بخش ۵

برداشت: بهرام و خسرو به یکدیگر رسیدند، یکی با چهره‌ای باز و خوشحال و دیگری با حالی گرفته و ناراحت.

برداشت: جهاندار (حاکم بر جهان) بر برجی از عاج نشسته است و فردی به نام فریدون که قهرمانی بزرگ است، تاجی بر سر دارد.

برداشت: زیبایی‌های لباس ابریشمی چینی مانند قبا، به اندازه‌ای ظریف و دلربا است که می‌توان آن را با گردو مقایسه کرد؛ چراکه هر دو درون طبیعتی خاص و جذاب پنهان شده‌اند.

برداشت: وقتی تو به عنوان بنده و تحت فرمان شاه قرار داری، مثل سرتاسر رزمندگان با کلاهی از زر و ثروت بر سر هستی.

برداشت: در میان دنیای پر زرق و برق و مادی، هیچ زیبایی و جواهری از قبیل یاقوت نمایان نیست، هنوز هم زینت‌های گرانبهایی مانند کمر زرین وجود ندارد.

برداشت: وقتی بهرام چهره شاه را مشاهده کرد، از خشم رنگ صورتش از بین رفت.

برداشت: سپس او با سرکشان گفت که این فرد فاسق از بدن آن‌ها به وجود آمده است.

برداشت: از ضعف و ناتوانی به قدرت و ثروت رسید و در میدان نبرد خود را به نمایش گذاشت.

برداشت: آیین و روش حکومت شاهان را یاد گرفتم، به زودی بر دنیا سلطنت خواهم کرد.

برداشت: ببینید لشکر او را از دور تا کیست که یکی از آنها مشهور است.

برداشت: من سواری نمی‌بینم که به جستجوی نبرد بیاید و با من در این مسیر حرکت کند.

برداشت: این جمله به مشاهده اوضاع و احوال مردان واقعی و دلاورانی اشاره دارد که با سلاح و جنگاوری برای نبرد آماده‌اند. در واقع، نشان‌دهنده‌ی آمادگی و شجاعت این مردان است که در عرصه‌ی جنگ حضور دارند.

برداشت: زخم‌های دیرین و تیرهای باران‌مانند، مانند صدای طوفانی است که بر روی زمین و درختان فرود می‌آید.

برداشت: در میدان جنگ، فیل‌ پای نمی‌تواند با من به نبرد بیاید، زیرا من از جایگاه خود با سپاه به میدان می‌روم.

برداشت: صدای من باعث می‌شود که کوه‌ها فروریزند و شیر دل از ترس فرار کند.

برداشت: با شمشیر به دریا خواهیم زد، به‌گونه‌ای که بیابان را تماماً به خون آغشته کنیم.

برداشت: او سخن گفت و اسب ابلق را به حرکت درآورد، و با این کار، حالتی شگفت‌انگیز به وجود آورد که یادآور پرواز پرنده‌ای بزرگ بود.

برداشت: گاهی افراد در شرایط سخت و ناامید کننده قرار می‌گیرند و در این لحظات دشوار، حیرت و تعجب از اوضاع به سراغشان می‌آید.

برداشت: او به سمت نهروان حرکت کرد و در این راه، جوان خوشبختی را در پیش رو می‌دید.

برداشت: گروهی از ایرانیان با او در جنگ خسرو شرکت کردند.

برداشت: خسرو چنین گفت: ای ستمگران، آیا نمی‌دانید که بهرام، که سرباز چوبینی دارد، چه نشانی از قدرت و شجاعت دارد؟

برداشت: گردو به فرمانروای خود می‌گوید: به آن مرد با اسب گلابی رنگ توجه کن.

برداشت: او با قبای سفیدی که به تن دارد و حمایل سیاهی که به دوش انداخته، در میان سپاه به جلو می‌رود.

برداشت: وقتی جهان‌دار به بهرام نگاه کرد، فهمید که او سرآغاز و پایان کارها را می‌داند.

برداشت: او چنین گفت که آن شخص با موهای دودی و دراز، بر روی اسبی که راسته و زیباست، نشسته است.

برداشت: گردو به او گفت که این موضوع همیشه در حال نبرد است و هرگز نمی‌توان به خوبی آن امیدوار بود.

برداشت: اگر از کسی که کمرش خمیده است سوال کنی، جوابش ممکن است تند و زننده باشد.

