بخش ۱ - تمامت کتاب الموطد الکریم

برداشت: زندگی دل حسام‌الدین پر از اشتیاق و شور و شوق است و این احساسات به شکلی طبیعی و ساده به‌وجود می‌آیند.

برداشت: تو با کشش و جذبه‌ات در این جهان، همچون علامه‌ای مهم و برجسته شده‌ای که نامه‌ای به گردان حسام می‌فرستی.

برداشت: ای معنوی، من تو را پیشکش می‌کنم، قسم به سادس، در تمام مثنوی.

برداشت: نور را به شش سوی عالم بپراکن، زیرا کسی که دور خود نمی‌گردد، از این شش کتاب بهره‌ای نخواهد برد.

برداشت: عشق به هیچ عدد و معیاری وابسته نیست و تنها هدف آن جذب محبوب و معشوق است.

برداشت: در آینده دستوری صادر خواهد شد که در آن رازهای قابل بیان مطرح خواهند شد.

برداشت: این جمله به این معناست که ممکن است یک توضیح یا بیانی وجود داشته باشد که به مراتب واضح‌تر و نزدیک‌تر از کنایه‌های پیچیده و نهفته‌ای باشد که قبلاً گفته شده است.

برداشت: رازها تنها با کسانی که خود آگاهی به راز دارند، درمیان گذاشته می‌شوند و برای کسی که به راز اعتقادی ندارد، نمی‌توان راز گفت.

برداشت: اما دعوت از سوی خداوند رسیده است، و این که آن را بپذیری یا نپذیری، مهم نیست.

برداشت: حضرت نوح به مدت نهصد سال مردم را به پرستش خدا دعوت می‌کرد، اما هر روز بر تعداد کسانی که او را انکار میکردند افزوده میشد.

برداشت: هیچ کس از صحبت کردن دست نکشید و هیچ‌کس در خاموشی گوشه‌ای پنهان نشد.

برداشت: او گفت که صدای پارس سگان هیچ تاثیری بر روی کاروان ندارد و همچنان به راه خود ادامه می‌دهد.

برداشت: اگر شب مهتابی باشد، صدای آشفته‌ی سگ‌ها ممکن است نور ماه را کم‌رنگ و ضعیف کند.

برداشت: ماه نور می‌افشاند و در عین حال، برخی مانند سگ‌ها تنها پارس می‌کنند. هر کس بر اساس طبیعت و ویژگی‌های خود عمل می‌کند.

برداشت: هر فردی به اندازه و ارزش وجودش، در زندگی با چالش‌ها و فرصت‌هایی مواجه می‌شود که مناسب ویژگی‌های اوست.

برداشت: چون سگ اجازه ندهد، صدای نالهٔ من به جایی نمی‌رسد. مهمانان خود را رها می‌کنم و به دنبال کمک می‌روم.

برداشت: وقتی سرکه ترشی بیشتری پیدا می‌کند، بنابراین باید شکر هم بیشتر شود.

برداشت: سرکه و لطف مانند عسل هستند، زیرا هر دو عنصر اصلی و اساسی در ساختن یک نوع شربت خاص به نام اسکنجبین به شمار می‌روند.

برداشت: اگر انگبین از اصل خود دور شود، در واقع به چیزی کم‌اهمیت تبدیل می‌شود و این امر باعث ایجاد ناهنجاری می‌شود.

برداشت: مردم به نوح سرکه می‌ریختند، در حالی‌که دریا به سوی او قند می‌ریخت.

برداشت: او با بخشندگی‌اش چون قندی است که بر شیرینی سرکه‌های دنیا می‌افزاید.

برداشت: کسی که خود را به یک فرد خاص نسبت می‌دهد، حقیقتاً باید به عمق و زمان آن نسبت فکر کند؛ زیرا ارزش و مقام او در طول تاریخ و نسبت به سایر افراد مشخص می‌شود.

برداشت: زمانی که دریا به جلو حرکت می‌کند، جیحون‌ها - یعنی رودها - به احترام او زانو می‌زنند.

برداشت: این دریا به قدری بزرگ و عمیق است که وقتی دیگر دریاها این مثال را شنیدند، انگار به سکوت درآمدند و حس حقارت کردند.

