بخش ۲۹ - نشستن بهرام روز سه‌شنبه در گنبد سرخ و افسانه گفتن دختر پادشاه اقلیم چهارم

برداشت: روزی از روزهای دی‌ماه که در کوتاهی همچون شب‌های تیرماه بود.

برداشت: ناف هفته‌: وسط هفته.

برداشت: روز سیاره بهرام بود و رنگ بهرام؛ و شاه با هر دو هم‌نام و هماهنگ بود.

برداشت: لباس‌هایی از رنگ سرخ پوشید و صبح زود به سوی کاخ سرخ‌گنبد رفت.

برداشت: بانوی گل‌چهره سقلابی؛ آنکه رُخش در رنگ مثل آتش پُرحرارت و درخشان بود و در لطافت مثل آب، نرم و لطیف. (سقلابی یعنی منسوب به قوم و ناحیه سقلاب)

برداشت: به پرستاری و مهربانی به او کمر بست؛ براستی زیبا و لذتبخش است ماهِ خورشیدپرست (یعنی داشتن معشوقه‌‌ی مهربان و عاشق‌پرست، زیبا و خوش است)

برداشت: منجوق‌: گوی و قبه و ماهیچهٔ زرنگار علم و رایت (ناظم الاطباء)

برداشت: شاه از آن دختر زیبا که همچون سیبی سرخ و شیرین بود خواست تا داستانی خوش برایش تعریف کند.

برداشت: آن نازنین از خواست او سرپیچی نکرد و او را محترم داشت.

برداشت: که‌ای کسی که آسمان، آستان درگاه توست و خیمه تو تا خورشید سر بر کشیده است. (ماه خرگه نشانی‌است که بر سر خیمه شاهان می‌نهاده‌اند)

برداشت: تو برتر از هر وصف هستی که بتوان گفت و بهتر از آنکه با کلام بتوان شرح داد.

برداشت: کسی نمی‌تواند به گرد پای تو برسد و دشمنان تو کور شوند.

برداشت: وقتی که این‌چنین ثنا و دعایی گفت لب‌های سرخش که همچون جواهر بود سخنان ارزشمند را آغاز کرد.

برداشت: گفت‌: در یکی از ولایات روس، شهری بود که در زیبایی بی‌نقص بود.

برداشت: پادشاهی در آن شهر بود آبادگر و اهل آبادانی ...

برداشت: کسی بود که همه او را دوست می‌داشتند؛ دختری بود خوش‌چهره و راست‌قد و بلندقامت.

برداشت: چهره‌اش به زیبایی ماه خوشایند است و سخنانش همچون شکر، شیرین و خوش بود.

برداشت: در هنروری دل تمام دانایان را برده‌بود و شمع مجلس و شکر خوان کشته‌مرده او بودند.

برداشت: یعنی تَنگ (یا تُنگ) شکر که خود دهان‌تنگ است و پُر از شکر، در آرزوی لبِ تنگ و شیرینش بود و از این حسرت از کمرِ تنگش تنگدل‌تر شده بود

برداشت: مشک سیاه و خوش‌عطر در حسرت موی زیبای او بود و گل در برابر زیبایی‌های او همچون خار می‌نمود.

برداشت: قدش بلند و راست همچون سرو بود و رویش گرم و تابنده همچون شمع و چراغ.

برداشت: خنده‌ و چهره شاد او از بهار تازه‌تر بود و از بت‌ها خوش‌رنگ‌تر و زیباتر بود.

برداشت: چشم مست نرگس، خمار چشم او بود (چشم خواب و چشم مست هر دو در شعر یک معنا را دارد) و نازِ گلِ نسرین که (به سپیدی خود می‌نازد) را با سپیدی خود خریده و کنیز خود کرده بود. (درهم، نقره است و سفید و درم‌خریده یعنی کنیز)

برداشت: گلاب، خاک قدم ره‌پرستانش بود و کنیزانش از گل زیباتر بودند (گُل، کنیزِ کنیزانش بود و کمربند کنیزانش از گل بود. در معنی کمربند ایهام بکار رفته )

برداشت: در کنار این زیبایی و طنازی، به هنر هم آراسته بود

برداشت: نَسَق‌: رشتهٔ علم‌.

برداشت: تمام نیرنگ‌نامه‌ها و جادو‌نامه‌های دنیا را خوانده بود و بسیاری چیزهای سری و پنهانی را می‌دانست.

برداشت: مصرع دوم‌: از اجازه‌نامه برای قبول شوهر‌، سرپیچ بود.

برداشت: آنکه در زمانه یگانه و یکتاست، کی میل به ازدواج کند؟

برداشت: وقتی که نام او در جهان پیچید؛ همه می‌گفتند که یک حور از بهشت به زمین آمده است.

برداشت: (در همه‌جا پیچیده که) ماه و خورشید بچه‌ای زاده‌اند، و عطارُد به او، دل و شجاعت شیر بخشیده است.

برداشت: شفاعت‌: خواهش‌گری‌، میانجیگری برای خواستگاری.

برداشت: یکی می‌خواست با زور او را به دست بیاورد و دیگری به زر، و او گنج زر خود را به سختی می‌توانست پنهان کند (به‌زور اولی یعنی بوسیله زور و به‌زور دوم یعنی به‌سختی)

برداشت: پدر او از آن‌همه درخواست و جستجو که نام‌آواران و جنگاوران می‌کردند اما آن بت‌ زیبا نمی‌پذیرفت.