برداشت: تو به ظاهر خاموش و بی‌تفاوتی، اما دل تو پر از افکار و خیالاتی است که در خواب دیده‌ای. انگار که در دل و درونت، چیزی نهفته است که به من منتقل می‌شود.

برداشت: اگر با چشم خود نتوانی او را ببینی، بدان که در این دنیا هیچ‌گونه دشمنی از جانب خداوند وجود ندارد.

برداشت: من نمی‌خواهم ببینم که در دلش خود را حقیر حس کند، چون هیچ‌کس نمی‌تواند او را به فرمانبری وادار کند.

برداشت: پس از آن، به بندوی و گستهم گفت که این داستان پنهان را برای من روشن کن و بیان کن.

برداشت: اگر خر نتواند به نزدیکی تو بیاید، بار سنگین را به نزد خر ببر.

برداشت: وقتی دیوی نیرومند چوپان را فریب می‌دهد، او نمی‌تواند مسیر زندگی و رستگاری را ببیند.

برداشت: هر دل که به خاطر آز و حسادت آزرده باشد، هیچگاه از عهده کارهای بزرگ برنمی‌آید و نمی‌تواند به خواسته‌های بزرگ دست یابد.

برداشت: جز از نبرد و درگیری، نمی‌توان به دل او رای و نظری داد، زیرا در درونش جایی برای آرامش و قرار وجود ندارد.

برداشت: وقتی که جنگ در حال وقوع است، سخن گفتن بسیار است؛ بنابراین انسان باید با دقت و از سر خود با حواس جمع گوش کند.

برداشت: کیست که بداند در جنگ چه کسی پیروز خواهد شد و چه کسی فرماندهی لشکر را بر عهده دارد؟

برداشت: در اینجا لشکری به زیبایی و با شکوه آماده شده است تا به جنگ با ساز و برگ و فرماندهی بهرام، جنگجوی بزرگ، برود.

برداشت: مردی همچون دیو بزرگ، در دژ و قلعه‌ای، به کارها و رفتارهایی تند و خشن مانند گرگ مشغول است.

برداشت: اگر ما هم‌نظر باشیم، من از این موضوع شرمنده نمی‌شوم، هر چند که شاید شما فردی نامناسب باشید.

برداشت: از کسی می‌پرسم که آیا بهتر است خودم پیش قدم شوم یا اینکه در نبرد کم‌کم عمل کنم و سست باشم.

برداشت: اگر از او به اندازه‌ای بیاموزم، سخنان تازهای که در آن گفته شده است، به زشتی‌ها تبدیل خواهد شد و کهنه خواهد شد.

برداشت: از دنیای هستی، گوشه‌ای به او می‌بخشم و به خاطر بخشیدن به او، شکرگزاری می‌کنم.

برداشت: همه در این میدان جنگ، به آرامش و دوستی خواهند رسید و آهنگ ما را در این مبارزه می‌توانیم بشنویم.

برداشت: من از آشتی و دوستی بهره‌ای می‌برم که بدون شک به مانند تاجی بر سرم می‌باشد.

برداشت: وقتی پادشاهی مانند یک تاجر عمل کند، دل انسان‌های پارسا و پاک‌نهاد شاد خواهد بود.

برداشت: گستهم به شهریار نیکو گفت که تو تا زمانی که روزگار برقرار است، خوشبخت و خوش شانس خواهی بود.

برداشت: در کلام تو، سخن به اندازه‌ای ارزشمند و زیباست که نشان‌دهنده‌ی دانش و درایت توست، پس هر کاری که لازم باشد، باید انجام دهی.

برداشت: تو با ناز و دلربایی خود من را به زحمت انداخته‌ای و من در این وضعیت دچار دلخوری و ناتوانی شده‌ام، در حالی که او کسی است که فقط ظاهری توخالی و بدون substance دارد.

برداشت: خسرو که با آرامش و زیبایی حرکت می‌کرد، متوجه شد و به سمت سپاه نزدیک شد.

برداشت: بهرام از پهلوانی در دور دست‌ها پرسید که در آنجا چه خبر است و آیا نشانه‌ای از نبرد و جنگ وجود دارد.

برداشت: به بهرام گفت: ای مرد با عزت، اوضاع تو در میدان جنگ چگونه است؟

برداشت: تو در مقام خود مانند زینتی هستی و تاج و تخت ما را به نوعی اساس و پایه می‌سازی.

