غزل شمارهٔ ۵۶

برداشت: ای صوفی که مسیر درست را گم کرده ای و در پی خوش نامی و معروف شدن هستی ، تا وقتی که از درد  شراب معرفت  ننوشی و از خود بینی دور نشی  از این درد رها نخواهی یافت و در رنج خواهی بود،(کنایه از این است که همواره خود نمایی  و خودبینی  را همچون یک درد ذهنی و روحی با خودت داری).

برداشت: ملک بی‌نیاز و بزرگ، هیچ فرقی نمی‌کند که حافظ قرآن باشد یا کسی که به بت‌ها عبادت می‌کند. در واقع، ارزش واقعی در اعمال و باورهای انسان‌هاست و خداوند از این ظواهر و ظاهرگرایی فرارتر است.

برداشت: اگر زهد و پارسایی‌ات باعث شود که از درگاه خدا دور باشی، چه فایده‌ای دارد؟ و اگر نافرمانی کنی، چه آسیبی به تو می‌زند، اگر در نهایت به خوشی برسی؟

برداشت: بیچاره کسانی که در زندگی به سرنوشت گرفتارند، چه نیکوکار باشند و چه بدکار، همه در چنگال تقدیر دست و پا می‌زنند، و این حال شامل عارفان و افراد عادی نیز می‌شود.

برداشت: ای صید، تلاش نکن که آزاد شوی، چرا که در قید و بند هستی و پرواز نمی‌کنی. ای پرنده، تو هم که در دام هستی، فایده‌ای برای تو ندارد.

برداشت: جام پس از مدتی از بین می‌رود و دوام ندارد، مانند سنگی که در مسیر زندگی قرار دارد. در واقع، دور فلک و زمان به آن سنگ شکل می‌دهد، اما تو ای آقا، همانند آن جامی هستی که به زودی فرسوده می‌شود.

برداشت: اگر این کشور دچار مشکل و اختلال شود، حتی اگر تو پادشاه روم باشی، روزی خواهد آمد که پادشاهی از شام بر آن حکومت کند.

برداشت: سعدی می‌گوید که نباید به خواسته‌های تمامی مردم اهمیت داد، زیرا اگر با دیگران در ارتباط نباشی، ممکن است به ناامیدی دچار شوی.

برداشت: اگر عاقل و آگاه هستی و خبری از دل داری، می‌توانی آدمی به حساب آیی؛ وگرنه کم‌تر از حیوانی خواهی بود.