بخش ۷۵ - بیان آنک آنچ بیان کرده می‌شود صورت قصه است وانگه آن صورتیست کی در خورد این صورت گیرانست و درخورد آینهٔ تصویر ایشان و از قدوسیتی کی حقیقت این قصه راست نطق را ازین تنزیل شرم می‌آید و از خجالت سر و ریش و قلم گم می‌کند و العاقل یکفیه الاشاره

برداشت: زیرا من در خواب هندستان، دیدم که پیلم (فیل) از خراج (مالیات) دچار مشکلاتی شده و بر سر ده (روستا) خراب آمده است.

برداشت: چگونه می‌توانم شعر و قافیه‌ای بسازم وقتی که اصول سلامت و خوشی از بین رفته است؟

برداشت: من فقط یک دیوانگی در عشق ندارم، بلکه دیوانگی‌های دیگری نیز دارم که در هم پیچیده‌اند.

برداشت: جسم من به خاطر نشانه‌های عالم خاکی ذوب شده است، از زمانی که جاودانگی را در فانی دیدم.

برداشت: ای ایاز، به خاطر عشق تو به حالتی شبیه موهای گره‌خورده درآمده‌ام. حالا از داستان تو بگو تا من هم داستان خودم را بازگو کنم.

برداشت: من داستان‌های زیادی از عشق تو خوانده‌ام، اکنون از تو می‌خواهم که داستان زندگی‌ام را بشنوی و به آن توجه کنی.

برداشت: تو خودت صدای مرا می‌شنوی، ای پیشوای من. من همانند موسی هستم و این صدا نیز به تو تعلق دارد.

برداشت: کوه بی‌خبر از واقعیت‌هاست و نمی‌داند چه می‌گوید؛ چون فقط موسی است که می‌داند این چه چیزی است که درون او خالی است.

برداشت: کوه می‌داند که تکه‌ای از لطف و زیبایی روح انسان را در خود دارد، هرچند که این مقدار خیلی کم است.

برداشت: تن انسان مانند یک وسعت‌نما (اصطرلاب) است که می‌تواند نشانه‌ای از روح را شبیه نور آفتاب به نمایش بگذارد.

برداشت: اگر منجم نتواند با دقت و بینش به ستاره‌ها نگاه کند، در واقع برای او لازم است که فردی با دانش در علم نجوم و اندازه‌گیری باشد.

برداشت: برای او تلاش می‌کند تا به مرحله‌ای برسد که مثل خورشید از خودش نوری ساطع کند و حالتی خاص داشته باشد.

برداشت: آدمی که به دنبال حقیقت و درستی است، نمی‌تواند از اشیا و موجودات ظاهری مانند ستاره‌ها و خورشید آگاه شود؛ چرا که دانشی عمیق‌تر از این نیاز دارد تا به درک واقعی برسد.

برداشت: وقتی تو با دیدی محدود به جهان نگاه می‌کنی، نمی‌توانی به حقیقتی عمیق و واقعی دست پیدا کنی.

برداشت: تو درک کرده‌ای که دنیا چقدر ارزش دارد، اما چرا خود را مثل آن جهان به زیبایی آرایش نکرده‌ای؟

برداشت: عارفان دارای بینش و بصیرتی هستند که اگر به دنبال آن بروند، می‌توانند چشم هایشان را به وسعت دریا باز کنند و از تنگنای محدودیت‌ها رها شوند.

برداشت: اگر حتی ذره‌ای از عقل و هوش با من باشد، پس این چه حال و هوای پریشانی و بی‌سامانی است که وجود دارد؟

برداشت: چونکه من از عقل و فکر تهی هستم، پس چه تقصیری در این اختلاط و سردرگمی دارم؟

برداشت: این شعر به این معناست که گناهی از او نیست که عقل و خرد مرا به تنگنا می‌برد و دیگران نیز که به دلیل عقل و درک خود را برتر می‌دانند، در برابر او عاجز و ناتوان هستند. در واقع، او آن‌قدر اثرگذار و جذاب است که تمام عقل‌ها در برابرش تسلیم می‌شوند.

برداشت: ای کسی که عقل را به چالش می‌کشی و زیباست، جز تو برای عقل‌ها امیدی وجود ندارد.

برداشت: من از آن زمانی که دیوانه شدم، عقل را دوست نداشته‌ام و از وقتی که زیبا شدم، حسادت به زیبایی را تجربه نکرده‌ام.

برداشت: آیا جنونی در عشق تو خوب است؟ بگو آری، به خدا که تو را پاداش خواهد داد.

برداشت: اگر او به زبان تازی صحبت کند، چه اهمیتی دارد؟ باید گوش و هوش تو آماده باشد تا بتوانی مفهوم کلامش را درک کنی.

برداشت: شراب او برای هر هوشی مناسب نیست و حلقهٔ او برای هر گوشی در دسترس نیست.

برداشت: دوباره با شور و شوق به سراغت آمدم، ای محبوب، زود زنجیری بیاور تا دوباره در بند عشق تو باشم.

برداشت: اگر غیر از زنجیرهای موهای دلبرم، هر تعداد زنجیر هم بیاوری، به من آسیب نمی‌زند.