برداشت: درمانده شد که با این همه حریف چگونه چاره بسازد.

برداشت: وقتی که آن دختر زیبای خلوت‌ساز و در پرده آن‌همه خواستگار را دید.

برداشت: (آن صنم) در آن سرزمین کوهی یافت بلند که چون چرخ فلک و قضای آسمان دست‌نیافتنی بود

برداشت: داد که بر روی آن کوه، قلعه‌ای موزون و محکم ساختند که گویی از میان آن کوه، کوهی دیگر برآمده بود (کردن یعنی ساختن)

برداشت: برگ راه‌ِ رفتن‌‌: اسباب سفر و کوچ.

برداشت: پدرش که او را دوست داشت اگرچه از دور شدن او غمگین شد اما به او اجازه داد.

برداشت: بلکه شهد خود را از سرای پدر دور کند که دیگر خواستگاران (مانند زنبور) مزاحم آن سرا نشوند

برداشت: همچنین آن دختر مثل گنجی بود و بهتر بود که در قلعه‌ای امن باشد.

برداشت: بساز‌: آماده و مجهز‌‌، کوک.

برداشت: وقتی که قلعه‌ای به‌آن استحکام ساخت، به آنجا رفت و در آنجا ساکن شد.

برداشت: وقتی که امن شد و در آن حصار و قلعه جای‌گرفت به «بانوی حصاری» معروف گشت.

برداشت: دزد طلا و گنج نتوانست از دیوارهای قلعه عبور کند، مانند مردان محکم و نیرومند.

برداشت: دز بانو‌: بانوی دز‌، ملکه.

برداشت: راهدار‌: در اینجا یعنی راهزن و دزد‌‌.   کامگار‌: در اینجا یعنی زورمند‌‌، دلاور.

برداشت: در هر زمینه‌ای، آن کسی که دارای مهارت و خلاقیت بوده، بهترین راه‌حل‌ها را پیدا کرده و با سرعت فکر می‌کند.

برداشت: ستاره‌ها و چرخش آن‌ها به نوعی با طبیعت انسان‌ها ارتباط دارد و نشان‌دهنده این است که ویژگی‌ها و خلق و خوی افراد را می‌توان از روی آن‌ها شناخت و با هم مقایسه کرد.

برداشت: بر تمامی طبیعت‌ها، دست رازهای روحانی را با انگشتانش به نمایش گذاشته است.

برداشت: هر چیزی که ممکن است از خشک و تر به دست آید، زمانی که آب گرم و آتش سرد می‌شود، بی‌فایده و بی‌معنا خواهد بود.

برداشت: (رازها را دانسته بود) که چه چیز آدمی را مردم و شریف می‌کند و چه چیز نور و روشنایی‌بخشِ انجمن است

برداشت: هر چیزی که به فرهنگ کمک کند و انسان‌ها را پرورش دهد، ارزشمند است.

برداشت: همه چیز را زیر تأثیر او به شکل زن و به مفهوم مرد آورده بود.

برداشت: شکیبنده‌: صبور و قانع.   باره‌‌: حصار‌، قلعه.

برداشت: در مسیر آن دیوار بلند، چند طلسم با زیرکی ایجاد کرد.

برداشت: آن طلسم و جادوها، پیکرهایی از سنگ و آهن بودند بی‌رحم و دَهره به‌دست. (دهره یعنی تبرداس)

برداشت: هر کسی که از آن محل عبور کرد، از زخم‌های تیز و خطرناک آسیب دید.

برداشت: بجز یکی که آن‌ نگهبان دز بود کسی راه قلعه را نمی‌توانست برود. (رقیب‌: نگهبان‌)

برداشت: آن نگهبان هم که معتمد بود مسیر را با احتیاط و گام‌شمار می‌رفت.

برداشت: اگر یک‌قدم از صد‌قدم را اشتباه بر‌می‌داشت سر از تنش جدا می‌شد.

برداشت: از یک طلسم‌، شمشیر می‌خورد و ماه عمرش در ابر مرگ فرو‌می‌رفت.

برداشت: باره‌: قلعه.

برداشت: اگر یک ماه تمام برای دستیابی به هدفی تلاش کنی، اما نمی‌توانی به نتیجه‌ای برسدی، مثل این است که در مسیر و سرنوشت خود نمی‌توانی جلو بروی.

برداشت: مصرع دوم‌: نقاش ماهر و بسیار زبردستی بود.

برداشت: زمانی که قلم را بر روی کاغذ قرار دادی، مانند این است که آب را در صدفی محکم نگه داشته‌ای.

برداشت: سیاهی قلم را چنان بر نور و سپیدی می‌کشید گویی که زلف حور است که بر نور کشیده شده.

برداشت: وقتی که از آن قلعه‌، دلتنگ شد و قلعه از آن ماه‌، سعادتمند. (برج‌: قلعه‌ || منزل‌گاه ستارگان.)

برداشت: پرند‌: حریر‌، ابریشم‌، در اینجا منظور پرده و تابلو نقاشی است.

برداشت: صورت‌: نقاشی‌، پُرتره.

برداشت: هر کسی که در این دنیا به یاد من و آرزوهایم باشد، با این دلیری و مقاومت، در چنین جایی که من زندگی می‌کنم، جایگاه او محفوظ است.

برداشت: از سوی دیگر، مانند پروانه‌ای که به نور نگاه می‌کند، پا درنگذار و از دور سخن نگو.

