غزل شمارهٔ ۲۶۴۳

برداشت: ای شاه، تو مانند ترکی و بیگانه‌ای، چرا که تو جان و جهانی را در وجود خود داری و در عین حال دچار بیماری هستی؟

برداشت: وقتی گلزار، با زیبایی‌ات و بخشش‌هایت رنگ و لعابش را از دست داد، چرا از چهره‌ات و خارهایش چیزی به آن نمی‌افزایی؟

برداشت: در واقع تو هیچ چیزی نگفتی، اما باده، به نیابت از تو، می‌گوید: "ای خواجه منصور، چرا بر دار ایستاده‌ای؟"

برداشت: در اینجا شاعر به رابطه عمیق بین دل و معشوق اشاره می‌کند. او می‌گوید که دل و معشوق مانند دو رفیق در غار هستند. زمانی که معشوق به دل نظر می‌کند، دل را به حیرت و شگفتی وا می‌دارد. در واقع، احساسات و افکار عمیق انسانی در کنار عشق و جاذبه‌های آن خود را نشان می‌دهند.

برداشت: آن پادشاه نشد، اما به خاطر چشم بدی که به او افتاد، بگو اگر پادشاه شد، مخزن اسرار چراها خواهد بود.

برداشت: اگر در دل تو محبت و عشق واقعی وجود ندارد، پس چرا این باغ این‌قدر سرسبز و پربار است؟

برداشت: اگر دلت به سوی باغ زیبا و خوشبو، خنده‌های شیرین و محبوب نمی‌رود، پس چرا این‌گونه است؟

برداشت: اگر دیو (شخص منفی) به من طعنه بزند که من مانند سلیمان نیستم، ای دیو، اگر تو خودت در کار نیستی، پس چرا در کار من دخالت می‌کنی؟

برداشت: اگر در دل من جایی برای زیبایی‌ها نیست، ای جان، چرا باید در این حال پریشان باشی؟

برداشت: ای مریم عزیز، اگر تو حامل عیسی نیستی، پس چرا مانند زلفی که مانند صلیب پیچیده است، به دور زنجیر زندگی می‌گردی؟

برداشت: اگر از شراب شمس الحق تبریزی مست نشده‌ای، پس به چه دلیل در خانه‌ی خمخانه خلوت نشسته‌ای؟