بخش ۱۱ - مدافعهٔ امرا آن حجت را به شبههٔ جبریانه و جواب دادن شاه ایشان را

برداشت: امیران گفتند که این موقعیت حاصل لطف و عنایت اوست و نیازی به تلاش و کوشش نیست.

برداشت: قسمت و تقدیر این است که ماه چهره زیبایی داشته باشد و گل نیز به لطف بخت بویی دلپذیر و خوشایند را داراست.

برداشت: سلطان گفت که علت نقص و خطا در کارها از نفس و اراده انسان است، و به تلاش و کوشش خودمان بستگی دارد.

برداشت: اگر نه این بود که آدم (انسان) با خداوند سخن گفت، چگونه می‌توانست بگوید: «پروردگارا، ما به خود ستم کردیم»؟

برداشت: تو خود گفتی که این گناه از نفس است، اما وقتی سرنوشت چنین تعیین شده، احتیاط ما چه فایده‌ای دارد؟

برداشت: همانند ابلیسی که گفت تو باعث فریب من شدی، تو پیمانه را شکستی و ما را مست می‌کنی.

برداشت: به جای اینکه مانند ابلیس که یک چشمش نابینا بود، فقط به نقاط ضعف خود و دیگران توجه کنی، تلاش کن که حق حقیقت را بشناسی و بر اساس آن عمل کنی. نگذار که محدودیت‌ها تو را از تلاش برای درک و شناخت حق بازدارد.

برداشت: ما در بین دو کار در حال حرکت هستیم و نمی‌دانیم که این وضعیت ناخواسته کی به پایان می‌رسد.

برداشت: این کار را بکنم یا آن کار را؟ او که در وضعیت سختی قرار دارد، چه قدرتی دارد که بتواند انتخاب کند؟

برداشت: این تردد و رفت و آمدی که بر سرم می‌شود، هیچ ارزشی ندارد؛ چون من می‌توانم یا به عمق دریا بروم یا به آسمان پرواز کنم.

برداشت: این رفت و آمد است که به موصل یا روم می‌رود، یا برای سحر به بابل می‌رود.

برداشت: برای رسیدن به مقصد و حرکت در مسیر، نیاز به توانایی و قدرت داریم؛ وگرنه هر گونه تلاش بیهوده و ناپخته خواهد بود.

برداشت: اگر به طور اتفاقی بی‌دلیل بهانه‌ای برای جوانان وجود ندارد، جوان باید بداند که زمانی که اعمال خود را زیر ذره‌بین قرار می‌دهد، نباید دیگران را هم به انجام کارهای ناپسند مادام که خود نیز مرتکب آن‌ها می‌شود، متهم کند.

برداشت: زید به دست عمر کشته می‌شود و عمر به خاطر این عمل مجازات می‌شود، در حالی که برای احمد به خاطر نوشیدن شراب، حد (مجازات) تعیین شده است.

برداشت: به دور خود بچرخ و خودت را تماشا کن، حرکت و جنب و جوش را در خودت احساس کن و به سایه‌ات توجه نکن.

برداشت: کسی که به درستی و حقیقت آگاهی دارد، می‌داند که پیروزی و پاداش دشمن هرگز اشتباه نخواهد بود.

برداشت: وقتی عسل را خوردی، بیماری به سراغت نیامد. پس از آن هم، شب به جز مزد و پاداش روزت نیامد.

برداشت: چگونه سعی و تلاشی کردی که به نتیجه نرسیدی؟ چه چیزی انجام دادی که ثمری نداشت و نتیجه‌ای برایت حاصل نکرد؟

برداشت: عمل تو که از جان و وجودت نشأت می‌گیرد، مانند فرزندت دامن تو را می‌گیرد.

برداشت: عمل دزدی به طور پنهانی و بی‌خبر از دیگران انجام می‌شود و در این حال، کسی را در موقعیت افشای آن نمی‌بینیم.

برداشت: در اینجا مفهوم این است که دارایی و اموال مادی در دنیا همیشگی نیستند و نمی‌توان به راحتی از آنها بهره‌مند شد. اما آنچه که در این میان باقی می‌ماند، تصویر و شناختی از خداوند است که از درک او به‌دست می‌آید و این دانش و بینش نسبت به غیب و عالم نامرئی ارزشمندتر از هر چیز دیگری است.

برداشت: زمانی که الهام الهی در دل شحنه (نگهبان) قرار گرفت، دستور داد که به خاطر عدالت، چنین صورتی بسازد.

برداشت: تا زمانی که تو دانش‌مند و عادل باشی، قضاوت نادرستی به وجود نخواهد آمد و هر چیز به عدالت و شایستگی خود مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

برداشت: زمانی که حاکم در انتخاب خود اینگونه عمل کند، حکم او چگونه می‌تواند معقول و درست باشد؟

برداشت: اگر دانه جو بکاری، تنها جو خواهد رویید. اگر طلبکار شوی، باید بدان که دیگران هم از تو طلب دارند و چیزی بیش از آنچه کاشته‌ای نخواهی داشت.

برداشت: تقصیر خود را به گردن دیگران نینداز و به جای آن، توجه و آگاهی خود را به این پاداش ببخش.

برداشت: تو خود سبب گناه خویش هستی و اکنون باید با حق و عدالت آشتی کنی.

برداشت: رنج و سختی به خاطر رفتار ناپسند خود ما به وجود می‌آید و نه به خاطر سرنوشت یا شانس.

برداشت: به لطف تقدیر و سرنوشت، نگاهی که به کسی می‌افکنی، می‌تواند او را به کار و تلاش وادار کند یا برعکس، او را سست و تنبل کند.

برداشت: ای جوان، نفس خود را مورد سرزنش قرار بده و از خودت بپرس که آیا به اندازه کافی به عدالت و انصاف عمل کرده‌ای یا خیر.

برداشت: پشیمانی و بازگشت از اشتباهات را با اراده‌ای قوی و با تمام وجود آغاز کن، زیرا هر کس به اندازه‌ی حتی کوچک‌ترین کارهایش پاسخگو خواهد بود.

برداشت: به خود مغرور نشو و از نفس خود فریب نخور، زیرا حقیقت و نور الهی هیچ چیزی را نمی‌پوشاند و نمی‌توان آن را پنهان کرد.

برداشت: این ذرات جسمی که وجود دارند، برای این خورشید مادی که در آسمان می‌درخشد، بسیار مفید و کمک‌کننده هستند.

برداشت: ذرات و یادها و تصورات ما در برابر خورشید حقیقت به روشنی نمایان می‌شود.