برداشت: در این قلعه، تنها مردان توانمند و شجاع می‌توانند موفق شوند و افراد ناتوان در این تلاش جایی ندارند.

برداشت: هر کسی که به این معشوق نیاز دارد، تنها یک جان کافی نیست؛ او به هزار جان نیاز دارد.

برداشت: برای رسیدن به هدف، باید جدیت و اراده‌ای قوی داشت. در این مسیر، توجه به چهار نکته مهم الزامی است.

برداشت: اولین شرط موفقیت در این ازدواج، داشتن نام نیک و خوبی است.

برداشت: دومین شرط این است که برای پیشرفت در این مسیر، باید از طریق آگاهی و تفکر درست، موانع را برطرف کنیم.

برداشت: سومین شرط این است که وقتی ارتباط باز می‌شود، بتواند طلسم‌ها را از هم بگسلد و آزاد کند.

برداشت: در این دژ، در ورودی نشان می‌دهد که چه کسی می‌تواند به من نزدیک شود، نه از بالای دیوار.

برداشت: چهارمین شرط این است که اگر به جای هدف، مسیر را انتخاب کند، به سمت شهری خواهد رفت که در زیر پای اوست.

برداشت: من وقتی به پیشگاه پدر برسم، از او داستان‌های هنر را می‌پرسم.

برداشت: اگر به من پاسخ دهد به گونه‌ای که شایسته است، من نیز به او پاسخ می‌دهم به گونه‌ای که وفاداری ایجاب می‌کند.

برداشت: عزیز من کسی است که تمام گفته‌های من را می‌داند و درک می‌کند.

برداشت: اگر کسی از این قید و شرط عبور کند، بدن او بدون هیچ شرطی به گردن او خواهد بود.

برداشت: هر کسی که به این شرط خوب و درست عمل کند، به گنج سعادت دست پیدا خواهد کرد.

برداشت: کسی که بر سخن و گفتار مهارت ندارد، حتی اگر شخص بزرگی باشد، به زودی در نظر دیگران کوچك و کم‌ارزش می‌شود.

برداشت: وقتی ورق را به ترتیب چیدم و به کسی که شایسته بود ارائه دادم.

برداشت: بگو که بیدار شو و این ورق را بردار و این پوشش را از این ظرف کنار بزن.

برداشت: به شهر برو و برای خودت مقام و ارزش بالایی پیدا کن، مثل تزیینی بر در ورودی که به زیبایی آن افزوده شده است.

برداشت: هر کسی که از شهری و سپاهی بیفتد، باید بداند که من مانند عروسی هستم که به هوس افتاده‌ام.

برداشت: در اینجا گفته شده که بر اساس شرایط خاص، فرد یا باید مسیر مشخصی را برگزیده و در آن حرکت کند، یا به مقام و موقعیت بالاتری دست یافته و رهبر یا فرمانده قلعه شود.

برداشت: پرستنده‌: فرمان‌بردار‌، خدمتکار.   یعنی آن خدمت‌کار‌، ورق (پرند‌) را برداشت و پیچ‌ بر پیچ، راه شهر را پیمود.

برداشت: پیکر‌: تصویر‌، نقاشی.

برداشت: هرکس که به چیزی علاقه‌مند شود، خود به‌دست خود به زحمت می‌افتد و تمام تلاشش را برای رسیدن به آن هدف به کار می‌گیرد.

برداشت: چون خبر این داستان به هر سلطانی و دارای تاج و تختی رسید،

برداشت: حدیث گزاف‌: قصه باورنکردنی.

برداشت: هر کسی که از شور و انرژی جوانی‌اش قدر نداند و آن را هدر دهد، در واقع عمر و زندگی‌اش را به باد می‌دهد.

برداشت: هر کسی که در راه او قدم بگذارد، با وجود زخم‌هایی که از دشمن دریافت می‌کند، به خواسته‌اش خواهد رسید.

برداشت: هیچ تلاشگری نتوانست با فکر و تدبیر خود، آن قلعه را از طلسم آزاد کند.

برداشت: کسی که مدتی دست به تدبیر و راه‌حلی زد، جادوگری او باعث شد که آن تدبیر هم به مانع و سپری تبدیل شود.

برداشت: هرچند که از آن جادو برخی را آزاد کرد، اما بر دیگران تاثیری نداشت و قوی نشدند.

برداشت: به خاطر بی‌توجهی و نادانی، در جایگاه خود دچار رسوایی شده است.

برداشت: بی‌آنکه مراد و آرزویی از او برآورده شود چندین جوان خوب‌، جان باخت.

برداشت: هیچ‌کس از آن راه نجات پیدا نکرد، همه چیز به جز سر بریده‌ای نبود.

برداشت: هر کسی که از میان سران و بزرگان جدا می‌شد، در شهر به عنوان یک فرد مهم و برجسته شناخته می‌شد و به نمایش گذاشته می‌شد.

برداشت: به خاطر شدت درگیری و خشونت، سرهای زیادی بریده شد و به همین دلیل در شهر، فضایی پر از تنش و دشمنی ایجاد شد.

برداشت: اگر در سراسر جهان بگردی هر شهری فقط در سور و جشن‌، شهرآرای و تزیین می‌شود.

برداشت: (اما) آن پریرخ که یک حور در‌پرده و مستور بود آن شهر را به سرهای بریده شهرآرا کرده بود نه تزیین جشن. (ستیره حور‌: حور مستور و در‌پرده، حور مخصوص.)

