غزل شمارهٔ ۳۸

برداشت: ای روباه، چرا در جایی که متعلق به خودت است نمی‌نشینی؟ با شیر درافتادی و حالا نتیجه‌اش را دیدی.

برداشت: دشمن نمی‌پسندد که کسی با نادانی خود به خواسته‌ها و آرزوهایش برسد.

برداشت: کسی که خود به خود آسیب می‌زند، نمی‌تواند از دیگران شکایت کند. این فرد باید بداند که تقصیر در نهایت متوجه خودش است، زیرا او به خود آسیب رسانده و باید مسئولیت عملش را بپذیرد.

برداشت: دزد از رفتار خشونت‌آمیز شحنه و پاسبان چرا شکایت می‌کند.  او فقط به خاطر بدرفتاری خود، این وضعیت را به وجود آورده و عقوبت کارهای خودش را می‌بیند.

برداشت: ای انسان نادان خون تو را به خاطر دزدیدن قالی پادشاه ریختند. و تو را کشتند؛ چرا روی حصیر خود نخوابیدی و بر آن مقدار قناعت نکردی؟(و طمع به دست آوردن قالی پادشاه را داشتی؟)

برداشت: اگر هر دو چشم چیزهایی نبینند، بهتر از این است که چشمی که نمی‌بیند، اشتباهات خودش را نبیند.

برداشت: در اینجا مفهوم این است که انسان باید با دقت و هوشیاری، مسیر زندگی را ببیند و در انتخاب‌های خود هوشمندانه عمل کند. در این مسیر، چاه‌ها و موانع وجود دارند، اما اگر فرد آگاه و بیدار باشد، می‌تواند از این خطرات فاصله بگیرد و زندگی بهتری را برای خود بسازد. آفتاب به عنوان نماد بینش و روشنایی به او کمک می‌کند تا بهتر ببیند و تصمیمات درستی بگیرد.

برداشت: او خیلی چراغ و نور دارد اما در مسیر نادرستی قدم می‌گذارد. بگذار که سقوط کند تا عاقبت کارش را ببیند و نتیجه‌ی اعمالش را درک کند.

برداشت: به دیگران بگو که ظالم چگونه به سرنوشت بدی دچار شد، تا آنها برای خودشان هم چنین غلطی نکنند و به دام نیفتند.

برداشت: اگر دل به سخنان سعدی گوش فرا دهد، ابتدا باید به رضایت خداوند توجه کند و پس از آن به رضایت خود.