بخش ۲۸ - مقالت پنجم در وصف پیری

برداشت: عمر خوب و شیرین به پایانش نزدیک شد و همه چیز به سرعت در حال تغییر و فراموشی است؛ خاک با باد و آب با آتش مواجه شده و به نوعی در حال از بین رفتن و نابودی است.

برداشت: صبح فرارسید، پس چرا هنوز خواب‌آلودی؟ زیرا نور خورشید از بالای دیوار به داخل آمده است.

برداشت: از این راه عبور کن که سلطه‌گر است، در جوانی این مسیر را نرو زیرا اینجا به پیری می‌انجامد.

برداشت: آن دل، (دیگر مثل گذشته) عاشق نیست و دیگر آن آب و لطف را ندارد و آن نمک و لذتی را که پیش از این داشت.

برداشت: زَمن‌: افگار (دهخدا)

برداشت: با تو، زمین مفتخر به بخشش و مهربانی است و هر زمان که بر ما رفقا و دوستانی داشته باشیم، آرامش به وجود می‌آید.

برداشت: در میان پاکی و ناپاکی، هیچ چیز بهتر از آرامش و آسودگی نیست.

برداشت: ماه نورانی تو باعث شده که گل لاله رنگ و روی خود را از دست بدهد و پژمرده به نظر برسد.

برداشت: موی حبش و طراز کنایه است از موی جو‌گندمی و سیاه و سفید. (طَراز شهر‌ی بوده‌است بر جادهٔ ابریشم‌؛ امروزه در قزاقستان‌)

برداشت: پیرمردی با موهای سفید و کم، که همواره در کنار توست، در دوران جوانی تو نقش آموزگار را دارد.

برداشت: در این جهان، چند نفر جوان‌تر از تو وجود دارد که به پیری نمی‌رسند و به نوعی در این سرگرمی باقی می‌مانند.

برداشت: پره‌های گل در باد پاییزی ریخته شده‌اند و این نشانه‌ای از گذر زمان و تغییرات دوران جوانی و پیری است.

برداشت: جوانی را عیب‌ نادیده می‌گیرند و وقتی به پیری می‌رسند، حتی با وجود داشتن عیب‌های بسیار، چنین گفته‌اند که این عیوب پذیرفته نمی‌شوند.

برداشت: اگر خوشبختی و سعادت مانند دوران پادشاهی جمشید باشد، پس موی سفید نشانه ناامیدی و پژمردگی است.

برداشت: موهای سپید نشانه‌ای از نزدیک شدن مرگ است و این ناتوانی و خمیدگی بدن نیز به ما سلامی از سوی مرگ می‌فرستد.

برداشت: آیا می‌توانی به من بگویی که جوانی و زیبایی از آن کیست؟ من که هیچ چیزی از آن ندارم.

برداشت: جوانی به بی‌توجهی گذشت و حالا به یادش می‌آید که چقدر حیف است که این دوران را از دست داده است.

برداشت: هر کس که مانند یوسف گم شده باشد، باید برای او از دست رفتن و گم شدنش احساس تاسف کرد.

برداشت: اگر از ارزش جوانی خود غافل باشی، تا زمانی که پیر شوی و فشار زمان را احساس کنی، نمی‌فهمی که جوانی چه اهمیت و ارزشی دارد.

برداشت: در باغ، درختی جوان وجود دارد که زمانی می‌رسد که پیر شده و شکسته می‌شود، و این اتفاق به دست باغبان می‌افتد.

برداشت: هرچند که جوانی پرشور و انرژی است، اما پیری سخت و تلخ می‌باشد؛ از طرفی جوانی شیرین و دلنشین است.

برداشت: شاخه‌ی تازه برای گل تازه است، همان‌طور که هیزم خشک بعد از خاکستر به وجود می‌آید.