برداشت: ستون سپاهی در زمان جنگ همانند شمعی درخشان در زمان جشن و شادی است.

برداشت: در جستجوی دنیا باش، اما همیشه خداوند را در نظر داشته باش؛ چون داشتن چیزی از آن تو نیست.

برداشت: من به خوبی مشغول به یادگیری و آماده‌سازی زمانه‌ات هستم و همه‌ی تلاش‌های تو را جمع‌آوری کرده‌ام.

برداشت: من تو را با تمامی یارانت پذیرایی می‌کنم و با دیدار تو، جانم را شاد و خوشحال می‌سازم.

برداشت: ای سپهدار ایران، تو را به یاد می‌آورم و برای تو از آفریننده سپاسگزاری می‌کنم.

برداشت: بهرام با شنیدن سخنان او، افسار اسب تندرویش را به او سپرد.

برداشت: او هم از پشت به سجده می‌رفت و هم برای مدتی طولانی در پیش‌اش می‌ایستاد.

برداشت: اسب سیاه و سپید به من گفت که من خوشحالم و از زندگی لذت می‌برم.

برداشت: برايت آرزوي روزهاي خوب را دارم، نه ظلم و ستم. تو نه قادر به درک ظلم سلطاني، نه توانايي فهم حق و عدالت را داري.

برداشت: الان پادشاه به عنوان یک حاکم عمل می‌کند و به مرد بدبخت کمک می‌کند.

برداشت: من مدت زمان زیادی را صرف کرده‌ام که تو را به دست آورم و به دام محبت خود کشیده‌ام.

برداشت: به زودی یکی را خواهم ساخت که با دو دستت آن را به بالا ببندم و در دام بیندازم.

برداشت: بیا به من نزدیک شو تا ببینی که چقدر زندگی بر من تلخ و دشوار بوده و چه قدر سزاوار این شرایط هستم.

برداشت: زمانی که خسرو پاسخ بهرام را شنید، مانند گل شاداب و سرزنده شد.

برداشت: این جمله بیان می‌کند که کسی که به خداوند ایمان دارد و شکرگزار است، به راحتی به سخنان ناشکری پاسخ نخواهد داد. در واقع، او به خاطر معرفت و شناختش از خداوند، از گفتن کلمات ناشایست پرهیز می‌کند.

برداشت: وقتی مهمانی به خانه‌ات می‌آید، آن را از دور می‌خوانی و در زمان شادی و جشن، ممکن است دیگران را به خاطر تو بدنام کنند.

برداشت: این جمله به این معناست که نه نشانه‌ای از بزرگی و شاهانه‌گی در اینجا وجود دارد، و نه فرقی بین سواران مغرور و دیگران حس می‌شود. در واقع، آنچه که دیده می‌شود، چیزی نیست که نشان‌دهنده مقام و عظمت باشد.

برداشت: نه عرب چنین کاری کرده و نه فارسی‌زبان؛ اگر سال‌ها هم حساب کنیم، به اندازه‌ی صد بار هم که بشماری، باز هم چنین وضعیتی را نمی‌بینی.

برداشت: عاقل و دانا از ننگ و سرشکستگی دوری می‌کند و بهتر است در دنیای ناسپاسی و بی‌قدری دیگران قدم نگذارد.

برداشت: وقتی مهمان تو با صدای خوش و خوشحالی حرف بزند، به این شکل می‌تواند به مشکلات و دشواری‌ها پاسخ مثبت و امیدوارکننده‌ای بدهد.

برداشت: می‌ترسم که روزی از راه برسد که تو به خاطر خودت گیج و سردرگم باشی.

برداشت: تو باید به آن پادشاهی که همواره زنده و قدرتمند است، توجه کنی و به او پناه ببری.

برداشت: گناهکار به خداوند نیکی می‌کند، اما دلش در نگرانی و ترس از عواقب کارهایش است.

برداشت: مرا که اکنون مثل شاه می‌خوانی، آیا می‌دانی که من از یک گوهر ارزشمند هستم؟

برداشت: آیا برای من ناپسند است که به پادشاه زیبایی ناسزا بگویم، در حالی که بر سرم کلاهی از ماه است؟

برداشت: اگر کسی به مقام کسری، پادشاه بزرگ، و پدر هرمز بیفتد، آیا کسی را می‌شناسی که از من لایق‌تر باشد؟

برداشت: بهرام به او گفت: ای کسی که بدنش مانند بیهشان است، از گفتار و کردار به آن اندازه که شایسته است، پیروی کن.