برداشت: به موقع به سایه او نرسیده، بسیاری از سرها در عشق او فدا شده‌اند.

برداشت: یک جوان زیبا و آزاده از خانواده‌ای بزرگ و شاهزاده به دنیا آمده بود.

برداشت: این بیت به ویژگی‌های یک فرد برنده و شجاع اشاره دارد که با زیرکی و قدرت خود قادر به شکار و پیروزی بر هر نوع دشمنی است، چه آن دشمن انسان باشد و چه جانورانی مثل شیر. به طور کلی، نشان می‌دهد که او در برابر چالش‌ها و خطرات، با جرأت و هوشمندی عمل می‌کند.

برداشت: روزی شخصی از شهر بیرون رفت تا به دنبال شکار برود، تا شاید حال و هوایش نیز مانند بهار تازه و شاداب شود.

برداشت: در یک روز زیبا در شهر، نوشیدنی خوشمزه‌ای را دیدم که در روایتش، دور آن هزاران شیشه زهر وجود داشت.

برداشت: بسته‌: (نقش‌) بسته‌، نگاشته.

برداشت: در زمان‌: فورا. در آن.

برداشت: ستایش می‌کنم قلمی را که از نوک آن به‌گونه‌ای زیبا و هنرمندانه می‌نویسد.

برداشت: گرد آن چهره زیبا و دلربا که همچون طراوتی از سر تا پا به چشم می‌آید.

برداشت: گوهر نهنگ‌آویز‌: گوهری که بر نهنگ آویخته و در هوس‌ِ بردن آن‌، بیم جان هست.

برداشت: اگر بخواهم به این آرزو علاقه‌ام پایان دهم، در وجودم صبر و تحمل از بین خواهد رفت.

برداشت: اگر دل من نتواند از این آرزو رهایی یابد، سر نیز از آن خلاص نخواهد شد و این آرزو از ذهن رخت نخواهد بربست.

برداشت: هرچند که پرنده‌ای زیبا و خوش‌نماست، اما درونش مانند مار خطرناک و خبیث است، و خارهایی نیز در دیبا وجود دارد که نشان‌دهنده زشتی و آسیب هستند.

برداشت: این همه افرادی که جان خود را از دست داده‌اند، اما هیچ‌کس از این اتفاق عبرتی نگرفته و کاری نکرده است.

برداشت: سر من هم رفته، چه فایده‌ای دارد؟ سرنوشتم به خاک آلوده شده است.

برداشت: اگر از این رشته دست بکشم، سرم دوباره به این رشته باز خواهد شد.

برداشت: اگر دلیری به خرج دهم و جانم را محکم نگه دارم، چگونه می‌توانم آن را به راحتی رها کنم؟

برداشت: پرنده‌ای را که در آسمان پرواز می‌کند، به دورش پری‌ها حلقه زده‌اند تا او را برای مشتریان خاصی نگهداری کنند.

برداشت: نمی‌توان به آسانی به جادو و افسون یک پری دست یافت، بدون اینکه کسی باشد که این افسون را بشکند یا از آن نجات دهد.

برداشت: تا زمانی که نتوانم زبان آن پری را بگشایم، در این کار به‌طور سطحی و بدون دقت عمل نخواهم کرد.

برداشت: برای نجات گوسفندم از حمله گرگ، باید راه حلی بیابم که تنها به فکر خرد و عقل نباشم، بلکه باید به بزرگ‌ترها هم توجه کنم.

برداشت: اگر کسی در کارها بیش از حد سخت‌گیر باشد، نظم و ترتیب کارهایش تحت تأثیر قرار می‌گیرد و ممکن است دچار مشکل شود.

برداشت: اگر دارای اندیشه محدود هستی، در چیزی که در اختیار داری تصرف نکن؛ چراکه ممکن است به ضرر بزرگی دچار شوی.

برداشت: دنیا را مانند یک ساز در نظر بگیر؛ با آن به آرامی و با دقت برخورد کن و وقتی آماده شدی، به محکم‌ترین حالت ممکن عمل کن.

برداشت: دل من از یادها و خاطرات خراب‌تر و آشفته‌تر است و حال جگرم از دل نیز بیشتر سوزانده و دردناک‌تر است.

برداشت: چطور می‌توانم با دل چنین شاد باشم؟ و از خاطره‌ای به این تلخی چه چیزی را به یاد آورم؟

برداشت: او این حرف را زد و کمی در فکر فرو رفت و نفس عمیقی کشید که از آن باد سردی بیرون آمد.

برداشت: (از حسرت آن پری‌رخ) اشک در چشم و گریان‌، از تماشا‌(ی نقاشی‌) گذشت و خطر مرگ را در پیش چشمش دید. (نطع و شمشیر‌، ابزار گردن‌زدن بوده است)

برداشت: او این آرزو را به همان شکلی که بود پنهان کرد و هیچ‌کس را در موردش چیزی نگفت.

برداشت: در طول روز و شب، او همیشه در اندوهی عمیق به سر می‌برد. نه شب‌هایش تاریک و بد بودند و نه روزهایش روشن و شاد.

برداشت: هر صبح به امید رسیدن به آرزوهایت به سمت شهر قدم می‌زنی.

برداشت: نگاه کردن به آن قالب تازه‌ای که نمایانگر قبر فرهاد و قصر شیرین است.

برداشت: با تلاش بسیار و استفاده از تمام راه‌حل‌ها، نتوانستم به نتیجه‌ و گره‌گشایی برسم.