برداشت: در پی این موضوع، زبانشان به تلخی گرایید از شرم و خجالت، زیرا نام بزرگ با چیز کوچکی همراه شده است.

برداشت: این دنیا به خاطر وجود عالم دیگر، حیا می‌کند و به نوعی خود را در مقابل آن عالم کوچک می‌بیند.

برداشت: این جمله نشان می‌دهد که الفاظ و تعابیر ممکن است به اندازه کافی عمیق یا کامل نباشند و نمی‌توانند به خوبی شأن و مقام واقعی یک شخص یا چیز را بیان کنند. در واقع، تفاوت زیادی بین ارزش واقعی یک فرد یا موضوع و نحوه توصیف آن وجود دارد.

برداشت: زاغ در میان گل‌ها صدای خودش را بلند می‌کند، اما بلبل با صدای دلنشینش نمی‌تواند از زیبایی‌های او کم کند.

برداشت: هر یک از ما در این بازار زندگی، خریدارانی دارد که به دلخواه خود به انتخاب و خرید از ما می‌پردازند.

برداشت: چشم‌انداز خارزارها به نوعی غذا برای آتش محسوب می‌شود، در حالی که عطر گل‌ها باعث شادابی و سرزندگی انسان می‌شود.

برداشت: اگر کسی که پلید است در نزد ما رسوای خود باشد، باز هم برای خوک و سگ، شیرینی و حلوا وجود دارد.

برداشت: اگر افراد ناپاک به انجام کارهای ناپسند بپردازند، آنگاه آب‌ها تلاش می‌کنند تا این ناپاکی‌ها را پاک کنند.

برداشت: هرچند دشمنان با زهر و نیرنگ به ما آسیب می‌زنند و ما را دچار آشفتگی و بی‌نظمی می‌کنند، اما ما همچنان استوار و مقاوم خواهیم ماند.

برداشت: زنبورها در کوه‌ها، کندوها و درختان زندگی می‌کنند و از شهد گل‌ها شکر تجمع می‌کنند.

برداشت: هرچند زهرها تأثیر خود را سریعاً می‌گذارند، اما داروهای مقابله با آن‌ها نیز به سرعت عمل می‌کنند.

برداشت: این دنیا در واقع جنگی است که در آن هر ذره از وجود به مانند یک دینی در برابر کفر قرار دارد. وقتی به جزئیات نگاه می‌کنی، می‌بینی که همه چیز در حال مبارزه و تقابل است.

برداشت: یک ذره به سمت چپ می‌رود و دیگری به سمت راست در جستجوی چیزی.

برداشت: تکه‌ای از آسمان را ببین که چگونه در حالتی آرام و بی‌وقفه جریان دارد و در عین حال، در جبهه‌ای دیگر، جنگ و هرج و مرجی در حال وقوع است.

برداشت: جنگ کنونی ناشی از درگیری‌های پنهانی است؛ به همین خاطر، به اختلافات موجود توجه کن.

برداشت: یک ذره که در نور آفتاب ناپدید می‌شود، جنگ او از توصیف و شمارش خارج می‌گردد.

برداشت: وقتی که ذره‌ای از وجود محو می‌شود و دیگر نفسش وجود ندارد، جنگش اکنون به نبرد خورشید تبدیل می‌شود.

برداشت: حرکت و جنبش او ناپدید شد و آرامش نیز از بین رفت، پس به کجا باید رفت؟

برداشت: ما به وسیله وجود تو به خودمان برگشتیم و از نعمت رضایت تو به اصل و ریشه‌امان رسیدیم.

برداشت: در مسیر زندگی، اگر از کارهای بزرگ و دشوار جا مانده‌ای، به این موضوع اهمیت نده و در مورد اصول اصلی و بنیادین چیزی نگو، چرا که تو خودت به اصول اولیه پایبند نیستی.

برداشت: جنگ و صلح ما در واقع به دنیای بیرون مربوط نمی‌شود، بلکه از خود ما و درون ما سرچشمه می‌گیرد.

