بخش ۱ - سر آغاز

برداشت: شه حسام‌الدین، که تابش نورانی او مانند ستاره‌هاست، در جستجوی آغاز سفر پنجم خود است.

برداشت: این نور دانش و حقیقت، حسام‌الدین است که استادان پاکی و صفا را به خود جمع کرده است.

برداشت: اگر انسان‌ها در حالت پست و ناپاک نبودند و اگر شرایط سخت و دشواری حاکم نبود، زندگی به شکل دیگری می‌بود.

برداشت: من در وصف تو معنای عمیق‌تری دارم که فقط با زبان نمی‌توانم آن را بیان کنم.

برداشت: اما لقمهٔ بزرگ، مناسب پرندهٔ کوچک نیست. اکنون باید آب و روغن را با هم ترکیب کرد.

برداشت: ستایش تو شایسته‌تر از این است که در کنار زندانیان، در جمع روحانیان به زبان بیاورم.

برداشت: توضیح تو برای مردم دنیا مانند یک زیان بزرگ است، همان‌طور که عشق را در دل خود پنهان دارم.

برداشت: مدح به معنای ستایش است و در برابر این ستایش، نور خورشید وجود دارد که نیازی به توضیح و تبیین ندارد.

برداشت: این جمله به این معناست که کسی که از زیبایی و روشنایی خورشید تعریف و ستایش می‌کند، در واقع خود او هم تحت تأثیر این زیبایی قرار گرفته و شاداب شده است. اشاره به این دارد که نگاه به خورشید و زیبایی‌های آن، سبب روشنی و شادابی در چشم او شده است.

برداشت: این بیت به بیان این نکته می‌پردازد که اگر کسی از خورشید و زیبایی‌های آن انتقاد می‌کند، در واقع باید بداند که این انتقاد به خود او برمی‌گردد. زیرا او در واقع خود را به خاطر دیدگاه‌های نادرست و تاریکش مورد سرزنش قرار می‌دهد و به نوعی خود را کور و غمگین می‌یابد.

برداشت: شما به کسی که در این دنیا حسود است، ببخشید؛ مانند آفتاب که همیشه درخشان و خوشبخت است.

برداشت: آیا می‌توانی چیزی را از چشمان دیگران مخفی کنی؟ و آیا می‌توانی زندگی را به موجودات فرسوده و در حال مرگ ببخشی؟

برداشت: یا از نور بی‌پایانش می‌توانند بهره‌برداری کنند، یا می‌توانند به کمک از بین بردن جهل او به مقام بالاتری برسند.

برداشت: هر شخصی که به دیگران حسد می‌ورزد، در واقع حسد او به معنای مرگ همیشگی خود اوست.

برداشت: ارزش و مقام تو فراتر از درک عقل‌هاست، زیرا حتی عقل هم در توضیح و شناخت تو به زبان بیهوده سخن گفته است.

برداشت: هرچند که عقل در بیان درمانده است، اما باید حرکتی در آن وجود داشته باشد.

برداشت: اگر چیزی به‌طور کامل درک نمی‌شود، بدانید که آن نیز به‌طور کامل نادیده گرفته نمی‌شود.

برداشت: اگر نتوانی از طوفان ابرها بگریزی، چگونه می‌توانی بلعیده شدن را از آب رهایی بخشی؟

برداشت: اگر نمی‌توانی راز را بفهمی، درک‌های خود را تازه کن و به عمق موضوع نگاه کن.

برداشت: تعبیرها و سخنان درباره تو تنها ظاهری سطحی دارند، اما درک عمیق‌تری که دیگران از تو دارند، موضوعات درونی و مهم‌تری را در بر می‌گیرد.

برداشت: آسمان نسبت به عرش پایین‌تر است، وگرنه خاک تو بسیار عالی و با ارزش است.

برداشت: من درباره‌ی زیبایی‌ها و ویژگی‌های تو صحبت می‌کنم تا دیگران را به سمت تو هدایت کنم، پیش از آنکه زمان را از دست بدهند و به خاطر غفلت از تو حسرت بخورند.

برداشت: نور حقیقت و زیبایی واقعی جان انسان‌ها در میان تاریکی‌های وهم و خیال پنهان است.

برداشت: برای اینکه این نور زیبا و درخشان جلوه کند، لازم است که افرادی که قدرت دیدن آن را ندارند، آن را با احترام و ارادت بپذیرند و به آن اهمیت دهند.

برداشت: نور به کسی می‌تابد که آمادگی پذیرش آن را داشته باشد؛ کسی که عاشق تاریکی باشد، مانند موش، هرگز نمی‌تواند نور را درک کند.

برداشت: چشمان ضعیف و ناتوانی که در شب به سر می‌برند، چه زمانی قادر خواهند بود دور مشعل ایمان بچرخند و به آن توجه کنند؟

برداشت: نکته‌های پیچیده و دشوار، سطح فکر و توانایی افرادی که از دین و حقیقت دور شده‌اند، کاهش یافته و محدود می‌شود.

برداشت: تا وقتی که هنری ایجاد شود، چشم نمی‌تواند به تماشای خورشید بپردازد.

برداشت: مانند درختی که شاخه‌هایش بر زمین خم شده و سوراخ‌هایی را ایجاد می‌کند، اشاره به حالتی دارد که توان و قدرت فردی در مشکلات و چالش‌ها به صورت ظریف و موزون نمایان می‌شود.

برداشت: این بشر چهار ویژگی دارد که دلش را به شدت تحت فشار قرار می‌دهد و همین چهار ویژگی باعث شده که عقل او به حالتی مفلوج درآید.