غزل شمارهٔ ۱۲

برداشت: من این صدای دل‌سوز را دوست دارم و می‌خواهم هر طور که شده، روزم را بگذرانم.

برداشت: پس از سپری شدن روز، انتظار محبوبی را که رویش به سانِ صبح، روشن و درخشان است می کشم. زیرا صبحِ طبیعت، یعنی خورشید صبحگاهی که جان را بر می افروزد و روشن می کند به زیبایی روی معشوق نیست. [ شب همه شب = سراسر شب، هر شب / صباحت = جمال و زیبایی / در این بیت روی به صبح تشبیه شده است. ]

برداشت: چه زیباست اگر رویِ با محبّتِ او را ببینم. زیرا در آن صورت تا قیامت از بختِ پیروز خود سپاسگزار خواهم بود. [ وه = کلمه‌ای است که برای تحسین و شگفتی بکار می‌رود، خوشا، نیکا / مهرافزا = افزاینده مهر و محبت / طالع = در لغت به معنی طلوع‌کننده، اما در اصطلاح نجوم جزوی است از منطقةالبروج که در وقتِ مفروض در افق شرقی باشد. اگر آن وقت ، زمانِ ولادت شخصی بود، آن را طالع مولود یا طالع آن شخص گویند. (فرهنگ اصطلاحات نجومی)، بخت و اقبال ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

برداشت: اگر من از ملامت که مثلِ سنگ به سویم پرتاب می‌شود، روی برگردانم، مرد نیستم . زیرا مردان در برابر تیر دل‌خراش، جان خویش سپر می‌کنند. خلاصه کلام: مردان که از جان خود می‌گذرند، من چرا از ملامت روی بگردانم. [ ناوک = تیر کوچک / دل‌دوز = آنچه موجب آزار و رنج دل گردد، دل‌خراش / ملامت به سنگ تشبیه شده است. ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

برداشت: کسانی که به دنبال موفقیت هستند باید سرخوردگی و ناامیدی را تحمل کنند. و کسانی که منتظر بهار هستند باید در زمستان صبر پیشه کنند.

برداشت: خوشه‌چینان حسابگر و عاقل به دلیل توجّه به تمتّعِ آنی و مادّی خویش از آنچه در لیلی نهفته بی‌خبرند. این کارِ شگفت و بزرگ و تن به سختی دادن، جز از مجنونِ خرمن‌سوخته و هستی بر‌باد‌ داده برنمی‌آید. [ خوشه‌چین = درویش و فقیری را گویند که بعد از درو و جمع‌آوری محصول، خوشه‌های باقی‌مانده را برای خود جمع می‌کند. / کرامت = در لغت به معنی بزرگواری و بخشندگی است و در اصطلاح صوفیان، امر خارق‌العاده‌ای که به سبب عنایت خداوندی از سوی صوفیِ کامل و واصل صادر می‌شود. مثل اِخبار از معقّبات و اِشراف بر ضمایر و شفای بیماران و رام کردن درندگان و نظایر اینها ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی

برداشت: عاشقان حقیقی، چه در امور دین و چه در زندگی دنیوی، ویژگی‌ای دارند که باعث می‌شود از مال و مقام و ثروت و قدرت زاهدان بی‌اعتنا باشند.

برداشت: دیگران را در دامی بینداز که خود ما نیز بندگی می‌کنیم و لازم نیست برای برآورده شدن نیازهایمان به کسی وابسته باشیم.

برداشت: در گذشته زندگی کرده‌ایم و آینده نیز به دست ما نیست. بنابراین، بهتر است که از فرصت‌های امروز استفاده کنیم و از زمانی که داریم، بهره‌برداری کنیم.