برداشت: در این بیت، شاعر به توصیف یک رشته یا مسیر می‌پردازد که به اندازه‌ای وسیع و پیچیده است که هیچ‌کس از سر آن بی‌خبر است و نمی‌تواند به آسانی متوجه آن شود. به عبارتی، موضوع یا مسئله‌ای بسیار دلزده‌کننده و گمراه‌کننده است که کسی نمی‌تواند آن را درک کند یا به آن پی ببرد.

برداشت: هرچند او به شدت تلاش کرد و به جلو و عقب رفت، اما نتوانست آن مشکل را از رشته زندگی‌اش باز کند.

برداشت: تکبر و خودبینی او باعث شد که به کنار رود برود و در پی یافتن راه حلی باشد.

برداشت: او تلاش می‌کند تا در هر جا راه حلی پیدا کند تا از مشکلاتش کاسته شود و او را از سختی‌ها رها کند.

برداشت: زمانی که دیو در مورد حکمت و فرزانگی موجودی فرشته‌مانند آگاه شد.

برداشت: هر کسی که در زندگی تجربیات و آموزش‌های زیادی کسب کند، به همه دانش‌ها دست پیدا می‌کند.

برداشت: همدست‌‌: در اینجا یعنی هم‌زور. حریف در کُشتی‌.

برداشت: وقتی جوانمرد از دنیای دیگر درباره هنر از کسانی که دنیا را دیده‌اند خبر شنید.

برداشت: در برابر زیبایی و شکوه سیمرغ، پرنده‌ای مانند مرغی که بین کوه‌ها پرواز می‌کند، احساس حقارت و کوچکی می‌کند.

برداشت: او را مانند گلی که در باغی شکفته شده پیدا کرده‌ای؟ در جایی که به شدت خراب و ویران است.

برداشت: ملتمسانه از او کمک خواست و همچون گل و عالی‌، او را خدمت‌کرد. (به‌فتراک کسی دست زدن‌: یعنی به‌کسی پناه بردن.  فتراک‌: لگام اسب.  سوسن گلی است ساقه‌نرم‌)

برداشت: خضر کسی‌است که به‌چشمه آب حیات دست یافته و برخوردار از علم لدُنی است.

برداشت: زمانی که از چشمه علم و معرفت بهره‌مند شد، بسیاری از اسرار درون خود را آشکار کرد و نفسش از این تجربیات پر شد.

برداشت: از آن پرنده زیبا و آن دیوار بلند، و از کسی که به خاطر او به مردم آسیب می‌رسد.

برداشت: این شعر به این معناست که شخصی که بر سر راه خود موانع و مشکلاتی ایجاد کرده، در حقیقت خود را در جمعی از چالش‌ها و موانع قرار داده است. او گویی با این کار، ده‌ها مشکل را برای خود به وجود آورده است که باعث می‌شود مسیرش دشوار شود.

برداشت: تمام سخنان رازی را که فیلسوف قدیم داشت، با صداقت بیان کرد و هیچ چیزی را مخفی نداشت.

برداشت: فیلسوف از رازهای نهفته چیزهایی که مربوط به خود او بود را بیان کرد.

برداشت: زمانی که آن کسی که به دنبال راه حل بود، توانست مشکل را شناسایی کند، دوباره برگرداند و با هزاران تشکر از آنچه انجام داده است، قدردانی کرد.

برداشت: مدتی با خود تنها بود و در فکر و زندگی خویش به بررسی و تجزیه و تحلیل امورش پرداخت.

برداشت: هر‌چه بایستش‌: هر چه لازم داشت.

برداشت: روحانیان از طریق تلاش و کوشش، می‌توانند از مشکلات و دشواری‌ها عبور کرده و به آسانی‌هایی دست یابند.

برداشت: بنا به آنچه که از او به دست آمد، هر گونه سحر و جادو به ترتیب سامان داده شد.

برداشت: ابتدا برای درخواست کمک از طرف آن طلبکار، از تیزهوشی و هوشمندی شما یاری خواسته شد.

برداشت: لباس را به رنگ سرخ درآورده‌اند، چون این خون است و این فریاد ناله از ستم زمانه است.

برداشت: وقتی به دریای خون ورود کرد، بلافاصله با دیدن خون‌آلودی، لباسش مانند آنچه دیده بود، تغییر کرد.

برداشت: او از دنیا خواسته‌هایش را کنار گذاشت و صدای سرزنش را خاموش کرد.

برداشت: گفت که من برای خودم رنج نمی‌کشم، بلکه به خاطر خون‌خواهی از صد هزار نفر دیگر این کار را می‌کنم.

برداشت: یا من این وضعیت را تغییر می‌دهم و مشکلات را حل می‌کنم، یا این‌که خود را به آن‌ها می‌سپارم و تسلیم می‌شوم.

برداشت: وقتی که کار به دامان خون کشیده شد، تیغ را برداشت و از چادر بیرون آمد.

برداشت: هر کسی که از این کار آگاهی پیدا کند، آن دلیر همواره برای انتقام خون خود حاضر می‌شود.

برداشت: تلاش نوازنده در کارش بستگی دارد به این که او چقدر سریع به هدفش برسد.

برداشت: دِرع‌: زره‌.

برداشت: دستوری‌: اجازه‌، رُخصت‌.

برداشت: پس راهی را که به حصار می‌رسید، پیش گرفت و به تدبیر کار خودش مشغول شد.