برداشت: جنگی که در دل و ذات وجود دارد، جنگی که در عمل و رفتار بروز می‌کند و همچنین جنگی که در کلام و سخن میان اجزا و بخش‌های مختلف درگرفته، جنگی وحشتناک و ترسناک است.

برداشت: این دنیا به خاطر جنگ و جدال‌ها، به سختی و ناپایداری دچار شده است. اگر به عناصر و بنیادهای آن نگاه کنیم، می‌توانیم بفهمیم که این وضعیت باید پایان یابد و حل شود.

برداشت: چهار عنصر، پایه‌های استوار طبیعت هستند که جهان بر روی آن‌ها قرار دارد.

برداشت: هر ستونی که بلند است، می‌تواند بر دیگری تأثیر بگذارد و او را خراب کند. همچنین، هر آب، می‌تواند آتش را خاموش کند.

برداشت: آفرینش بر پایه‌ی تضادها بنا شده است، بنابراین ما همواره در جنگ و جدل هستیم و این مبارزه بین نفع و زیان وجود دارد.

برداشت: وضعیت من با وضعیت دیگران متفاوت است و هر یک از ما در تأثیرات خود، با یکدیگر در تضادیم.

برداشت: من هر لحظه در مسیر خودم قدم برمی‌دارم، چگونه می‌توانم با دیگران هماهنگ باشم؟

برداشت: ببین چگونه احوالات من مانند لشکری از موج‌ها به هم ریخته است و هر یک از این احوالات با دیگری در حال نبرد و دشمنی هستند.

برداشت: به خودت نگاه کن و ببین که چقدر درگیر جنگهای درونی هستی، پس چرا باید به جنگ دیگری مشغول باشی؟

برداشت: شاید به خاطر این نبرد حق، خرد و آگاهی در دنیا صلح و ثباتی یکنواخت و هماهنگ به ارمغان آورد.

برداشت: این دنیا به جز جاودانگی و شکوفایی چیز دیگری ندارد، زیرا این ترکیب از متضادها و ناهمگونی‌ها نیست.

برداشت: اگر چیزی مخالف وجود نداشته باشد، وجود آن نیست و تنها همیشگی بودن باقی می‌ماند.

برداشت: در بهشت بی‌نظیر، وجود تضاد و دشمنی جایی ندارد؛ چرا که اگر خورشید باشد، طبیعتاً سردی و تاریکی جایی نخواهد داشت.

برداشت: بی‌رنگی و بی‌تفاوتی، اساس و ریشه‌ی صلح‌ها هستند، در حالی که همین بی‌توجهی می‌تواند موجب بروز جنگ‌ها نیز بشود.

برداشت: جهان اصلی که در آن زندگی می‌کنیم، به‌عنوان منبعی از شادی و نزدیکی است، در حالی که جدایی و دوری ناشی از همان اصل است.

برداشت: این مخالف که با ماست از چه ناشی می‌شود، ای آقا؟ و چرا این اعداد با همدیگر وحدت پیدا کرده‌اند؟

برداشت: ما شاخه‌ای هستیم و چهار ضدین، اصل وجود خود را در این شاخه‌ها به وجود آوردیم.

برداشت: گوهر جان فراتر از زمان و فصل‌هاست و طبیعت او مانند بزرگی و عظمت نیست.

برداشت: جنگ‌ها در واقع به عنوان مبنای صلح‌ها به شمار می‌روند، همان‌طور که نبوتی که جنگ او برای خداوند است.

برداشت: غالباً در هر دو جهان، حضور او چنان است که وصف و تعبیری از او نمی‌تواند به زبان بیاید.

برداشت: اگر نتوانیم آب جیحون را بیاوریم، حتی نمی‌توانیم از احساس تشنگی خود کم کنیم.

برداشت: اگر تشنه دریاى معنوى شدى، لحظه‌اى در جزیره مثنوی تامل کن.

برداشت: اجازه بده تا هر زمانی که نفسی تازه می‌کشی، معنای عمیق این مثنوی را درک کنی و تنها به آن بسنده کنی.

برداشت: وقتی باد، آب را از هم جدا کند، آن موقع رنگ و حالت واقعی آب نمایان می‌شود.