برداشت: بخشی از صحبت‌های تو از مهمان، نشان‌دهنده‌ی روح و شخصیت توست و داستان زندگی‌ات، ریشه در گذشته دارد.

برداشت: تو چه نیازی به حرف‌های بزرگ‌زادگان و شاهان داری؟ نه تو آدم دانایی هستی و نه جنگجویی بزرگ.

برداشت: تو در زمان حاکمیت خود پادشاهی، اما اکنون به مرتبه‌ای پایین‌تر از بنده‌های دیگر نزول کرده‌ای.

برداشت: در این دنیا هیچ کس، نه پادشاه و نه زیباروی، از گناه آزاد نیست.

برداشت: مرا به مقام سلطنت دعوت کردند، اما نمی‌توانم بمانم زیرا تو مرا به زمین می‌کشی.

برداشت: سپس تو گفتی که بی‌لیاقتی شایسته‌ی تو نیست که تاج و مقام داشته باشی.

برداشت: به خاطر آنکه به تو ناسزا گفته‌ام، ای پادشاه نالایق، باید بگویم که هرگز نمی‌توانم به درگاه تو نزدیک شوم.

برداشت: ایرانیان برای تو تلاش می‌کنند و سعی دارند که بر دشمنان غلبه کنند و زبانی را که دشمن به کار می‌برد از ریشه برکنند.

برداشت: اگر بر تن تو زخم‌هایی عمیق بزنند و پوستت را پاره کنند، در نهایت استخوان‌هایت هم به دست دندان‌ سگ‌ها خواهد افتاد.

برداشت: خسرو به او گفت: ای کسی که کارهای ناپسند انجام می‌دهی، چرا عصبی و تندخود هستی و این رفتار برتر از آن چیزی است که شایسته توست؟

برداشت: این بیت به این معناست که همانطور که آهو در طبیعت خود ویژگی‌های خاصی دارد، انسان نیز در ابتدای زندگی خود با رفتارها و گفتارهایی خاص و ناپسند شناسایی می‌شود. به عبارتی، این خصیصه‌های اولیه بخشی از ذات او هستند.

برداشت: از ذهن تو، عقل روشنی دارد و چه خوب است که این عقل مشهور و پر از درد و اندیشه است.

برداشت: هر دیوی که زمانش به اوج برسد، زبانش به طرز گسترده‌ای شروع به صحبت کردن می‌کند.

برداشت: نمی‌خواهم که مانند تو یکی از پهلوانان به سرعت از پا درآید و ضعیف شود.

برداشت: اگر از دل خود خشم را بیرون کنی، خشمگین نخواهی شد و می‌توانی با تردستی، همه چیز را تغییر دهی.

برداشت: به یاد کسی که عدالت را در دست دارد، خرد و دانش را با این یاد و آگاهی بنیان‌گذاری کن.

برداشت: کسی وجود دارد که مانند کوهی بزرگ و استوار است، و اگر به درونش نگاهی بیندازی، می‌بینی که بالاتر از تمام عظمت‌ها و برجستگی‌ها است.

برداشت: اگر تو، ای پادشاه، به مغیلان بی‌بر بیایی، باران خواهد بارید.

برداشت: دل تو پر از اندیشه و فکر است، بیایید ببینیم که نظر خداوند درباره‌ات چه می‌باشد.

برداشت: نمی‌دانم که چه کرده‌اند که تو با چنین ویژگی‌های زشت و ناپسند، به این شکل تربیت شده‌ای.

برداشت: هر کسی که این سخن را با تو مطرح می‌کند، در واقع به دنبال این است که تو را به یاد مرگ بیندازد.

برداشت: او گفت و از بلندی پایین آمد و با دست، تاج ارزشمندی را از سر برداشت.

برداشت: آنها ناله کردند و سرشان را به سوی خورشید بلند کردند، زیرا دلشان پر از امید بود.

برداشت: ای دادگر روشن، بدان که درخت امید از تو سرچشمه می‌گیرد و میوه‌اش را می‌توان چید.

برداشت: تو می‌دانی که در مقابل این بنده چه کسی قرار دارد و از این ننگی که بر سر اوست باید اشک ریخت.

برداشت: از آنجا سبک و آزاد شد و به جای نماز، با پروردگار خود راز و نیاز می‌کرد.

