بخش ۷۹ - قصهٔ «سُبْحانی، ما اَعْظَمَ شَأْنی» گفتن ابویزید قدّس الله سرّه و اعتراض مریدان و جواب این مر ایشان را نه به طریق گفت زبان بلک از راه عیان

برداشت: بیشتر مریدان آن عارف بزرگ، بایزید، به او نزدیک شدند و گفتند که من همانند خداوند یزدان هستم.

برداشت: در این بیت، سخن از شوق و شیفتگی است که به وضوح بیان شده و به معرفت و حقیقتی عمیق اشاره دارد. بیانگر این است که حقیقتی الهی وجود دارد واین حقیقت اعلام می‌کند که تنها اوست که شایسته پرستش است. به طور کلی، این بیت دعوت به عبادت و شناسایی خالق می‌کند.

برداشت: وقتی آن زمان به پایان رسید، به او گفتند: صبح که تو این‌گونه سخن گفتی، اکنون دیگر این کار درست نیست.

برداشت: گفت اگر این بار کارهای دیگر انجام دهم، شما بر من فشار بیاورید و مرا تحت فشار قرار دهید.

برداشت: حق از هر نوع قید و بند جسمانی آزاد و پاک است، اما من که به جسم خود وابسته‌ام و چنین سخنانی می‌گویم، باید به سزای این حرف‌ها برسم و punished بشوم.

برداشت: زمانی که آن مرد آزاد نظر خود را بیان کرد، هر یک از پیروانش چاقویی تیز و آماده برای انجام کار داشتند.

برداشت: او دوباره مست شد و به خاطرش نماند که آن وصیت‌ها چه بودند.

برداشت: عقل او به دور و بر می‌چرخید و پریشان شده بود، اما با طلوع صبح، شمع وجود او هم دچار ناامیدی و ناتوانی شد.

برداشت: عقل مانند نگهبان است و زمانی که سلطان (دل و احساسات) وارد می‌شود، آن نگهبان بیچاره در گوشه‌ای پنهان می‌شود.

برداشت: عقل مانند سایه‌ای است که از حقیقت نشأت می‌گیرد، همان‌طور که سایه از نور خورشید می‌آید. حال اگر سایه را با خود نور مقایسه کنیم، درمی‌یابیم که سایه نمی‌تواند به تنهایی وجودی مستقل و تابشِ خود را داشته باشد.

برداشت: وقتی که روح و جان آدمی بر او غلبه کند، ویژگی‌های انسانی و رفتارهای نیکو از او پنهان می‌شود.

برداشت: هر چه آن پری بگوید، از یک منبع الهام گرفته شده است و از منبع دیگری نیز چیزهایی برای گفتن دارد.

برداشت: وقتی این پری با این حالت و این قوانین وجود دارد، آفریننده‌اش چگونه خواهد بود؟

برداشت: او رفته و پریچهره‌اش شده، به گونه‌ای که شبیه یک ترک بی‌الهام و با لحن تازی صحبت می‌کند.

برداشت: وقتی انسانی به خود می‌آید، نمی‌داند که یک واژه چه معنایی دارد؛ درست مانند پری که ویژگی‌ها و ذات خاص خود را دارد.

برداشت: خداوندی که مخلوقاتی مثل پری و انسان را آفریده، چگونه ممکن است خود از کمبود یا نقصی رنج ببرد؟

برداشت: اگر شیر به خاطر نوشیدن خون نر شیر به شکار نرود، تو نمی‌گویی که او هیچ کاری نکرده، بلکه او فقط در حال نوشیدن شرابی است.

برداشت: اگر کسی از طلا و زر قدیمی حرف بزند، تو هم می‌توانی بگویی که آن سخن مانند باده‌ای است که تجلی از خودش برجا می‌گذارد.

برداشت: این جمله به این معناست که مشغول نوشیدن شراب هستم، اما این حال و هوای شورو شوق ناشی از نور حقیقت نیست و آن علم و قدرت لازم را در اختیار ندارد.

برداشت: آن کس که بتواند تو را از خودت خالی کند، تو را به مقام پستی می‌کشاند و او سخنانی نیکو و شایسته می‌گوید.

برداشت: هرچند قرآن از زبان پیامبر صادر شده است، اما اگر کسی بگوید که حق را نگفته، آن شخص کافر است.

برداشت: وقتی پرنده‌ای به حالتی از خودبی‌خودگی پرواز کرد، بایزید آن گفتار را آغاز نمود.

برداشت: سیل حیرت عقل را به خود برد و آن کسی که در ابتدا سخن گفته بود، قوی‌تر از او به حساب آمد.

برداشت: در لباس من جز خدا چیزی نیست، هر جا که بروی بر روی زمین و در آسمان فقط او را می‌بینی.

برداشت: مریدان به شدت تحت تأثیر قرار گرفته و دچار جنون شده بودند و به جسم پاکش حمله کردند.

برداشت: هر کس مانند کسانی که به خدا اعتقاد ندارند، در کنار کوه به تهاجم می‌پرداخت و بی‌دریغ به پیر خود حمله می‌کرد.

