتهای دنیای مسکون جای دارد و هرکس از آن چشمه آب بنوشد، عمر جاودانی خواهد یافت. در اساطیر آمده است که ذوالقرنین برای یافتن آن چشمه به ظلمات رفت؛ اما نتوانست بدان دست یابد؛ ولی خضر پیغمبر که وزیر و پسر خالهٔ او بود، به همراه الیاس نبی آن چشمه را یافتند و از آبش نوشیدند و عمر جاودان پیدا کردند. این افسانه علت مضامین بسیار در اشعار فارسی شده است. در اصطلاح صوفیان گاهی کنایه شده است از سرچشمهٔ عشق و محبت که هر که از آن بچشد، هرگز معدوم و فانی نشود و نیز اشارت به دهان معشوق و گاهی به معنی سخنان پیر و مرشد است که به سالک حیات ابدی می‌بخشد. / تلمیح: به داستان خضر و آب حیات / جناس تام: بین دو "لب" / معنی: اگر خضر لب‌های تو را می‌دید، آنها را لب چشمهٔ آب حیات می‌پنداشت. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

هوش مصنوعی

بر کوزهٔ آب نِه دهانت

بردار که کوزهٔ نبات است

ترسم تو به سِحرِ غمزه یک روز

دعوی بکنی که معجزات است

زهر از قِبَل تو نوشدارو

فحش از دهن تو طیبات است

چون روی تو صورتی ندیدم

در شهر که مُبطِل صلات است

عهد تو و توبهٔ من از عشق

می‌بینم و هر دو بی‌ثَبات است

آخر نگهی به سوی ما کن

کاین دولتِ حُسن را زکات است

۱۰

چون تشنه بسوخت در بیابان

چه فایده گر جهان فرات است

۱۱

سعدی غم نیستی ندارد

جان دادن عاشقان نجات است

بازگشت به سروده‌های سعدی