بخش ۶ - حکایت دانشمند

برداشت: فقیهی با لباس کهنه و فقیرانه در صفی که در ایوان قاضی تشکیل شده بود، نشسته است.

برداشت: قاضی با دقت به او نگاه کرد و با هوشیاری آستینش را گرفت و او را به حرکت واداشت.

برداشت: تو نمی‌دانی که جایگاه تو بالاتر از این است، پس یا پایین بنشین، یا برو، یا بایست.

برداشت: هر کسی لیاقت و شایستگی ندارد که در ردیف جایگاه‌های بالای اجتماعی و احترام قرار گیرد؛ ارزش و مقام هر فرد به اندازه‌ی شایستگی‌اش است.

برداشت: دیگر چه نیازی به راهی دیگر است؟ همین شرمساری نتیجه‌ی اعمال بد است.

برداشت: هر کسی که در زندگی به تواضع و فروتنی روی بیاورد، احترامش حفظ می‌شود و از بزرگی به بی‌احترامی نمی‌افتد.

برداشت: به جای بزرگترها جسارت نکن، چون اگر دلیری در وجودت نیست، نباید خود را شجاع نشان دهی.

برداشت: وقتی آن درویش دانا رنگ و حالتی را مشاهده کرد که در روزگارش ناشی از شانس و بختش ایجاد شده بود و درهای موفقیت و ناکامی یکی پس از دیگری برایش باز و بسته می‌شد، متوجه شد که این تغییرات به یکدیگر متصل هستند.

برداشت: مانند دودی که از آتش بر میخیزد، آه و ناله از شخص درویش بلند شد و به ناچار از مقام و جایگاهی که بود به محل کم ارزشتر جا به جا شد.

برداشت: فقیهان برای بحث و جدل، راهی را ایجاد کردند و در این مسیر، به رد و پاسخ دادن به یکدیگر مشغول شدند.

برداشت: در شرایط بحرانی، عده‌ای دچار سردرگمی و نابسامانی می‌شوند و بدون توجه به واقعیت‌ها، حقایق را تحریف کرده و خود را در موقعیت دشواری قرار می‌دهند.

برداشت: تو فرمودی که خروس‌ها در جنگ به سر و کله یکدیگر می‌زنند و با منقار و چنگ‌هایشان به هم حمله می‌کنند.

برداشت: یکی به خاطر خشم و عصبانیتش به شدت مست شده و کنترلی بر خودش ندارد، و دیگری هم که در حال کتک زدن زمین است، به طوری که با هر دو دست زمین را می‌زدد.

برداشت: در مسأله‌ای پیچیده و دشوار گرفتار شدند و هیچ‌یک نتوانستند راه حلی برای آن پیدا کنند.

برداشت: کهنه لباس در آخرین ردیف به صدا درآمد و مانند شیر وحشی غرش کرد.

برداشت: گفت: ای بزرگواران، آداب و قوانین دین پیامبر را به خوبی منتقل کنید و اصول و فقه آن را آموزش دهید.

برداشت: برای اثبات چیزی باید دلیلی قوی و معنوی ارائه داد، نه اینکه فقط به ظواهر و فشارهای جسمی متکی باشیم.

برداشت: به من هم گفته‌اند که زندگی همچون بازی چمن و توپ است، اگر خوب بفهمی، خودت می‌توانی بگویی.

برداشت: با توانایی بیان زیبا و فصاحت کلامش، تأثیری عمیق بر دل‌ها گذاشت، به گونه‌ای که مانند نگینی بر روی سنگی حک شده باشد.

برداشت: قلم به زیبایی و هنر خود اشاره می‌کند و در دنیای عشق، به نوعی جستجو در حقیقت زیبایی و واقعیت‌ها دارد. این عبارت به نوعی نشان‌دهنده این است که هنرمند یا شاعر در پی بیان احساسات و دلایل درونی خود است.

برداشت: گفتند به او از هر سو، آفرین بر عقل و خویشتن تو، هزاران آفرین بر تو باد.

برداشت: با قدرت بیان کلام، آن سخن می‌تواند به جایی برسد که قاضی، مانند الاغی در گل و لای، نتواند خود را از آن خلاص کند.

برداشت: از زیر چادر و پوشش خود خارج شد و با احترام و مهربانی، چیزی را به جلو فرستاد.

برداشت: برایم بعید است که بتوانم ارزش تو را بشناسم و به خاطر حضورت از تو قدردانی کنم.

برداشت: متأسفم که با این سطح خودم، تو را در چنین وضعیتی می‌بینم.

برداشت: معرف به کسی مراجعه کرد که به او دلگرمی بدهد، تا اینکه یعنی با مقام و لباس قضاوت بر سرش قرار بگیرد.

برداشت: دست و زبانم به او گفتند که از من دور شو زیرا من به خاطر خودخواهی‌ام به تو وابسته نیستم.