برداشت: هر کس که به زعم خود در کار شیخ قدری قوت و قدرت پیدا کند، در واقع به خود آسیب می‌زند و از خود می‌کاهد.

برداشت: این شعر به تصویری از حال و روز افراد می‌پردازد که تحت تأثیر یک واقعه یا حادثه بزرگ قرار گرفته‌اند. این افراد، با وجود زخم‌ها و صدماتی که بر بدنشان وارد شده، همچنان در حال مبارزه و ایستادگی هستند. این احساس از خستگی و غم و اندوه ناشی از خونریزی و دردهای ناشی از جنگ و مصائب زندگی آن‌ها را در بر گرفته است. تصویر به وضوح از فشاری که بر روی این افراد وجود دارد و همچنین تمایل آن‌ها به ادامه مبارزه، سخن می‌گوید.

برداشت: هر کسی که از جراحتی در گلویش رنج می‌برد، خود را در حالتی می‌بیند که به شدت distressed و غمگین است و گویی که جانش در حال رفتن است.

برداشت: او را زخم عمیق‌تری در سینه‌اش وارد کرد، به‌طوری که سینه‌اش شکافته شد و از آن زمان به مرده‌ای ابدی تبدیل گشت.

برداشت: او که به خوبی از حال صاحب قرآن آگاه بود، دلش را به او نداد و اجازه نداد که زخم عمیقی به او وارد کند.

برداشت: نیم‌دانش او را به تنگی انداخت و از زندگی‌اش گرفت، مگر اینکه خودش را به زحمت انداخت.

برداشت: روزها گذشت و آن پیروان دیگر از خانه‌هایشان دست از ناله و نوحه کشیدند.

برداشت: مردان و زنان زیادی به حضور او آمدند و گفتند که تو دو جهان را در یک پیراهن به نمایش گذاشته‌ای.

برداشت: اگر بدنی همچون بدن انسان‌ها داری، پس چرا مانند آن‌ها از خطر پیش نمی‌روی و خود را از چنگال مشکلات نجات نمی‌دهی؟

برداشت: انسان در مواجهه با خود و دنیای درونش، دچار تناقض و کشمکش می‌شود. در واقع، وقتی به عمق وجودش نگاه می‌کند، با دردها و ناخوشایندی‌ها روبه‌رو می‌گردد.

برداشت: تو در برخورد با افرادی که خود را بی‌خود نشان می‌دهند، مانند آن هستی که با شمشیر بر تن کسی تأثیر می‌گذاری و باید مراقب باشی که در این کار دقت کنی.

برداشت: چون بی‌خود شده و نابود گشته، همیشه در آرامش و امنی به سر می‌برد.

برداشت: نقش و شکل او موقتی و گذرا است و او به مانند آینه‌ای است که تصویر دیگری را منعکس می‌کند، بنابراین جایگاه او در این دنیا تنها یک نمای ظاهری است و حقیقت دیگری در فراتر از آن وجود دارد.

برداشت: اگر بر چهره‌ات تف کنی، در واقع بر خودت تف کرده‌ای و اگر بر آینه بزنی، در واقع به خودت آسیب زده‌ای.

برداشت: اگر تو صورت زشت کسی را ببینی، می‌توانی عیسی و مریم را ببینی و در آن دنیا هم زیبایی آن‌ها را مشاهده کنی.

برداشت: او نه این است و نه آن، بلکه ساده‌تر از این‌هاست. تصویر تو در مقابل تو قرار داده شده است.

برداشت: زمانی که به این جا رسید، دیگر لب‌ها نطق را خاموش کردند و هنگامی که به اینجا رسید، قلم نیز دیگر نتوانست بنویسد و فروریخت.

برداشت: اگر زبانت را بسته نگه‌داری، حتی اگر در سخن گفتن مهارت داشته باشی، حرف نزن. چون خدا بهتر از همه می‌داند که چه چیزی درست است.

برداشت: در گوشه‌ای از بام نشسته‌ای و از خود بی‌خود هستی؛ یا پایین بیا و آرام بگیر.

برداشت: هر وقت که به موفقیتی دست پیدا کردی، لحظه خوشی را در کنار یادآوری آن موفقیت حفظ کن.

برداشت: از زمانه بپرهیز و همچون گنجشکی که در پنهان زندگی می‌کند، خود را به نمایش نگذار.

برداشت: تا زمانی که بلایی ناگهان به ما نرسیده، نترس و در آن مکان نترسید.

برداشت: در زمان شادی، انسان نگران از دست دادن آن لحظه است، زیرا از آن بالا، نشانه‌های وفات و جدایی به چشم می‌خورد.

برداشت: اگر تو نمی‌توانی رازهای درونی را ببینی، روحی که به روشنی می‌تواند بیابد، در حال حرکت و بالازدن است.

برداشت: هر نیکی و خوبی که بروز می‌کند، در واقع یادآور شادی و خوشی است که در زندگی وجود دارد.

برداشت: فقط در صورت دور شدن از مرزهای خود، اعتبار و حیثیت از گروه‌های نوح و لوط کاهش پیدا نمی‌کند.