برداشت: شاخ‌های نوپای مرجان را ببین و میوه‌هایی که از آب زندگی به وجود آمده‌اند را تماشا کن.

برداشت: زمانی که انسان از حرف و صدا و نفس خود فارغ شود، تمام این چیزها را پشت سر می‌گذارد و همچون دریا می‌شود.

برداشت: کلام، نوشته‌ها و سخنان، در نهایت به یک حقیقت عمیق و معنوی می‌رسند و در درونشان جان و روح نهفته است.

برداشت: آشکار است که در زندگی، افراد مختلفی درگیر فرآیند نان هستند؛ برخی نان را می‌دهند، برخی می‌گیرند و برخی دیگر آن را آماده می‌کنند. اما در نهایت، همه این فعالیت‌ها و روابط انسانی به سادگی و به خاکی که از آن نشأت گرفته‌اند، بازمی‌گردند. به عبارت دیگر، همه ما تحت تأثیر طبیعت و سرنوشت هستیم و در پایان به یک نقطه مشترک می‌رسیم.

برداشت: اما معانی آن‌ها در سه مرتبه متفاوت وجود دارد که هر یک به نوعی مشخص و ثابت است.

برداشت: هرچند ظاهر فرد از بین رفته و به خاک تبدیل شده، ولی معنای او به طور واقعی از بین نرفته است. هر کس بگوید که آن فرد به پایان رسیده، در واقع درک درستی از واقعیت ندارد و حقیقت هنوز پابرجاست.

برداشت: در دنیا هر سه موجود به انتظار نشسته‌اند؛ گاهی در قالب‌های مادی و گاهی در حالت ثابت و پایدار.

برداشت: وقتی فرمانی صادر می‌شود، تمام چیزها به سوی آن می‌روند، اما باز هم از همان فرمان مستقل خواهند شد.

برداشت: آفرینش موجودات به دست اوست و او سرنوشت آنها را مقرر می‌سازد. روح انسانی، همچون راکبی بر مرکب جسم، به این دنیای مادی وارد می‌شود.

برداشت: سوارکار و اسبش تحت فرمان پادشاه هستند؛ جسم او در درگاه و جانش در محضر پادشاه است.

برداشت: وقتی که بخواهد آب در سبو بیفتد، شاه به جان می‌گوید که آماده باشد تا سوار شود.

برداشت: وقتی که جان‌ها را فرا می‌خواند، صدای نقیبان از بالا به گوش می‌رسد که می‌گویند: بیفتید به سوی پایین.

برداشت: بعد از این، سخن کوتاه‌تر خواهد شد؛ پس مبادا آتش این موضوع را بیشتر از حد برافروزی.

برداشت: تا زمانی که خُردی و ناپختگی در درون ما وجود داشته باشد، درک‌های عمیق و صحیح حاصل نخواهد شد. یعنی پیشرفت و پختگی فکری نیازمند عبور از مرحله‌ی ناپختگی است.

برداشت: خداوندی پاک و بی‌نظیر است که در هنگام غم و مشکلات می‌تواند برکات و شادی‌ها را مانند یک باغ سیب پدید آورد و در دل‌ها مسائل و دردهایشان را پنهان کند.

برداشت: از این ابر، صدا و سخن و گفت‌وگوهایی به گوش می‌رسد که فقط بوی خوش سیب را می‌توان از آن تشخیص داد.

برداشت: این شعر به ما می‌گوید که اگر می‌خواهی از زیبایی و حقیقت اصلی وجود خود آگاه شوی، باید با دقت و هوشیاری به آنچه در اطرافت می‌گذرد توجه کنی. در واقع، با دقت به نشانه‌ها و نشانه‌های زندگی، می‌توانی به واقعیت و ریشه‌های عمیق‌تر خود پی ببری.

برداشت: احتیاط کن و خودت را از سرما و بیماری‌های تنفسی دور نگه‌دار. از هوای سرد و باد بپرهیز و لباس گرم بپوش.

برداشت: ای هوا، تو به قدری سردی که حتی نمی‌گذارید عطر خوب به مشام من برسد و احساس خوبی پیدا کنم.