برداشت: در آینده، بر روی افرادی که تجربه و سن بیشتری دارند، بر افراز و شکوه دستاوردهای خود می‌بالیم و از آن‌ها به خاطر درایت و سرپرستی‌شان تقدیر خواهیم کرد.

برداشت: وقتی مردم مرا مولی و بزرگ می‌نامند، اما در دل من را ناچیز می‌شمارند.

برداشت: آب زلال هیچ فرقی نمی‌کند که در کوزه‌ای از طلا باشد یا از سفال، آنچه اهمیت دارد خود آب است.

برداشت: انسان باید با خرد و عقل خود هدایت شود و فقط ظاهری زیبا و بدون محتوا کافی نیست.

برداشت: هیچ‌کس در دنیا به اندازه کدو بزرگ نیست، اما او نیز بدون مغز و محتواست.

برداشت: عزت و مقام خود را با ظاهری زیبا و آراسته نشان مده، زیرا این ظواهر از مواد نامناسب و بی‌ارزش درست شده‌اند.

برداشت: این بیت به این معناست که ظاهری که انسان‌ها دارند، می‌تواند تأثیر زیادی بر روی قضاوت دیگران نسبت به آن‌ها بگذارد. در واقع، اگر کسی در جمعی حاضر باشد و رفتار یا حالتی خاص از خود نشان دهد، ممکن است دیگران او را بر اساس همان ظاهر و رفتار قضاوت کنند. به عبارت دیگر، مهم است که چگونه خود را به نمایش می‌گذاریم، زیرا این نمایش می‌تواند نظر دیگران را نسبت به ما شکل دهد.

برداشت: به اندازه هنرت باید به دنبال جایگاه بلند و والایی باشی و مانند سیاره زحل، بدشگون و نحس نباش.

برداشت: بلندی نی بوریا به خاطر خاصیت نیشکرش خوب است و زیبایی آن به همین ویژگی برمی‌گردد.

برداشت: به این عقل و اراده نمی‌توان کسی را خواند، حتی اگر صد برده از پایین‌ترین درجه بروند.

برداشت: خرمهره‌ای که در گلی پیدا شده، با طمع و اشتیاقی که دارد، خوش‌بینانه و خوش‌زبان صحبت می‌کند. این نشان‌دهنده ظرافت و زیبایی درونی آن است، اما در عین حال نیز به نادانی و بی‌خبری از محیط اطرافش اشاره دارد.

برداشت: هیچ کس نمی‌تواند مرا به‌خرید یا معامله بگذارد، حتی اگر به دیوانگی هم رفتار کنم. در دل حریر من پیچیدگی و ظرافتی وجود دارد که نمی‌توان آن را نادیده گرفت.

برداشت: اگر کسی در شقایق‌ها (که نماد زیبایی و لطافت هستند) نشسته باشد، چه اندازه‌ای از زیبایی و لطافت که دارد، همان را خواهد داشت و بیشتر از آن نخواهد بود.

برداشت: هیچ کس با ثروت نمی‌تواند ارزش واقعی خود را افزایش دهد؛ حتی اگر یک الاغ لباس‌های مجلل و زیبایی بپوشد، باز هم در اصل خود الاغ باقی می‌ماند.

برداشت: مردی باتجربه و توانا به شیوه‌ای زیبا و صریح صحبت می‌کند و با بیان کلامش، کینه و ناراحتی‌های درونش را از بین می‌برد.

برداشت: دل آزرده و غمگین سخن گفتن دشوار است، اما اگر با دشمنی روبرو شدی، نباید سستی و ضعف نشان دهی.

برداشت: هرگاه فرصتی مناسب پیش آمد، از آن استفاده کن و ریشه مشکلات و دشمنی‌ها را برکنار کن؛ زیرا زمان نمی‌ایستد و ممکن است این موقعیت‌ها از دست بروند.

برداشت: قاضی به قدری در سختی و تنگنا بود که احساس می‌کرد این روز بسیار دشوار است و او در این شرایط گرفتار شده است.

برداشت: منتظر بود و از شگفتی دندانش را به شدت گاز گرفت، به طوری که چشمش از حیرت مانند ستاره‌ها درشب درخشید.

برداشت: از آنجا جوانی با اراده و همت خود به بیرون رفت، اما هیچ کس او را ندید و نشانی از او پیدا نکرد.

برداشت: صدای بلندی از بزرگان مجلس بلند شد که گویی این چشمان شوخی از کجا آمده‌اند؟

برداشت: نقیب پیش رفت و به هر طرف دوید تا ببیند که چنین مردی با این صفات و چهره کیست؟

برداشت: یکی گفت که در این شهر فقط سعدی را می‌شناسیم که از این نوع شیرین‌زبان‌ها است.

برداشت: به خاطر آن همه ستایش و تحسینی که به این سخن گفته شده است، در نظر داشته باشید که آنچه که از زبان خداوند بیان شده است ممکن است در ابتدا دشوار و تلخ به نظر برسد، اما حقیقتی شیرین و خوشایند را در دل خود دارد.