برداشت: زمانی که به آن طلسم نزدیک شد، شکافی ایجاد کرد و تهدیدی به وجود آورد.

برداشت: تمامی حیله‌ها و نیرنگ‌ها را باطل می‌کند و آن راز و طلسم را باز می‌کند و پیوندش را به هم می‌زند.

برداشت: هر نوع جادوی شر یا مانع که بر سر راهش قرار گرفت، همه را در دام خود گرفتار کرده و به شکست و ناکامی می‌کشاند.

برداشت: زمانی که طلسم‌ها از کوه برداشته شدند، تیغ‌ها را به دامن کوه سپردند.

برداشت: دهل زیر دوال کشید‌: دهل زد‌.

برداشت: مصرع اول‌: باز‌گشت بانگ دهل (صدا‌) را بر گرداگرد قلعه امتحان کرد. (برای پیدا کردن درب قلعه که مخفی بوده است)

برداشت: زمانی که صدا به عنوان کلید بر خالی بودن یک مکان تأکید کرد، در آن مکان نمایان شد.

برداشت: از این داستان که آگاهی پیدا کرد، کسی را فرستاد تا خبر را به ماه خرگاه برساند.

برداشت: گفت ای کسی که مانع را برطرف می‌کنی و به دولت و موفقیتت کمک می‌کنی، در راهی که می‌خواهی، راهنما باش.

برداشت: وقتی که از ابتدا راه‌حل طلسم را پیدا کردی، به درستی به گنجینه دست یافتی.

برداشت: به شهر توجه کن و مانند آب جاری، با صبر و شکیبایی در زندگی پیش برو، حتی اگر فقط برای چند روز این کار را بتوانی.

برداشت: من منتظرم تا به حضور پدر برسم و آنگاه توانایی‌هایت را بیازمایم.

برداشت: از تو چهار چیز پنهان را می‌پرسم، اگر بتوانی به آن‌ها پاسخ دهی، بگو.

برداشت: دوستی ما به گونه‌ای عمیق و خاص خواهد شد که رابطه‌مان بی‌هیچ دلیل و بهانه‌ای شکل خواهد گرفت.

برداشت: وقتی مرد به موفقیت و خوشبختی خود پی برد، از پشت به آن نگاه نکرد و به جلو حرکت کرد.

برداشت: وقتی به شهر رسید، از دژ بلند بیرون آمد و پرنده‌ای را از در شهر به پرواز درآورد.

برداشت: در نوشتن و در خدمت به دیگران، ستایش و تحسین به وجود آمد و زندگی دوباره یافت، در حالی که نادیده گرفتن این امور به مرگ و زوال منجر می‌شود.

برداشت: تمامی سرها که در دروازه شهر بودند، به خاطر خشم و قهر، با بندهایی به زمین افتادند.

برداشت: به او اجازه دادند تا با ستایش و سپاس فراوان بر او بیفزایند و کسانی که جان خود را از دست داده بودند، در دل خاک دفن کردند.

برداشت: به سوی خانه رفت و با هزار سلام و درود، طرب‌ساز را همراه خود آورد و آواز را بلند کرد.

برداشت: شهریان برای او احترام و ارادت دارند و به زیبایی‌های او در هر گوشه و کنار توجه می‌کنند.

برداشت: همه به ترتیب قسم خوردند که اگر پادشاه نخواهد، این ارتباط و دوستی از بین نمی‌رود.

برداشت: ما در زمانه‌ای که به سر می‌بریم، می‌توانیم شاه را ناتوان و بی‌اهمیت کنیم و خود را در مقام امیر و پادشاه قرار دهیم.

برداشت: سری که قبلاً به دوش می‌کشیدیم، اکنون جدا شد و سختی‌ها را به همراه داشت، اما حالا توانستیم از آن رهایی یابیم و با شهامت و مردانگی ادامه دهیم.

برداشت: از طرف دیگر، عروس زیبا و شاداب به خواستگاری شوهر خود آمد.

برداشت: وقتی شب مانند مشک سیاه خوشبو می‌شود، بویی دلنشین در فضای ماه منعکس می‌شود.

برداشت: در یک جست‌وخیز شاد دل، در کنار ماه در محلی خاص برای گرامیداشت او نشسته است.

برداشت: از دامنه کوه، به سوی کاخ آمد و کاخ با او مانند شکوفه‌ای پر از زیبایی و شکوه شد.

برداشت: پدر با دیدن دخترش شاد و خوشحال شد و احساساتش را از او پنهان نکرد.

برداشت: هر چه بر او پیش آمده، چه خوب و چه بد، همه آن را با او در میان گذاشته است.

برداشت: از آن سوارانی که به خاطرشان دیگران از روی پای پیاده شدند، چاهی حفر کردند و در آن افتادند.

برداشت: از آن کسانی که نام او را بردند و از شدت ناتوانی در برابر او تسلیم شدند.

برداشت: تا جایی که آن پسر از خاندان nobility به دنیا آمد، ناگهان دلش به او باخت.

برداشت: کسی که مانند کوه ثابت و استوار ایستاده است، به راحتی تمامی موانع و طلسم‌ها را از میان برداشت.

برداشت: و کسی که به قلعهٔ سعادت و موفقیت دست یافت، به خاطر شرایط و اصولی که پشت سر گذاشته، هیچگاه از راهی که انتخاب کرده، برنمی‌گردد.