برداشت: اگر این پادشاهی بخواهد از نسل کیان به وجود آید، تا زمانی که من زنده‌ام، هرگز اجازه نمی‌دهم که میان ما ارتباطی برقرار شود.

برداشت: من تصمیم دارم که تا زمانی که به معشوقم خدمت می‌کنم، از هیچ غذایی جز شیر مادر خودم استفاده نکنم.

برداشت: من در دل خود زرو سیمی ندارم و در زمان عبادت، فقط یک گلیم می‌پوشم.

برداشت: اگر تو ای بی‌خبر فکر می‌کنی که این پادشاهی در اختیار من است، بدان که من پرستنده‌ای هستم آگاه و در امنیت و عدالت.

برداشت: تو سپاه مرا پیروز گردان، اما مرا به بندگی خود نکش و تاج و مقامم را نستان.

برداشت: اگر به آنچه که آرزو دارم برسم، این تاج و زره را به پیش آذرگشسپ خواهم آورد.

برداشت: این دوست با این گردنبند و گوشواره و همین لباس زرین و زیبا، به زیبایی و افتخار آراسته است.

برداشت: من همان دینارهای زرد را در روز نوزدهم بر این گنبد آبی رنگ پراکنده می‌ریزم.

برداشت: اگر روزی به مقام پادشاهی برسم، همانند هزاران درم ارزشمند، پرستندگانی دارم که به من عشق و احترام خواهند ورزید.

برداشت: هر کسی که به دام زبهرامیان بیفتد، به نزد من کسی خواهد آمد که او را نجات دهد.

برداشت: برای پرستش و ستایش فرخ، آتش را در دل موبد و هیربد شعله‌ور می‌کنم و آن‌ها را خوشحال می‌سازم.

برداشت: این شخص از خاک برخاست و به حقایق سخن می‌گوید، او کسی است که در برابر ظلم و ستم ایستاده است.

برداشت: از مکانی در حال نیایش، موجودی شبیه به گرد آمد و به بهرام چوبینه صدا داد.

برداشت: ای کسی که در جهنم به‌سر می‌برد، بندهٔ دیو نر، دور و دور از تو و آداب و رسوم.

برداشت: این شعر به حسرت و ناکامی ناشی از محبت می‌پردازد. شاعر از احساسات دردناک و ناتوانی ناشی از عشق صحبت می‌کند که باعث آسیب و نابینایی روحی او می‌شود. به نوعی، توصیف می‌کند که چگونه عشق می‌تواند انسان را تحت فشار و سختی قرار دهد و او را از درک واقعیت‌ها دور کند.

برداشت: تو به جای عقل و خرد، anger و کینه را پیدا کرده‌ای، اکنون به خاطر این ویژگی‌هایت، تو را ستایش می‌کنند.

برداشت: تو مانند خارها در جایی بی‌ثمر و خالی رشد کرده‌ای، اما به نظر می‌رسد که می‌توانی در جهانی زیبا و خوشبو با زندگی بهتری مواجه شوی.

برداشت: زمانی که عقل و فهم تو خاموش شود، نه تنها بینایی و آگاهی تو از بین می رود، بلکه دل و جانت نیز از روشنایی و روشنی تهی می‌شود.

برداشت: تنها چیزی که وجود دارد، جادوی فریبنده‌ای است که در ارتفاعات، تو را به سوی پایین نشان می‌دهد.

برداشت: امروز به شاخه‌ای که به آن دست می‌زنم، زهر و بارانی تیره وجود دارد.

برداشت: تو هرگز از نسل پاکان و نیکان نیستی، این را بدان که بر جوینده حقیقت، همیشه توفیق خواهد بود.

برداشت: خداوند این مقام و بزرگی را به تو نیاموخته است، بلکه به خاطر یاد و نشانه گرگین میلاد به تو بخشیده است.

برداشت: ای مرد بدبخت و ظالم، به چیزهایی که نمی‌دانم امیدوار نباش.

برداشت: خرچنگ به پرواز نمی‌آید و عقاب نمی‌تواند از زیر نور خورشید دور شود.

برداشت: به خدای نیکو و تخت و کلاهی که دارم، اگر تو را بدون هیچ حفاظتی پیدا کنم، از هیچ چیز ترسی ندارم.

برداشت: اگر به تو آسیب بزنم، نباید نگران و رنجیده باشی، چون من هیچ جنگ و نزاعی نمی‌خواهم.