برداشت: آن‌ها مانند موجودات بی‌روح هستند و در حالتی سرد و بی‌تحرک به سر می‌برند، اما گاهی نفس‌هایشان از تل برف خارج می‌شود و نشان‌دهنده یک جنبش کوچک است.

برداشت: زمانی که زمین زیر لایه‌ای از برف پوشیده می‌شود، تیزی و درخشش خورشید را با قاطعیت و قدرت نشان بده.

برداشت: بیا و شمشیر خداوند را از سمت شرق برپا کن و این درگاه را از آن سمت گرم نگه‌دار.

برداشت: برف به وسیله‌ی آفتاب ذوب می‌شود و آب آن به صورت سیلاب از کوه‌ها به زمین می‌ریزد.

برداشت: این جمله به این اشاره دارد که او نه به هیچ سمت خاصی تعلق دارد و نه محدود به زمان معینی است. بلکه به نوعی مستقل و آزاد از محدودیت‌های جغرافیایی و زمانی است و در حقیقت بین روز و شب همیشه در حال نبرد است.

برداشت: چرا به جز من، برای نجوم و رصد ستاره‌ها راهی به جز کفر و بی‌هدف بودن انتخاب کردی؟ این کار نشانه بی‌خودخواهی و بی‌پناهی است.

برداشت: این بیت به این معناست که اگر کسی در گفتار یا رفتار خود به اندیشه‌های منفی و ناامید کننده اشاره کند، برای من خوشایند نیست، زیرا من کسانی را که به افول و زوال می‌پردازند، دوست ندارم.

برداشت: در برابر چهره ماه، زینت خود را به کمر بستی و از این زیبایی، به عرش آسمان می‌نگری.

برداشت: هیچ‌کس نمی‌تواند انکار کند که شمس کورت در مقابل تو از جایگاه والایی برخوردار است.

برداشت: اگر به آسمان نگاه کنی و ستاره‌ها را ببینی، ممکن است از گزر شهاب ناامید شوی.

برداشت: اگر به خودی خود تأثیری نداشته باشد، نان هم می‌تواند موجب زحمت و رنج فراوانی شود.

برداشت: گاهی اوقات ممکن است تأثیر فردی بیشتر از توانایی و احوال او باشد. بسیاری از نسل‌ها در گذشته به خاطر هوش و توانایی خود، به وضعیت نابسامانی دچار شده‌اند.

برداشت: محبت و عشق به تو در دل و جانت نقش بسته است و نصایح دوست در گوش تو طنین‌انداز می‌شود، حتی اگر از ظاهرت دور باشد.

برداشت: تلاش‌های ما برای اثرگذاری بر تو بی‌نتیجه است، و همچنین تلاش‌های تو برای تأثیرگذاری بر ما نیز نتیجه‌ای نخواهد داشت. پس بهتر است که هرکس به راه خود ادامه دهد.

برداشت: تنها کلید اصلی که از دوست می‌آید، می‌تواند بر درهای آسمان‌ها را بگشاید؛ زیرا آن مالک اصلی آسمان‌ها اوست.

برداشت: این سخن مانند ستاره و ماه زیبا و درخشان است، اما بدون اجازه و فرمان حق، تأثیری نخواهد داشت.

برداشت: این ستاره بدون دلیل، اثر خود را بر روی کسانی می‌گذارد که به دنبال دریافت وحی و الهام هستند.

برداشت: کی بیایید از جهت تا بی‌جهات یعنی وقتی از یک سو به سوی دیگر می‌روید، ممکن است در میانه راه ناپدید شوید یا دچار مشکل شوید. این جمله به نوعی هشدار می‌دهد که مراقب باشید و از مسیرهای مطمئن عبور کنید، وگرنه ممکن است خطراتی مانند گرگ به سراغتان بیاید.

برداشت: به طرز خاصی که نور و درخشندگی او می‌تابد، شگفتی‌هایی مثل صفات خفاش بر او سایه افکنده است.

برداشت: هفت چرخ آبی در دایره‌ی اوست، و پیکر ماه در حال تب و تپش او قرار دارد.