برداشت: وقتی سه شرط از چهار شرط به وضوح مشخص شده باشد، پس وضعیت چهارم چگونه خواهد بود؟

برداشت: شاه از او پرسید که شرط چهارم چه چیزی است؟ جواب داد که خوبان تنها یک شرط دارند و نیازی به بیست شرط نیست.

برداشت: نوش‌لب به من گفت که چهار مشکل بزرگ دارم و از تو می‌خواهم که به من راهنمایی کنی تا شانس و بخت به من کمک کند.

برداشت: اگر در این مسیر الاغ از حرکت بماند، جایی که او به آنجا آشناست، استراحت خواهد کرد.

برداشت: صبح زود، لازم است که شاه بر تخت خود بنشیند و به کارهای پادشاهی بپردازد.

برداشت: او را به دعوتی به مهمانی دعوت کرد تا در خفا و پنهانی با هم باشیم.

برداشت: از او سوالی می‌کنم به صورت نامکشوف تا پاسخ را آرام آرام دریافت کنم.

برداشت: شاه گفت: ما هم همین کار را انجام می‌دهیم و هر چیزی که تو انجام داده‌ای، ما نیز آن را کرده‌ایم.

برداشت: در مورد این سخن بیشتر صحبت نکردند و به اتاق خواب رفتند و استراحت کردند.

برداشت: صبحگاهی که آسمان به رنگ مینا در آمده و به رنگ یاقوت می‌درخشد، من از روی سنگ برمی‌خیزم.

برداشت: حکومت به سبک و سلیقه‌ی خود مجلس را تزئین کرد و بخت را در خدمت بندگانش قرار داد.

برداشت: جمعیتی درست کرد، برای شخصیت‌های برجسته و راستگوها و کسانی که به رستگاری دست یافته‌اند.

برداشت: شهزاده را برای مهمانی دعوت کردند و آنجا برایش هدیه‌های گرانبها و زیورآلات گران قیمت را به نمایش گذاشتند.

برداشت: سفره‌ای پر از نعمت و ثروت در مکان یا محیطی محدود و کم‌جا قرار گرفته است، به گونه‌ای که ظرفیت آن مکان برای پذیرش چنین نعمتی کافی نیست.

برداشت: این جمله به این معناست که بر سر سفره آرزوها، نه چیزی که در ظاهر دیده می‌شود، بلکه آرزوها و خواسته‌های انسان‌ها وجود دارند. به عبارتی دیگر، آرزوها و امیدها مهمتر از چیزهایی هستند که در واقعیت موجودند.

برداشت: از خورش‌هایی که در سمت چپ و راست قرار دارند، هرکس هر کدام را بخورد، باید کار خود را درخواست کند.

برداشت: وقتی خورشید به اندازه کافی تابیده و نورش را داده است، طبیعت به شکلی نو و تازه رشد می‌کند.

برداشت: شاه دستور داد تا در مجلس ویژه، سکه‌های طلا را آزمایش کنند.

برداشت: انسان تمایل دارد در وجود خود به عمق وجودش برود و در عین حال، فضایی را برای دیگران فراهم کند تا در آن احساس راحتی کنند. او می‌تواند به خود برگردد و با آرامش به دیگران نیز جا بدهد.

برداشت: دخترکنار هم نشسته‌اند و منتظرند ببینند شوهرش چه هنری از خود نشان می‌دهد.

برداشت: آموزش‌دهنده بازی‌ها، از پشت پرده به بازیگیران جوان می‌آموزد که چگونه بپردازند و بازی کنند.

برداشت: او دو دانه مروارید کوچک از گوش خود بیرون آورد و به کسی سپرد.

برداشت: این جمله به این معناست که چون مهمان ما به سرعت به مقصد رسید، حالا وقت آن است که پاسخ لازم را بدهیم.

برداشت: فرستاده به نزد مهمان رفت و آنچه را که آورده بود، به او نشان داد.

برداشت: عَبره کرد‌: تفسیر کرد.

برداشت: از آن جواهر که برای آن سه نفر مناسب بود، بر سر یکی از آن‌ها گذاشتند.

برداشت: او نامه‌ای به سوی آن شخص مشهور فرستاد و آن پیک را به او داد.

برداشت: سنگدل زمانی که مروارید زیبا را دید، پنج سنگ برداشت و شروع کرد به مقایسه و سنجش لؤلؤ.

برداشت: سودشان‌: ساییدشان‌، آنها را آسیاب کرد.

برداشت: قبضه‌وار‌ی شکر: به‌اندازه یک مشت‌، شکر.

برداشت: او به مهمان اجازه داد تا پیش برود، و مهمان دوباره نکته را متوجه شد.

برداشت: پرستنده از کسی خواسته بود که یک جام شیر به او بدهد، او نیز شیر را در جام ریخت و گفت: این را بگیر.

برداشت: پرستنده به سمت معشوقه‌اش رفت و هدیه‌ای را که با خود آورده بود، در پیش او قرار داد.

برداشت: بانوی بزرگ، آن شیر را برداشت و خورد و چیزی که از آن باقی مانده بود را خمیر کرد.

برداشت: او را بالا برد و به وزن اولین بار، هیچ چیزی از ارزش او کم نشد.

برداشت: او حلقه اش را از دست بیرون کرد تا پیک راه پرست را بگیرد.

برداشت: مردی عاقل و دانا کنیز را خرید و سپس او را در انگشت‌اش نگه داشت و به او ارزش و احترام داد.

برداشت: مصرع دوم‌: گوهر شب‌چراغی بود درخشان همچون خورشید.