برداشت: چندین بار سخنانی قاطع و محکم شنیدیم و اکنون به پیروزی و موفقیت دست یافتیم و از همه آنها پشتوانه‌ای قوی داریم.

برداشت: اگر من شایسته مقام سلطنت نیستم، پس نباید در زیر دست کسی زندگی کنم.

برداشت: بهرام به او پاسخ داد که ای نادان، تو تنها چیزی جز دیو نساخته‌ای.

برداشت: پدرت، که فرمانروای دین و دوست‌دار است، مردی بود که هرگز در برابر کسی ناپسند ظاهر نشد.

برداشت: اگر به ارزش و مقام یک مرد پی نبری، او را به خاطر ناچیز دانستن به زیر فرش و زیر پا می‌اندازی.

برداشت: بنابراین، اگر می‌خواهی جهان را در دست بگیری، باید انسانی دانا و هوشیار باشی.

برداشت: تو ناپاکی و دشمن به خدا را نمی‌بینی، مگر در کردار بد و ناپاکی که از خود نشان بدهی.

برداشت: اگر تو در آسمان باشی و زمان و زمین از ظلم و ستم پر باشد، در این صورت همه به سوی تو خواهند آمد و فریاد خواهند زد.

برداشت: تو فرزند او هستی و شایسته نیست که به سرزمین‌های ایران و توران، پادشاهی داده شود.

برداشت: زندگی تو نباید تنها به تخت و سلطنت محدود باشد، بلکه باید در جایی پنهان و دور از بخت و اقبال خوش بگذرد.

برداشت: من سرزمین هرمز را می‌خواهم و در ایران، من پادشاهی هستم که خواسته‌های دیگری نیز دارم.

برداشت: الان دوباره این داستان را برای من تازه کن، داستانی که از مسیر درست به یکسانی رسید.

برداشت: تو به چشمان پادشاهان غم و اندوه می‌افزایی، و کسی که چنین کند، می‌تواند بر دیگران نیز فرمانروایی کند.

برداشت: پس از این، می‌فهمی که سلطنت و عظمت من از دنیای خورشید تا آسمان برج ماه تابان گسترده است.

برداشت: خسرو به او گفت که هرگز نباید چنین باشد که پدر من را ناراحت کنی و به او درد برسانی.

برداشت: این جمله به این معناست که آنچه گفته شده، همان است که هست و برای بیان بیشتر یا افزودن به آن، نیازی نیست. به عبارتی، کلام به اندازه کافی روشن و واضح است و نیازی به توضیحات بیشتر نیست.

برداشت: تو در مقام سلطنت و رهبری هستی، اما باید بدانید که اگر روزی مرگ به سراغت بیاید، حتی لباس کفن هم نخواهی داشت.

برداشت: در این جا توصیف یک جنگجو و اسبش است که به او افتخار می‌دهد. این شخص نمادی از قدرت و شجاعت است و با برز و نارس، که در داستان‌های حماسی به عنوان قهرمانان شناخته می‌شوند، مقایسه شده است. این تصویر نشان‌دهنده‌ی عظمت و شکوه آن فرد در میدان نبرد است.

برداشت: در این بیت، به برابری انسان‌ها اشاره شده و گفته می‌شود که هیچ‌کدام از مشخصات ظاهری مانند مقام، خانواده، سرزمین یا نژاد، تأثیری در ارزش انسانی ندارند. در نهایت، این ویژگی‌های انسانی هستند که به یکدیگر ارتباط می‌دهند و نشان‌دهنده‌ی شأن و مقام انسان‌ها به عنوان شهروندان یک جامعه هستند.

برداشت: در این دنیا با قدرت و ثروت و نام و آوازه نمی‌توان به سلطنت و افتخار واقعی دست یافت.

برداشت: در زمان‌های گذشته، کسانی بودند که جهان را می‌جستند و برای رسیدن به اهداف خود از ابزارهای سنگین و قدرت‌های بالا استفاده می‌کردند.

برداشت: در این دنیا پادشاهی پیدا نمی‌شود که به کسی که در مقام پایین‌تری قرار دارد، خوش‌آمد بگوید یا به او احترام بگذارد، زیرا او لایق نشستن بر تخت سلطنت و داشتن تاج و تشکیلات سلطنتی نیست.

برداشت: هر زمانی که فرصتی برای شادی و افتخار به من بدهی، من هم با خشم و ناراحتی، آن شادی را از چشمانت می‌گیرم.

