بخش ۱۰۰ - در تقریر معنی توکل حکایت آن زاهد کی توکل را امتحان می‌کرد از میان اسباب و شهر برون آمد و از قوارع و ره‌گذر خلق دور شد و ببن کوهی مهجوری مفقودی در غایت گرسنگی سر بر سر سنگی نهاد و خفت و با خود گفت توکل کردم بر سبب‌سازی و رزاقی تو و از اسباب منقطع شدم تا ببینم سببیت توکل را

برداشت: یکی از زاهدان از پیامبر شنید که به یقین رزق از سوی خدا برای انسان می‌آید.

برداشت: اگر بخواهی یا نخواهی، روزی تو به سوی تو خواهد آمد، که این به خاطر محبت و عشق توست.

برداشت: آن مرد برای آزمایش به بیابان رفت و نزد کوهی استراحت کرد.

برداشت: من می‌خواهم ببینم که آیا روزی به سراغم می‌آید تا بتوانم در مورد روزی خود مطمئن‌تر شوم.

برداشت: کاروانی راه خود را گم کرد و به سوی کوه رفت. در آنجا، شخصی که در حال آزمایش و امتحان بود را در حال خواب دید.

برداشت: این فرد چرا در این بیابان تنها و دور از شهر به سر می‌برد؟

برداشت: شگفتا، آیا او مرده است یا زنده که از گرگ و دشمن هیچ هراسی ندارد؟

برداشت: جمعی به سمت او آمدند و به او توجه می‌کردند، اما او که شخصیتی بزرگ و با ارزش بود، چیزی نگفت.

برداشت: این بیت به این معناست که هم او (که به نظر بی‌تفاوت می‌آید) و هم افرادی که او را تحت فشار قرار می‌دهند، در برابر آزمایش‌ها و چالش‌ها تغییری به خود راه نمی‌دهند و نگاهشان را از واقعیت بر نمی‌گردانند. در واقع، همه در برابر شرایط کنونی ثابت قدم مانده‌اند و از خود واکنشی نشان نمی‌دهند.

برداشت: پس گفتند که این فرد ضعیف که هیچ امیدی به خواسته‌اش ندارد، از شدت ناامیدی و پریشانی به حالتی بحرانی افتاده است.

برداشت: نان آوردند و در دیگی غذا گذاشتند تا آن را در دهان و به کام بگذارند.

برداشت: مرد با اراده و تلاشی قوی به سمت هدفش رفت تا راستی و صداقت آن وعده‌ را بسنجد.

برداشت: آنها به حال این بی‌چاره رحم کردند، زیرا او به شدت در تنگنای گرسنگی و مرگ و فنا قرار دارد.

برداشت: مردم کارد آوردند و ترسیدند، سپس دندان‌های او را باز کردند.

برداشت: آن‌ها غذایی در دهان او ریختند و نان‌پاره‌ها را در آن فشار می‌دادند.

برداشت: ای دل، هرچند از تن خود دوری و به آن آسیب می‌زنی، اما به خوبی می‌دانی که چه چیزی در دل خود داری و به آن توجهی نمی‌کنی.

برداشت: به من گفته‌اند که دل می‌داند و من بااراده جلو می‌روم، زیرا اینکه روزی‌دهنده خداوند است که به روح و جسم من زندگی می‌بخشد.

برداشت: امتحان از این سخت‌تر هم وجود دارد و برای صابران، روزی و نعمت‌های خوشی به سمتشان می‌آید.