بخش ۱۰۵ - نالیدن ستون حنانه چون برای پیغامبر صلی الله علیه و سلم منبر ساختند کی جماعت انبوه شد گفتند «ما روی مبارک ترا به هنگام وعظ نمی‌بینیم» و شنیدن رسول و صحابه آن ناله را و سؤال و جواب مصطفی صلی الله علیه و سلم با ستون صریح

برداشت: درخت خشکیده‌ای که از دوری پیامبر غمگین و نالان است، مانند عقل‌مندان و صاحبان خرد، ناله می‌کند.

برداشت: پیامبر از او پرسید: چه می‌خواهی ای رکن و اساسی در دین؟ او در پاسخ گفت: جانم به خاطر دوری تو از دستم رفت و به شدت دلم برایت تنگ شده است.

برداشت: من پایه و پشتیبان تو بودم، اما تو از من بهره بردی و بر بلندی جایگاه خود ایستادی.

برداشت: گفت: آیا می‌خواهی که مانند یک درخت، برای تو میوه دهند؟ از سوی شرق و غرب، میوه‌ها را از تو می‌چینند.

برداشت: آیا در آن دنیا، خداوند مانند یک درخت سرسبز می‌شود؟ تا همیشه جوان و شاداب بمانی؟

برداشت: من می‌خواهم که همیشه در یاد و خاطر باقی بمانم، ای غافل! کمتر از چوب بی‌جان نباش.

برداشت: او آن ستونی را در زمین دفن کرد تا در روز قیامت، هنگامی که مردم محشور می‌شوند، به یاد آن بیفتند.

برداشت: برای این که بدانی، هر کسی که به خدا روی آورد، از تمام امور دنیا بی‌نیاز خواهد ماند.

برداشت: هر کس که از سوی خداوند کاری دارد، به لطف و یاری او به مقصود خود می‌رسد و از مشکلات و سختی‌ها خارج می‌شود.

برداشت: او را از رازهای داد و قانون خبر نیست، پس چگونه می‌تواند ناله‌ی بی‌جان‌ها را تصدیق کند؟

برداشت: می‌گوید که کسی به خاطر حفظ اتحاد و صمیمیت، از دل حقیقت خود را پنهان می‌کند تا دیگران او را اهل تزویر و نفاق ندانند.

برداشت: اگر افرادی که در امور آگاهی دارند، تأمل کنند، می‌بینند که این گفته در دنیا سابقه‌ای داشته است.

برداشت: بسیاری از افرادی که دنبال تقلید هستند، دچار توهم و اشتباه در برداشت‌های خود می‌شوند.

برداشت: این جمله به این معناست که کسانی که بر اساس گمان و استدلال‌های دیگران رفتار می‌کنند، به نوعی ناتوان هستند و تنها به تقلید و پیروی از دیگران پرداخته‌اند. در واقع، آنها قدرت اندیشه و خلاقیت خود را از دست داده‌اند و به همین خاطر نمی‌توانند پر و بالی برای خود بسازند.

برداشت: شیطان پست و پایینی به افکار ما شک و تردید می‌اندازد و کسانی که به او گوش می‌دهند، به سمت نابودی پیش می‌روند.

برداشت: پای افرادی که از استدلال فقط به عنوان یک ابزار استفاده می‌کنند، بی‌روح و غیرقابل انعطاف است. این نوع استدلال نمی‌تواند به خوبی به سوالات و مشکلات پاسخ دهد و در برابر چالش‌ها مقاومتی ندارد.

برداشت: غیر از آن کسی که در زمان است و ثبات و استواری‌اش به حدی است که کوه‌ها را متوجه و حیرت‌زده می‌کند.

برداشت: نابینایان برای اینکه زمین نخورند و به مشکل برخورد نکنند، از عصا استفاده می‌کنند تا به آنها کمک کند و راه را پیدا کنند. این عصا مانند یک راهنما عمل می‌کند و از افتادن و آسیب دیدن آنها جلوگیری می‌کند.

برداشت: این بیت به این معناست که سواری که پیروزی را برای سپاه به ارمغان می‌آورد، کیست؟ و به دنبال آن، اشاره دارد به اینکه اهل دین و ایمان در بصره، چه کسی است که بتواند به عنوان سلطان یا پیشوا شناخته شود؟ در واقع، سوالی درباره‌ی نقش و اهمیت شخصی در میان اهالی دین و حاکمیت مطرح می‌شود.