برداشت: هر بار که زمانه به تو بدگمان شود و مشکلاتی برایت به وجود آورد، من به تو کمک می‌کنم و از تو حمایت می‌کنم.

برداشت: خداوند پادشاهی را از انصاف و عدل به وجود آورد، و همچنین بر اساس مهارت و نژاد نیز انسان‌ها را ایجاد کرد.

برداشت: به کسی که شایسته‌تر و عاقل‌تر است، کمک می‌شود و او هم بدون آسیب به دیگران رفتار می‌کند.

برداشت: الان شاه ما را به مقام پدری خود قبول کرده بود، بنابراین کجا می‌توانستم از کار تو ناراحت باشم؟

برداشت: این بیت بیانگر احساس فخر و ارج نهادن به مقام و عظمت شاهان و قدرتی است که در دست آنان قرار دارد. در اینجا، گوینده به ذکر جایگاه رفیع و بزرگی که به دست آورده است، اشاره می‌کند و به نوعی از افتخارات و لوازم سلطنت سخن می‌گوید.

برداشت: من قبول کردم که این موضوع از طرف خداوندی است که به همه چیز آگاه است، چه واضح و چه پنهان.

برداشت: در زمان حکومت هرمز، پادشاهی که تاجی از پدرش به یادگار داشت، چه مکانی وجود داشت؟

برداشت: آن شخص معروف و باتجربه، شخصیت‌های بزرگ و دانا را تحت تاثیر قرار می‌دهد و توانایی‌های خود را به نمایش می‌گذارد.

برداشت: بدان که دینی که از بهشت به زمین آورده شده، اندیشه‌ایی است عمیق و پیری که از دانش و تجربه برخوردار است.

برداشت: وقتی پیامبر به ههرسپه (هراسپ) آمد و او را پذیرفت، از آن پس دوباره به سمت اسبان بازگشت.

برداشت: هر کسی که به ما درد و رنجی وارد کرده است، در عوض، از او به گنج و ثروتی دست یافته‌ایم.

برداشت: همه افراد به طور کلی تحت حمایت من هستند، حتی اگر دشمنان هم بخواهند که برای من خوب باشند.

برداشت: هیچ‌کس را جز انسان‌های پارسا و نیکوکار، به مقام پادشاهی و فرزندانش نمی‌رانیم و ستایش نمی‌کنیم.

برداشت: در دنیایی که شهرها ویران می‌شوند، به مکانی می‌رویم که در آن، فقیران در پنهان زندگی می‌کنند.

برداشت: من می‌توانم یک مرد بی‌چشم‌داشت را ثروتمند کنم و جمعیت خود را به سوی پیوستگی و همبستگی ببرم.

برداشت: تمام خارستان‌ها را به باغی زیبا تبدیل می‌کنم که پر از مردم و حیوانات و محصولات زراعی است.

برداشت: می‌خواهم یکی از کارهای نیکو را انجام دهم که پس از مرگ من، نام من فراموش نشود و در یادها باقی بماند.

برداشت: بیایید دل‌هایمان را با هم مقایسه کنیم و میزان قدرت و احساساتمان را بسنجیم.

برداشت: زمانی که هرمز، پادشاه جهان، بر زمین و زمان فرمانروایی داشت، همه چیز زیر سلطه او شاد و خوشحال بود.

برداشت: پسر بدون شک از پدر به مقام و منزلت رسید، همچنین لوازم و نشانه‌های قدرت و شانس را نیز به دست آورد.

برداشت: ای انسان گناهکار و فریبنده، تو که در ابتدای نبرد از هرمز (خدا) فرار کردی.

برداشت: هیچ بدی وجود ندارد جز آنچه که به دست تو پیش می‌آید و اگر تو راحت و تنبلی کنی، مکر و تزویر توست.

برداشت: اگر خدا بخواهد، من از کینه‌ام بر تو، خورشید روشن را تاریک خواهم کرد.

برداشت: اکنون کسی که لیاقت تاج و مقام را دارد، کیست؟ چون من خود را به ناپسندی شایسته چنین مقام و جایی نمی‌دانم.

برداشت: بهرام به او گفت: ای مرد دلیر، سزاوار این است که به خاطر تو تاج و تخت را از دست دهد.

برداشت: وقتی اردشیر از دخت بابک به دنیا آمد، بدی‌ها و مشکلات اشکانیان را به دوش کشید.

برداشت: اردشیر با قدرت و توانایی خاص خود، اردوان را نکشت و تخت سلطنت به دست او نیفتاد.

