حکایت شمارهٔ ۵

برداشت: سرهنگ‌زاده‌ای را در سرای اُغلُمُش (یا اُغلَمِش؛ یکی از حاکمان جزء که در سال‌های از طرف سلطان محمد خوارزمشاه بر همدان، ری و اصفهان حکومت داشته) که دارای هوش و ذکاوتی چشمگیر و بی‌مانند داشت و از همان زمان کودکی هم نشانه‌های بزرگی و بزرگواری در پیشانی، شخصیت و تقدیر او مشاهده می‌شد.

برداشت: در بالای سر او، از نشانهٔ هوشمندی، ستاره‌ای بلندمرتبه می‌درخشید.

برداشت: خلاصهٔ کلام، مورد توجه پادشاه قرار گرفت چرا که هم باطن و هم ظاهری زیبا داشت. همانطور که خردمندان گفته‌اند:« توانایی انسان به هنر و فضیلت اوست، نه به ثروتش؛ و بزرگی‌اش به عقل است، نه به سن و سال او.» همپایگان او بر مقام و جایگاه او حسادت کردند و او را به خیانتی متهم کردند و برای کشتن او تلاش کردند اما ناکام ماندند.

برداشت: هنگامی که دوست، مهربان باشد؛ دشمنیِ دشمن راه به جایی نمی‌برد.

برداشت: پادشاه پرسید که دلیل دشمنی این‌ها با تو چیست؟ سرهنگ‌زاده گفت:« در زیر سایهٔ حکومت پادشاه -پادشاهی‌اش پایدار باشد- همردیفانم را راضی نگه داشته‌ام به جز آن‌هایی که حسودند. چرا که حسودان راضی نمی‌شوند مگر آن‌که ثروت و برکت من زوال پیدا کند و از بین برود؛ و باشد که سلطنت و بخت پادشاه پایدار و باقی باشد.

برداشت: می‌توانم که به کسی آزار نرسانم و مایهٔ رنجش کسی نشوم ولی با حسود نمی‌توانم چرا که او از آزار خودش به رنجش است.

برداشت: ای حسود، بمیر تا نجات پیدا کنی و رها شوی. چرا که این رنجی که تحمل می‌کنی، رنجی است که از آزار آن نمی‌توان آزاد شد مگر به واسطهٔ مردن.

برداشت: بی‌چیزها و حقیران آرزو دارند که افراد خوشبخت و مقبول دیگران مال و مقامشان را از دست بدهند.

برداشت: اگر چشم خفّاش در روز نمی‌بیند، گناهی بر گردن چشمهٔ نور خورشیدِ نیست.

برداشت: اگر راستش را می‌خواهی، کوریِ هزار چشمْ چون چشمِ شب‌پره، بهتر از آن است که آفتاب تیره شود و دنیا تاریک.