برداشت: کسانی که نابینا هستند و با عصا حرکت می‌کنند، اگر راهی را پیدا کرده‌اند، به خاطر حمایت و هدایتی است که از سوی کسانی با بینش روشن دریافت کرده‌اند.

برداشت: اگر بیناها این حقیقت را نمی‌دیدند، در دنیا همه پادشاهان نادان و مرده به شمار می‌آمدند.

برداشت: نه با زراعت و کشاورزی بهبود می‌آید، نه با ساخت و ساز و ساختمان، نه با تجارت و کسب درآمد.

برداشت: اگر رحمت و عظمت شما را شامل حال من نکنید، استدلال‌های شما هم مثل چوبی بی‌اثر خواهد بود.

برداشت: این عصا به نشانه ویژگی‌ها و استدلال‌های آن است، که باعث شد آن‌ها با جلال و بزرگی بینا شوند.

برداشت: وقتی که عصا به وسیله‌ای برای جنگ تبدیل شد و صدای آن بلند شد، ای نابینا، آن عصا را بشکن و خرد کن.

برداشت: او عصای شما را به شما داد تا زمانی که به او نزدیک شدید، آن عصا از روی خشم به سمت شما پرتاب کرد.

برداشت: به چه دلیل بینندگان را در وسط حلقهٔ کوران قرار می‌دهید؟ این کار چه فایده‌ای دارد؟

برداشت: دست به دامن او بزن، او به تو عصا می‌دهد. نگاه کن که این عصا چه چیزهایی برای تو به ارمغان می‌آورد.

برداشت: به معجزه‌های موسی و محمد توجه کن؛ چگونه عصای موسی به مار تبدیل شد و محمد (ص) نیز از این معجزات آگاه بود.

برداشت: متن بیان می‌کند که از عصای مَکانی و از طریق استن، حنین پنج بار نواخته می‌شود تا دین حفظ شود. این اشاره به این دارد که برای حفظ و دفاع از دین، تلاش‌های مکرر و متنوعی انجام می‌گیرد.

برداشت: اگر غیر از این بود، این طعم غیرمعقول می‌بود و نیازی به این همه معجزه نبود.

برداشت: هر چیزی که منطقی و معقول باشد، عقل آن را بدون نیاز به توضیح یا شگفتی می‌پذیرد و نیازی به بحث و جدل برای اثبات آن نیست.

برداشت: این مسیر غیرعادی و بی‌دلیل را ببین که در دل هر کسی که شایسته است، مورد قبول واقع شده.

برداشت: به دلیل ترس از انسان، دیوان و حیوانات در جزایر پنهان شدند و از حسادت دوری کردند.

برداشت: بعضی از افراد به خاطر ترس از معجزات پیامبران، به انکار و رد شدن زیر زمین پناه می‌برند.

برداشت: به این معناست که کسانی که به اصول مسلمانی و دیانت پایبندند، در زندگی خود به گونه‌ای رفتار می‌کنند که شاید به نظر برسد در حال فریب دادن هستند، اما در حقیقت نمی‌توان از ظاهر آنها پی به نیت واقعی‌شان برد.

برداشت: مانند قلاب‌زن‌ها، بر روی نقره ناب و بی‌عیب، نام پادشاه را می‌زنند و آن را خراب می‌کنند.

برداشت: ظاهر سخنانشان نشان‌دهنده‌ی توحید و قوانین دینی است، اما در باطن، مثل دانه‌های بیماری در نان، حاوی نقاط منفی و فساد هستند.

برداشت: فلسفی که جرأت ندارد تا سخن بگوید، با این حال اگر به سخن بیاید، دین حقیقی‌اش را زیر سوال می‌برد.

برداشت: وجود او در عین اینکه جسمش بی‌تحرک و بدون حس است، اما روح و جانش بر همه چیز تسلط دارد و هر چه که بخواهد، به راحتی می‌تواند از آن دو فرمان بگیرد.

برداشت: هرچند که با سخنانشان به دیگران اتهام می‌زنند، اما حرکات و اعمالشان خودشان گواهی بر حقیقت می‌دهد.