حکایت شمارهٔ ۱۳

برداشت: شنیدم که یکی از پادشاهان که شبی را در شادی و شادمانی سپری کرده بود و در پایان حالت مستی می‌گفت:

برداشت: برای ما در این جهان از این لحظه، لحظه‌ای خوش‌تر پیدا نمی‌شود چونکه از نیک و بد اندیشه‌ای به سر نداریم و غمی هم از کسی به دل.

برداشت: یک درویش در هوای سرد، در بیرون خوابیده بود و گفت:

برداشت: ای کسی که خوش‌بختی مثل تو در این دنیا نیست. گیرم که تو غم و اندوهی نداری، غم و اندوهِ ما را هم نداری؟ (نباید از غمِ ما غم داشته باشی؟)

برداشت: شاه از این گفته، خوشش آمد. کیسه‌ای با هزار دینار از روزن و پنجره بیرون آورد و از درویش خواست که آن را به دامن بگیرد. درویش گفت: «دامن از کجا بیاورم، وقتی که لباس ندارم؟» پادشاه از وضعیت زاری و بی‌چیزی او دلش بیشتر سوخت و لباسی به کیسهٔ دینارها افزود و به‌ پیشِ درویش فرستاد.

برداشت: درویش آن پول و کالای باارزش را در مدت کوتاهی خرج کرد و همه چیز را پخش و پلا و نابود کرد و سپس دوباره برگشت.

برداشت: مال هرگز در کف دست آزادگان آرام نمی‌گیرد (قرار و جای نمی‌گیرد) مثل صبر که در دل عاشق قرار نمی‌گیرد و آب در اَلَک.

برداشت: زمانی که شاه اعتنایی به او نداشت، از حال و وضعیت او برای پادشاه گفتند. خشمگین شد و اخم کرد. برای همین یاران زیرک و کارآزموده گفته‌اند که باید از تندی و تیزی پادشاه پرهیز کرد چونکه بیشترین توجه آنان به کارهای بزرگ کشور است و صبر و حوصلهٔ جمع شدن مردم و شلوغی را ندارند.

برداشت: نعمت پادشاه بر کسی که وقت و هنگام فرصت را نگاه نمی‌دارد و نمی‌شناسد، حرام باد.

برداشت: قبل از اینکه فرصت و مجال مناسب سخن گفتن را ندیده‌ای، با بیهوده و نابه‌جا حرف زدن، آبرو و ارزش خود را از بین نبر.

برداشت: پادشاه گفت: «این گدای بی‌حرمت و ولخرج که در آن مدت آنچنان کوتاه آنچنان نعمت‌های بسیار را به هدر داد، از اینجا دور کنید. زیرا خزانه بیت‌المال برای رفع حاجت نیازمندان است نه مایهٔ دست‌درازی برادران شیطان (اشاره به آیهٔ 27 سورهٔ اِسراء: قطعاً اسراف‌کاران برادران شیطان‌اند)

برداشت: احمقی که در روز آفتابی، شمع گران‌قیمتِ معطری روشن کند، به‌زودی خواهی دید که در شب هم روغنی در چراغش نیست.

برداشت: یکی از وزرای ناصح و خیرخواه گفت: «ای پادشاه، به نظر من بهتر است که به چنین افرادی به اندازه‌ای که نیاز دارند و به‌تدریج پول بدهیم تا در مخارج خود زیاده‌روی نکنند. اما آنچه شما مبنی بر راندن و محروم کردن فرمودید، درخورِ شما که ارباب و پادشاه همت‌پیشه و بلندطبعی هستید، نیست. اینکه کسی را به مهربانی خود امیدوار گردانیم و باز به ناامیدی برنجانیم.

برداشت: درِ لطف را نباید به روی افراد آزمند باز کرد، و چنان که باز شد، دیگر با درشتی کردن و خشونت نمی‌توان آن را بست.

برداشت: هیچ‌کس نمی‌بیند که تشنگان سرزمین حجاز به دور آب شور جمع می‌شوند.

برداشت: هرجا که چشمه‌ای با آب شیرین وجود داشته باشد، مردم، پرندگان و حتی مورچه‌ها در آنجا جمع می‌شوند.