غزل شمارهٔ ۱

برداشت: اول دفتر را با نام پروردگار دانا و صورتگر و بی‌زوال آغاز می‌کنیم.

برداشت: بزرگ و برتر خدای  جهان و مردم ،آفریدگار چهره‌ی نیک و گوهر زیبا

برداشت: از بخشودگی و بنده‌پروری خداوند، روزی پرندگان هوا و مرغان دریا فراهم است.

برداشت: ثروتمند و تهیدست قسمت خود را می‌خورند و پشه و عقاب نیز روزی خود را. / [ قسمت = بهره و نصیب. منعم = مال دار و توانگر. درویش= فقیر و تهی دست. عنقا = سیمرغ، پرنده ای است افسانه‌ای که در داستانهای ملی ایران بر کوه البرز می زیست ولی برخی متون محلِ آن را کوهِ قاف نوشته اند. (فرهنگ اشارات)]

برداشت: نیاز مورچه‌ای را که در ته چاهی در زیر صخرهٔ صمّا هست را با دانایی خود به غیب می‌داند. /  [صخرهٔ صمّا = سنگ بزرگ سخت ]

برداشت: از نطفه، جانور می‌سازد و از نی، شکر بیرون می‌آورد و بر چوب خشک، برگ‌های تر می‌رویاند و از سنگی سخت، چشمه‌ای جاری می‌کند. / [ کردن = آفریدن / تر = تازه و سرسبز / خارا = نوعی سنگِ سخت و سیاه که مظهر سرسختی و نفوذناپذیری است. اشاره است به چشمه هایی که با ضربات عصای حضرت موسی بر سنگ خارا جوشیدن گرفت.]

برداشت: از زنبور، شربتی گوارا (عسل) می‌آفریند و از دانه‌ی خرمای کوچک، نخلی تنومند ایجاد می‌کند. / [ نوش = شهد و عسل و کلا هر چیز شیرین / مگسِ نحل = زنبور عسل / تناور = تنومند و قوی جثّه ]

برداشت: از هر چه در این دنیاست بی‌نیاز و بر تمام‌شان مهربان است؛ و از تمام دنیا پنهان است و در عین حال بر تمام دنیا پیداست.

برداشت: نور خیمه‌سرای جلال و شکوه او از بزرگی و عظمت، بالاتر از درک و اندیشهٔ داناست. /  [ پرتو = فروغ و روشنایی / سرادقات = سراپرده ها، خیمه ها / جلال = بزرگی و شکوه ]

برداشت: نه فقط زبان عارف، که موی بدن او نیز خدا را ستایش می‌کنند.

برداشت: هر کسی که قدر نعمت‌های امروز را نداند و از آن سپاسگزاری نکند، در واقع فرصتی برای بهره‌مندی از رحمت‌های آینده را از دست می‌دهد.

برداشت: خداوندا! تو ایمنی بخش و دانایی و از هر عیبی پاک و دوری. / [ بار = مخفّف باری، به معنی بزرگی و رفعت و شوکت باشد که به خداوند عالم نسبت کنند، آفریننده، خالق (فرهنگ معین) / بار خدایا = ای خدای بزرگ / مهیمن = نامی از نامهای خداوند متعال، ایمن کننده از خوف، مهربان / مدبر = صاحب تدبیر، چاره گر و کارساز / مقدس = پاک و منزه / مُبرّا = پاک و دور شده ]

برداشت: ما و نیز فرشتگان درگاه تو نمی‌توانیم آنگونه که شایستهٔ توست، تو را ستایش کنیم. / [ کرّوبیان = جمع کروبی، فرشتگان مقرب ]

برداشت: سعدی به قدر فهم و درک خود از تو این سخن‌ها را می‌گوید؛ وگرنه اندیشه‌ی ما کی توانایی فهم کمال تو را دارد؟