برداشت: جوانی به‌خودی خود ارزشمند است و مانند سنگ سیاه صیرفی که با آنکه یک تکه سنگ است معیار ارزش‌ زر است و همنشین زر. (سنگ صیرفی یعنی سنگ محک. غالیه‌، ترکیب خوش‌بویی است مرکب از مشک و عنبر و غیره، سیاه رنگ که موی را با آن خضاب کنند.)

برداشت: دوران جوانی به پایان رسید و شب به سر آمده، حالا صبح در حال روشن شدن است.

برداشت: آتش روح تو مثل کافور می‌سوزد، و طبیعت تو مانند کافور عطر و بویی دلپذیر به خود گرفته است.

برداشت: وقتی که هوا سرد می‌شود، ابرهای سیاه برف سپیدی را برای یک یا دو ماه به همراه می‌آورند.

برداشت: در نزدیکی رنگرزی، جایی که رنگ‌ها و نور به هم نزدیکند، کلبه‌ای وجود دارد که به خورشید و مسیح شباهت دارد.

برداشت: گازرکاری به ویژگی آب تبدیل شد و رنگرزی به حرفه ماهتاب تغییر پیدا کرد.

برداشت: این کره‌ی آبی رنگ، مثل رنگی است که عیسی از حرفه‌ی رنگ‌رزی به دست آورده است.

برداشت: این بیت به این معناست که نژاد و قومیت‌های مختلف، همچون سیاه‌پوستان و رومی‌ها، نشانه‌هایی از عشق و تعلق خاطر در دل دارند. این عشق و وابستگی، آنها را به هم نزدیک می‌کند و نشان‌دهندهٔ عمق احساسات انسانی است.

برداشت: در دامن کوه، از دو رنگی و فریب، جایی میان پلنگ بریده و جدا شدیدی است.

برداشت: قصب‌: حریر.    پلاس‌: در اینجا یعنی لباس کهنه و پاره.

برداشت: (از بیت قبل: تا وقتی به این چیزهای موقتی و زود‌گذر وابسته هستی) و دارای این خوی دورنگ و مخالف هستی، (در تنگنا هستی و درنتیجه) در هنگام گرما، صد دست لباس داری و اما در سرما (و ضرورت) هیچ!

برداشت: خور و پوش مانند شیر و پلنگ است و تو آن را هر سال به چنگ می‌آوری.

برداشت: تا وقتی که نانی در سفره و آبی برای نوشیدن داریم، بی‌جا و بی‌دلیل به هر چیزی یا کسی نباید دست از طمع بکشیم.

برداشت: اگر نان نتواند آتش را روشن کند، پس آب و گیاه چه چیزی از تو خواهند گرفت؟

برداشت: چون که نان اهل خانه را می‌خوری، مانند خری که عیسی را در گودال فرو می‌برد.

برداشت: تنور این خاک و این گردونِ تیزچرخ تا آب‌روی آدمی را نبَرَد نان به او نمی‌دهد (در این بیت نام‌های چهار عنصر آورده شده، خَم یعنی گردش فلک، بادگرد یعنی سریع و نیز آنچه با باد بگردد)

برداشت: اگر در این دخمه دنیا که مانند زندان است آتش معنا، بی‌تابش و بی‌رنق نیست

برداشت: (چرا همه چیز برعکس است؛) گرگِ درنده، عزیز جانش شده و شیردل، گربه خوانش؟

برداشت: به دنبال کمی جو، دل خود را از آرزوهایی که مانند جو و گندم بی‌ثمر هستند، خالی کن.

برداشت: سینه‌ات را همچون آب‌، زلال و پاک کن و دلت را همچون آتش، پرسوز، و اینها را روزی و نان‌خورش خود بگردان. (نان‌خورش، هر نوع طعامی است که برای گواراتر کردن نان‌، با نان خورده می‌شود. آب را نان‌خورش کردن یعنی قناعت)

برداشت: خاک دوم‌ یعنی بی‌قدر و بی‌ارزش.

برداشت: تن مزن: درنگ مکن‌‌‌.

برداشت: دست‌خوش‌: کارآموزی‌، شاگردی.