برداشت: زهره چنگ به زیبایی و لطافت خود اشاره دارد و در اینجا نشان‌دهنده مشکل یا چالشی است که به زیبایی می‌آید. مشتری، یعنی سیاره زهره، در اینجا به عنوان نمادی از جذابیت و شوق به عشق و زندگی مطرح می‌شود. این جمله به نوعی به روحیه عشق و جاذبه‌ای اشاره می‌کند که حتی با وجود مشکلات و چالش‌ها، انسان را به جلو می‌برد. در واقع، این چالش‌ها می‌تواند زندگی را شیرین‌تر کند.

برداشت: در فضایی که به خاطر او آماده تعظیم و دستبوسی هستم، زحل (سیاره زحل) را می‌بینم اما خودم را در موقعیت و جایگاهی نمی‌یابم.

برداشت: دست و پای مریخ از شدت خستگی بسیار تحت فشار قرار دارد و عطارد نیز به خاطر توانایی‌هایش، به شدت آسیب‌پذیر است.

برداشت: با ستاره‌شناس این همه ستاره جنگ می‌کنم، چون تو زندگی را رها کرده‌ای و رنگ چهره‌ات هم تغییر کرده است.

برداشت: وجود او سرشار از زندگی و نشاط است و ما هم مانند ستاره‌ها به افکار و احساسات او وابسته‌ایم. هر اندیشه و نگرش او به مانند ستاره‌ای در آسمان است که جان و زندگی ما را روشن می‌کند.

برداشت: فکر و اندیشه‌ی پاک و روشن، جایی است که برای تو روشنایی و نور است. ای اندیشه، چه اندیشه‌ای آشفته‌ای!

برداشت: هر ستاره‌ای در عالم جایگاه و منزل خاص خود را دارد، اما ستاره ما به حدی درخشان و بزرگ است که هیچ مکان یا خانه‌ای نمی‌تواند او را در خود جای دهد.

برداشت: در جایی که شعله‌ای از عشق می‌سوزد، چگونه می‌تواند نور نامحدود به محدودیت برگردد؟

برداشت: اما تصویر و ممثالی می‌سازند تا عشق ضعیف من را درک کنند.

برداشت: اگرچه چیزی مشابه وجود ندارد، اما چیزی مانند آن هست که می‌تواند عقل را که در رکود است، به جهش و حرکت وادارد.

برداشت: عقل و اندیشه می‌تواند قوی و تیز باشد، اما وقتی که احساسات و دل خراب شوند، جسم هم نمی‌تواند به خوبی عمل کند.

برداشت: افراد کم‌عقل در دنیای مادی غرق شده و فکر و ذهنشان در رهایی از تمایلات دنیایی هیچ اثری ندارد.

برداشت: در زمان بروز چالش‌ها و مشکلات، آرامش و ثبات آن‌ها مانند طلوع آفتاب است و در مواقعی که باید تقوا و پرهیزکاری را رعایت کنند، شتاب و سرعت عملشان مانند برق می‌باشد.

برداشت: انسانی که در زمینه‌های مختلف هنری خود را نمایش می‌دهد، مانند شخصی است که در زمان وفاداری، بی‌وفاست و به دیگران پشت می‌کند.

برداشت: وقت خودبینی و ابراز خودخواهی جایی در دنیا ندارد؛ مانند نانی که در گلو و معده گم شده است.

برداشت: اگر کسی صفات خوب و نیکو داشته باشد، هیچ چیز بدی در او باقی نمی‌ماند، زیرا نیکوکاران فقط چیزهای خوب را جذب می‌کنند.

برداشت: اگر وجودت بزرگ و عظیم باشد، مانند وجود من، وقتی به جان ملحق شود، به روشنی و روشنایی دست می‌یابد.

برداشت: هر چیزی که در طبیعت رشد می‌کند، از درختان و گیاهان گرفته تا زندگی و سرنوشت انسان‌ها، نشانه‌ای از حیات و امید به آینده است.

برداشت: هر گیاهی که با روح و زندگی به ما نزدیک می‌شود، مانند گیاهان سبز و پرطراوت، از آب حیات و زنده استفاده می‌کند.

برداشت: وقتی جان به سوی محبوب برگردد، عمر بی‌پایان خود را به او تقدیم می‌کند.