غزل شمارهٔ ۵۳

برداشت: عشقبازی یعنی با تمام وجود و هستی خود را در اختیار محبوب قرار دادن و در مقابل، هیچ چیز را نمی‌توان در عشق حقیقی فدای محب نکرد. در واقع، عشق و وابستگی به معشوق به قدری عمیق است که هیچ چیز به جز او را نمی‌توان قربانی کرد.

برداشت: آتش عشق در دل من روشن شده و دلم را می‌سوزاند. از گناه و ندامت خود خسته‌ام و نمی‌توانم عشق پنهانم را فراموش کنم.

برداشت: شخصی در میدان زندگی با مشکلات و رسوایی‌ها مواجه است و از اینکه بیشتر از این در خانه بی‌حوصله و ناامید بماند، ناراحت است. او نمی‌خواهد درگیر باختن و ناکامی شود و آرزو دارد که بتواند در برابر چالش‌ها ایستادگی کند.

برداشت: لغت‌نامه دهخدا: ندب . [ ن َ دَ ] (اِ) داوکشیدن بر هفت باشد در بازی نرد، و آن را به عربی عذرا خوانند، و چون از هفت بگذرد و به یازده رسد آن راتمامی ندب و داوفره گویند و به عربی وامق خوانند، وچون بر هفده رسد آن را دست خون گویند و اگر از دست خون بگذرد حکم اول پیدا کند، چه داو بر هژده نمیباشد. (برهان قاطع) (آنندراج ) (از جهانگیری ) (از فرهنگ نظام ) (از انجمن آرا). ندب افزونی کردن بازی نرد است وقتی که بازی چرب شود و مرتبه هفت رسد و چون از هفت به یازده رسد نهایت که افزونی بازی است گویند که فرد برد و آن را تمامی ندب نامند و آنکه پی درپی یازده ندب برد گویند که عذرا برد. (غیاث اللغات ).......معنی بیت: رهرو راستین آن باشد که در قمار سخت عاشقی (نرد درد)در همان دور نخست جان خویش را به میان میدان اندازد.

برداشت: زاهدی که به دوستی و محبت دنیا مشغول است، تنها مال و مقام را می‌طلبد، در حالی که عاشق واقعی در دنیای دل‌سپاری خود، به راحتی بین کفر و ایمان سرگردان است و ارزش‌های عمیق‌تری را می‌سازد.

برداشت: در یک سو، جامی از شریعت قرار دارد و در سوی دیگر، سندانی از عشق. هر کسی که تنها به هوس‌ها و خواسته‌های صرف خود فکر می‌کند، نمی‌تواند مفهوم عمیق این دو را درک کند و به همین دلیل، از دست دادن یکی از آن‌ها را نخواهد فهمید.

برداشت: ای سعدی، مردان بزرگ در خلوت به بازی شطرنج مشغولند و باختند. حالا نگاه کن که تو نمی‌توانی مانند آن‌ها باخت را تحمل کنی و این شکست را بپذیری.