بخش ۲۲ - تفاوت عقول در اصل فطرت خلاف معتزله کی ایشان گویند در اصل عقول جزوی برابرند این افزونی و تفاوت از تعلم است و ریاضت و تجربه

برداشت: به خوبی به تفاوت‌های عقل‌ها آگاه باش، زیرا آن‌ها در سطوح مختلفی از پایین‌ترین درجه تا بالاترین مرتبه قرار دارند.

برداشت: عقل انسانی در نوع خود به دو دسته تقسیم می‌شود: یک دسته عقل‌های برتر و پرنور مانند خورشید و دسته دیگر عقل‌های کمتر نیرومند و کمرنگ که مانند سیارات یا شهاب‌ها هستند.

برداشت: بعضی عقل‌ها مانند یک چراغ پرنور و خوش‌سوز هستند اما بعضی دیگر مانند جرقه‌ای هستند که از آتش می‌جهد. (ستاره در اینجا یعنی جرقه و شراره‌ای که از آتش می‌پرد و فورا خاموش می‌شود)

برداشت: چون ابر کنار برود، نور الهی بر دل‌های خردمندان تابیده می‌شود.

برداشت: آن چیزی که عقل و خرد را بدنام کرده‌است عقل جزوی و کوچک است و آنچه که آدمی را بی‌کام می‌کند هوس‌های دنیایی است.

برداشت: آن یکی از اینکه صید شد در نتیجه به صیادی رسید اما این‌یکی از حریص و صیاد بودن در دام افتاد.

برداشت: آن یکی از خدمت کردن به مقام سروری و مخدومی رسید اما این‌ از غرور ریاست و مخدومی، پست شد و عزت و بزرگی را از دست داد.

برداشت: او از بند فرعون رهایی یافت و به معنای واقعی تبدیل به یک قهرمان قدرتمند و بی‌نظیر شد.

برداشت: بازی تو عجیب و غریب است و دلتنگی به شدت تو را درگیر کرده. باید از حقه‌ها و فریب‌ها کم کنی، چرا که این زمان، زمان شانس و سرنوشت توست.

برداشت: به دور از فریب و تزویر زندگی کن، چرا که انسان‌های ثروتمند، راهی برای فریب دادن انسان‌های زیرک پیدا نمی‌کنند.

برداشت: مکر و چاره‌اندیشی را برای خدمت و کارهای نیک به‌کار ببر تا از راه مردمی بودن به مقام نبوت و والا برسی.

برداشت: مکر و حیله‌ات را در این به‌کار ببر تا از خودپرستی رها شوی و چاره‌اندیشی کن که از دست جسم و هوس‌های جسمانی خلاص شوی.

برداشت: اگر تدبیر و سیاست داشته باشی و در کارها به طور هوشمندانه عمل کنی، می‌توانی به جایگاه بالایی در نزد خدا برسید، حتی اگر در ظاهر به نظر برسد که در موقعیت کمتری هستی.

برداشت: هیچوقت حیله و چاره‌اندیشی و کار خوب را در این راه به‌کار مبر که به ریاست و مقام برسی.

برداشت: اما همچون پروانه در آتش بتاز و بدون توقع و چشمداشت، پاکباز باش.

برداشت: قدرت و زور را کنار بگذار و به جای آن به زاری و طلب یاری بپرداز، زیرا رحم و کمک به درخواست نیازمندانه نزدیک‌تر می‌شود، ای بیچاره.

برداشت: در اینجا اشاره شده است که درد و لذت واقعی به خاطر تحصیلات و نیازهای معنوی است، در حالی که زاری و فریادهای بی‌اساس فقط نشانه‌ی ضعف و فریب هستند. بخش واقعی و عمیق انسان نیاز به فهم و تجربه‌ای دارد که به معنویت ارتباط دارد.

برداشت: گریهٔ برادران یوسف نشان‌دهندهٔ نقشه‌ای است که در دل آن‌ها پر از حسادت و انگیزه‌های پنهان است.