بخش ۱۰۴ - بیان استمداد عارف از سرچشمهٔ حیات ابدی و مستغنی شدن او از استمداد و اجتذاب از چشمه‌های آبهای بی‌وفا کی علامة ذالک التجافی عن دار الغرور کی آدمی چون بر مددهای آن چشمه‌ها اعتماد کند در طلب چشمهٔ باقی دایم سست شود کاریز درون جان تو می‌باید کز عاریه‌ها ترا دری نگشاید یک چشمهٔ آب از درون خانه به زان جویی که آن ز بیرون آید

برداشت: خوب است که منبع اصلی چیزها، انسان را از مشغله‌های روزمره رها کند و آرامش بخشد.

برداشت: تو از یکصد منبع نوشیدنی می‌نوشی، هر چه از آن یکصد کمتر شود، از خوشی و شادی‌ات کاسته می‌شود.

برداشت: وقتی که از درون چشمه‌ای پاک و با ارزش جوشیدن شروع کند، از آن چشمه‌ها غنی و پرمایه خواهی شد.

برداشت: چشم روشنت مانند آب و گل است، اما مرتبه و مقام این چشم، ناشی از آلام و درد دل است.

برداشت: وقتی که آب به دور قلعه بیفتد، در زمان امنی به سر ببریم و اوضاع آرام‌تر باشد.

برداشت: وقتی دشمن دور آن حلقه بچرخد تا اینکه در خونشان غوطه‌ور شود.

برداشت: اگر آب اطراف قلعه را ببرند، آن سپاه در امان نخواهد بود، زیرا قلعه دیگر از آن‌ها حمایت و حفاظت نخواهد داشت.

برداشت: در آن زمان، چاهی از شور و تلخی وجود داشت که از درونش به مراتب بیشتر از صد جیحون شیرین در بیرون تلخ و بی‌مزه بود.

برداشت: قدرتی که می‌تواند هر چیزی را قطع کند و نیرویی که مرگ را به همراه دارد، مانند دیوهایی هستند که به قطع کردن شاخ و برگ‌ها می‌پردازند.

برداشت: در جهان نمی‌توانند از زیبایی‌های بهار بهره‌مند شوند، مگر اینکه در دل بهار، چهره محبوبی وجود داشته باشد.

برداشت: به خاطر آن نام، خاک به مکانی فریبنده تبدیل می‌شود که انسان را به سوی خود می‌کشاند و در روزی که باید از آن عبور کند، دچار چالش و فریب می‌شود.

برداشت: پیش از آنکه من بخواهم به درد و رنج تو بپردازم، او به سرعت از کنارم گذشت و هیچ‌چیز از اندوهت را جمع نکرد.

برداشت: او به تو گفت که زمان غم و اندوه از تو دور است و از رنج و درد دوری کن، زیرا در میان تو نیست.

برداشت: وقتی که سپاه سختی به انسان نزدیک می‌شود، او دیگر درباره مشکلاتش صحبت نمی‌کند و فقط به یاد تو می‌افتد.

برداشت: در این بیت گفته می‌شود که شیطان به نحوی حق را به کار می‌گیرد و به آدمی فریبی می‌دهد که مانند این است که او را در میدان نبرد با ترفندها و نقشه‌های مکارانه به چالش می‌طلبد. به عبارت دیگر، انسان در مواجهه با وسوسه‌ها و فریب‌های شیطانی قرار می‌گیرد که موجب می‌شود او برای مقابله با آن‌ها دچار سردرگمی و چالش شود.

برداشت: من در خطرها به کمک تو می‌آیم و به سمت تو می‌دوم تا به تو یاری رسانم.

برداشت: می‌خواهم در مواقع حساس و دشوار، همانند تیر کمان آماده و چابک باشم و از تو حمایت کنم.

برداشت: جانم را فدای تو می‌کنم، ای رستمِ شیرین‌دهن! مردانه باش و قهرمانانه رفتار کن.

برداشت: با ناز و فریب‌کاری‌هایی که دارد، او را به سوی کفر و بی‌دینی می‌کشاند.

برداشت: وقتی او وارد خندق شد، به یکباره افتاد و با صدای بلند شروع به خندیدن کرد.

برداشت: بیا که من به تو امید دارم، اما او می‌گوید که از تو بیزارم.

برداشت: تو از عدالت خداوند نمی‌ترسی، اما من از این می‌ترسم که دو دستم را از من بگیری.

برداشت: حق او به واسطه‌ی شیوه‌های فریبنده‌ات از بهی جدا شد. با این ترفندها، آیا راهی برای رهایی وجود دارد؟

برداشت: در این روزها، افرادی که در نقش فاعل و مفعول قرار دارند، در نظر مردم بدنام هستند و در برابر مشکلات و چالش‌ها مانند سنگسار به سختی مواجه می‌شوند.

برداشت: راهزنان و کسانی که به دیگران آسیب می‌زنند، در قضاوت و داوری در چه وضعیتی قرار دارند و به چه سرنوشتی دچار خواهند شد.

برداشت: فریب دادن موجودات خطرناک و بزرگ، هیچ ارزشی ندارد و برای رسیدن به آزادی و موفقیت، باید بر ترس‌ها و موانع غلبه کرد.

برداشت: این جمله به نوعی به وضعیت افرادی اشاره دارد که درگیر مشکلاتی هستند و از این مشکلات غافل‌اند. هم کسانی که درگیر مشکلات و سختی‌ها هستند و هم کسانی که به کمک آن‌ها می‌آیند، در وضعیتی نامساعد قرار دارند و از واقعیت‌های پیرامون خود بی‌خبرند.

برداشت: تنها افرادی که از نعمت‌های خداوند دور شوند، در بهار رحمت و لطف او کمتر بهره‌مند می‌شوند و بیشتر در سختی و مشکلات به سر می‌برند.

برداشت: توبه‌کاران به سوی خدا بازمی‌گردند و خداوند نیز توبه‌های آنها را می‌پذیرد. آنها فرمان خدا را می‌گیرند و او بهترین فرمانرواست.

برداشت: وقتی که گناهکاران از پشیمانی خود به درگاه خدا توبه کنند، صدای ناله و گریه‌شان به قدری شدید است که حتی عرش الهی به لرزه درمی‌آید.

برداشت: به قدری لرزش شدید است که مادر برای اینکه فرزندش را به بالا ببرد، دستش را به شدت می‌فشارد.

برداشت: به خدایی که به خاطر غرور خود را فروخته‌اید، نه به عنوان کسی که در علم و فضیلت تبحر دارد و نه به عنوان کسی که بسیار بخشنده و جلیل‌القدر است، فکر کنید.

برداشت: بعد از این، برگ و روزی ابدی تنها از لطف و رحمت حق به دست می‌آید، نه از محل و وسیله‌ای دیگر.

برداشت: زمانی که دریا به وسایل آب‌رسانی حسادت ورزید، حال تشنه‌اش مانند ماهی شد که به دنبال مشک (ظرفی برای نگه‌داری آب) می‌گردد.