بخش ۴ - حکایت بایزید بسطامی

برداشت: شنیده‌ام که بایزید، در سحرگاه عید، از حمام خارج شده است.

برداشت: یکی از خانه‌ای بی‌خبر، تشت خاکستر کسی را پایین انداختند.

برداشت: او می‌گفت که دستار و موی ژولیده‌اش نشان‌دهنده‌ی شکرگزاری و خرسندی او به خاطر نعمت‌ها و مال‌هایی است که دارد.

برداشت: ای نفس من! آیا باید به خاطر آتش درونم، چهره‌ام را به حالت گلایه و نارضایتی در هم ببرم؟

برداشت: بزرگان به خداوند توجه می‌کردند و به درون خود نمی‌نگریستند. بنابراین، تو نیز از خودت توقع نداشته باش که ببینی.

برداشت: عظمت و بزرگ‌منشی به ظواهر و ادعاها نیست، بلکه به رفتار و شخصیت واقعی افراد برمی‌گردد.

برداشت: اگر تواضع داشته باشی، باعث می‌شود که جایگاه و مرتبه‌ات بالاتر برود؛ اما اگر به خودت تکبر ورزی، تو را به زمین می‌زند و پست می‌کند.

برداشت: برای اینکه بر مشکلات و چالش‌های زندگی غلبه کنی، باید از سرسختی و شدت عمل خود بکاهی. به دنبال برتری و عظمت نباش، زیرا ممکن است این خواسته‌ها تو را به دام اندازند و دچار دردسر کنند.

برداشت: از فریب و جذابیت‌های دنیوی دنبال مسیر واقعی دین نباش. برای درک خداوند، ابتدا باید به درون خود نگاهی بیندازی و خود را بشناسی.

برداشت: اگر به مقام و اعتبار نیاز داری، مانند افراد پست و بی‌ارزش به دیگران با چشم تحقیر نگاه نکن.

برداشت: آیا مردم دانا فکر می‌کنند که در حالتی که مشغول سرگرمی هستند، ارزش و جایگاهشان پایین است؟

برداشت: به جستجوی مکانی بهتر از این نام‌آور نرو که اینجا را به خاطر آفرینش زیبا و دلپذیرش می‌شناسند.

برداشت: اگر کسی به خاطر بزرگی‌اش بر تو تکبر ورزد، آیا نمی‌توانی او را با چشم خرد و عقل خود ببینی؟

برداشت: اگر تو هم خود را بالا ببینی و متکبر شوی، دیگران نیز در مقابل تو با تکبر رفتار خواهند کرد.

برداشت: اگر بر بالای مرتبه‌ای قرار داری و کسی به پایین افتاده است، اگر عقل و درک درستی داری، نباید به او بخندی.

برداشت: بسیاری از کسانی که به نظر می‌رسد ایستاده و قوی هستند، زمانی که به زمین می‌افتند، به آن‌ها جایگاهی داده می‌شود.

برداشت: تَعنّت‌: اذیت رسانیدن کسی را. (ناظم الاطباء)

برداشت: یکی در دستش حلقهٔ کعبه است و دیگری در حال مستی و سرخوشی در خرابه‌ای به سر می‌برد.

برداشت: اگر او را بخوانند، اما اجازه ندهند که بیاید؟ یا اگر او را برانند، آیا می‌تواند دوباره برگردد؟

برداشت: هیچ‌یک از این دو به اعمال خودشان تکیه نمی‌کنند؛ یکی به اعمالش اعتماد ندارد و دیگری هم در توبه‌اش گشایش ندارد.