حکایت شمارهٔ ۳۸

برداشت: دانشمندی به پدر گفت: هیچیک از این گفتارهای به ظاهر آراسته [و به باطن کاستهٔ] واعظان در من کارگر نمی‌افتد، چه سخنشان را با کردار سازگار و یکسان نمی‌یابم.

برداشت: به دیگران درسِ‌ پارسایی می‌دهند و خود به گردآوری پول و حاصلِ زمین و کرایهٔ مستغلات می‌پردازند.

برداشت: دانشمندی را که تنها گفتارِ بی‌کردار (علمِ‌ بی‌عمل) باشد، هر سخنی که گوید در کس اثر نکند.

برداشت: دانشمند راستین کسی است که هرگز کار ناصواب نکند، نه آنکه به دیگران اندرز دهد ولی خود همان دستور را به کار نبندد.

برداشت: آیا مردم را به کردارِ نیک فرمان می‌دهید و خود را فراموش می‌کنید؟

برداشت: دانشمندی که شهوت‌رانی و تن‌آسانی پیشه کند خود گمراه است؛‌ چگونه راهنمون و هادیِ دیگران تواند بود؟

برداشت: پدر گفت: ای فرزند، به صِرفِ این پندارِ نادرست سزاوار نیست از آموزش خیراندیشان روی بر‌تافتن و دانایان را گمراه شمردن و در جستجوی عالِمِ پاکدامن خود را از سودهای دانشْ بی‌بهره گذاشتن. مانند کوری که در گِل گرفتار آمده بود، می‌گفت: باری، یکی از شما مؤمنان چراغی پیشِ پای من نگاه دارید؛ زنی شوخ‌طبع شنُفت و گفت: تو که چراغ نتوانی دید. با چراغ چه توانی نگریست؟ انجمنِ اندرز و موعظه هم مانند دکّان جامه‌فروش است؛ اگر آنجا پولی نپردازی کالایی به عوض نمی‌گیری و اینجا هم اگر اخلاصی نشان ندهی، نیکبختی و برکتی نمی‌یابی. ارادتی بنما، تا سعادتی ببری.

برداشت: سخنِ‌دانا را به گوشِ دل بنیوش، چه اگر عملش همانند گفتارش نباشد.

برداشت: این سخن که یکی از مدّعیانِ ارشاد می‌گوید: «خواب‌ربوده را خواب‌ربودهٔ دیگر از خواب نمی‌تواند بیدار کند» نادرست است.

برداشت: انسان باید به نصیحت‌ها و پندهایی که در زندگی‌اش وجود دارد، گوش دهد و از آنها بهره‌برداری کند، حتی اگر این نصیحت‌ها بر دیوار نوشته شده باشند.

برداشت: عارفی از مقام درویشان به مدرسه روی آورد و پیمانِ دوستی و همنشینی با سالکان را نقض کرد.

برداشت: باری گفتم: دانشمند را بر پارسا (درویش) چه برتری دیدی که از آن سبب به گروهِ عالمان پیوستی؟

برداشت: به پاسخ گفت: عارف تنها در اندیشهٔ بر آوردن رخت خود (نجات خویشتن) از گردابِ وسوسهٔ نفس است ولی عالم بر آن است که غرقه‌شدگانِ موج‌خیز جهل را برهاند.