برداشت: دختری زیبا و با اصالت، از بهشت به زمین بازگشت و گوهری ارزشمند را به فردی خاص تقدیم کرد.

برداشت: بانوی نیکو، آن در که بر کف دستت است، عُقد خود را از هم گسست و از یکدیگر جدا شد.

برداشت: در اینجا به موضوعی اشاره شده که نشاندهندهٔ ارتباطی میان شب‌چراغ و طویله است. گویی چراغی که روشنایی می‌دهد، تأثیری از محیط خود می‌پذیرد و این نشان‌دهندهٔ وابستگی و هم‌نواختی میان اجزا و فضاهاست. این بیت می‌خواهد بگوید که چراغ، هم از طویله و محیطش تأثیر می‌پذیرد و هم بخشی از هویت آن فضا محسوب می‌شود.

برداشت: هر دو طرف در یک رشته به هم متصل شده‌اند؛ نه بیشتر و نه کمتر، به مانند یک واحد واحد.

برداشت: پرستنده در جستجوی دریا بود تا بتواند خورشید را به ثریا، یا ستاره‌ای در آسمان، بدهد.

برداشت: به خُرد یعنی با دقت

برداشت: هیچ تفاوتی بین دو چیز وجود ندارد، جز دوئی که بین آن‌ها است؛ هر دو از نظر زیبایی و جذابیت یکسان هستند.

برداشت: شخصی از میان غلامان، یک مهره آبی رنگ درخواست کرد و گفت: «دو مهره دیگر من نمی‌توانند به درستی بیایند.»

برداشت: در این بیت، گفته می‌شود که وقتی چیز با ارزشی مانند دُری در معرض خطر قرار می‌گیرد، فردی به دنبال آن است که با تلاش و ریسک کردن، آن را بدست آورد. این نشان‌دهنده اهمیت و ارزشمندی آن چیز و زحمت برای کسب آن است.

برداشت: دوست مهربانش مثل دُر درخشان بود. او با لبخند محبت‌آمیز و دلنشین، احساسش را ابراز کرد و خوشحال بود.

برداشت: مهره‌ای را که با هوش داشتن به دست آوردی، مانند یک جواهر ارزشمند در گوش خود قرار بده.

برداشت: با پدرش گفت که برخیز و تلاش کن، زیرا که نسبت به سرنوشت خود به اندازه کافی راحت و بی‌دغدغه بودم.

برداشت: سرنوشت من چگونه یار من است که این‌گونه همسری را برای من انتخاب کرده است.

برداشت: همسری پیدا کرده‌ام که در سرزمین و کشورش هیچ‌کس شایسته و هم‌رتبه او نیست.

برداشت: ما که به علم و دانایی دست یافته‌ایم، باید بدانیم که علم و دانش ما همچنان در مقایسه با علم و دانش او کمتر و تحت‌الشعاع اوست.

برداشت: پدر از روی مهربانی داستان زیبایی را با پری گفت که ای موجودی همچون فرشته.

برداشت: چیزی که من مشاهده کردم، در واقع چیزی بود که پشت پرده‌ای از سؤال و جواب پنهان شده بود.

برداشت: هر چیزی که از داستان‌های پنهان و ناگفته پیشین رفته، باید یکی یکی با محبت و لطافت به تو بیان شود.

برداشت: دختری که در لوای توجه و محبت هزاران خواسته بزرگ شده، پس از اینکه پرده‌ای که بر رازها بود را کنار زد، به حقیقت و رازها پی برد.

برداشت: گفت: در آغاز هوش و زیرکی‌ام را تیز کردم و به تماشای زیبایی‌های گرانبها پرداختم.

برداشت: در تصویر زیبای آن دو لؤلؤ گرانبها، به عمر خود اشاره کردم که ای دوست، عمر ما چون دو روز بیشتر نیست، پس آن را قدر بدان.

برداشت: او که در جمع تعداد دیگران اضافه کرد، گفت اگر عدد پنج هم بگذرد، باز هم زود است.

برداشت: من شکر را به دُر اضافه کرده‌ام و این دو یعنی دُر و شکر به هم مرتبط و مفید هستند.

برداشت: گفتم این زندگی پر از شهوت و هوس، مانند درب و شکر به هم چسبیده است.

برداشت: با سحر و جادوی خاصی، چه کسی می‌تواند این دو را از هم جدا کند؟

برداشت: او در میانه‌ی کار یک شیر وارد کرد تا بین دو طرف جدایی ایجاد کند؛ یکی را حفظ کند و دیگری را از بین ببرد.

برداشت: گفتند که وقتی شکر با شیر مخلوط شود، به اندازه‌ای خوشمزه و خوش‌رنگ می‌شود که ارزش بلند شدن دارد.

برداشت: من که از شراب او شیرینی را چشیدم، در مقابل او همچون کودکی هستم که هنوز به بلوغ نرسیده است.

برداشت: من انگشتر را به نشانه ازدواج فرستادم و به این خاطر هم خودم را راضی کردم.

برداشت: او که آن گوهر قیمتی را به تو داده است، به طور پنهانی بیان کرده که اگر مرا پیدا نکنی، مانند آن گوهر نادر را نخواهی یافت.

برداشت: من پیمان دوستی او را بسته‌ام و نشان داده‌ام که همسر و همراه او هستم.

برداشت: شخصی که در تلاش برای یافتن آن دو الماس است، در این دنیا نتوانسته چیز دیگری مانند آنها پیدا کند.