برداشت: اکنون سال‌ها مانند پانصد سال گذشته است و دوران سلطنت ساسانیان به سر آمده و فرونشسته شده است.

برداشت: اکنون زمان ما است که بر تخت و تاج نشسته‌ایم و روزگار به نفع ما و با شانس خوب در کنار ماست.

برداشت: وقتی چهره تو و سرنوشتت را ببینیم، همچنین ارتش و تاج و تخت تو را متوجه می‌شویم.

برداشت: در اینجا به آزمودن و آزمایش کردن کارهای ساسانیان اشاره شده است. مانند یک شیری که در حال آشفتگی و بی‌قراری است و به نتیجه‌ای نمی‌رسد، این کارها نیز سرنوشتی نامعلوم و پر از چالش خواهند داشت.

برداشت: من همواره در خواب و خیال، نام همه را از یاد می‌برم و در این اندیشه هستم که بر تخت ساسانیان استراحت کنم.

برداشت: بزرگی و عظمت اشکانیان شایسته است، اگر مرد دانا و آگاه به این موضوع پی ببرد و بشنود.

برداشت: خسرو در پاسخ گفت که ای مردی که بیهوده در جستجوی پیکار هستی، این کار چرا؟

برداشت: اگر پادشاهی از نسل کیان بخواهد، تو در جهان چه مرتبه‌ای خواهی داشت؟

برداشت: تمام رازها از دل انسان آغاز می‌شود، برخی دو‌روی هستند و از روی انسانیت خود را کنار می‌کشند.

برداشت: ابتدا گروهی کوچک از ری به حرکت درآمد که با سپاه سکندر یکی شدند.

برداشت: در میانه راه، ناگهان سلطنت کیانیان با رومیان درگیر شد و بر تخت آنان چیره شدند.

برداشت: از سرزمین ری، دل ناپاک ماهیار باعث شد که تخم اسفندیار دچار تیرگی و آلودگی شود.

برداشت: بعد از آن، ایرانیان به خاطر کینه‌ای که داشتند، به‌صورت فردی کمر خود را محکم بستند و آماده‌ی نبرد شدند.

برداشت: جهان‌آفرین (خدا) از آنچه در این سرزمین (ایران) دید خوشنود نشد و بر این اساس به آن آسیب رسید.

برداشت: در آن زمان که داور دستگیر شد، کی کسی کلاهی بر سر اردشیر گذاشت.

برداشت: اگرچه او باید به عنوان پادشاه و فرمانروایی بزرگ شناخته شود، اما وجود گنج و ثروت و همچنین دینارهای زیادی، هیچ‌کدام نمی‌توانند ارزش واقعی و شایستگی او را تعیین کنند.

برداشت: اکنون نام آن مردان بزرگ به تاریخ پیوسته و سخن گفتن ما نیز در معرض زوال و فراموشی قرار دارد.

برداشت: اکنون چه کسی شایسته فرمانروایی است؟ کیست که بتواند جهان را به نظم درآورد و آن را مدیریت کند؟

برداشت: بهرام گفت: "من جنگجویی هستم که می‌توانم ریشه‌ی قدرت را از بیخ و بن برکنم."

برداشت: خسرو چنین می‌گوید که داستان‌هایی که افراد دانا از گذشته به یاد می‌آورند، دارای اهمیت و ارزش خاصی هستند.

برداشت: هرگز نباید به افراد نادان و بی‌راه، مسئولیت یا کارهای مهم و بزرگ سپرده شود.

برداشت: وقتی چیزی را که می‌خواهی به دست نیاوری، بدان که صاحب آن چیز دچار شوق و ذوقی شده است که نمی‌تواند آن را به کسی بدهد.

برداشت: یک فرد دانا و با کلام شیرین گفته است که اگر نشانی از بی‌سر و سامان‌ها پیدا کنی، به چه معناست.

برداشت: در پایان، سختی و دردهایی که کشیده‌ای، به تو سود خواهد رساند. با این حال، از افرادی که ناسپاسند، دوری کن.

برداشت: ای دلیر، تو به سرعت و شجاعت برتری یافتی، اما از آنجا که از نیک‌خویی دوری، بدی‌ها بر تو سایه افکنده است.

برداشت: تو به مقام رفیع و رهبری رسیدی، و در میان گردنکشان و ارشدها در زمین، مقام و منزلت پیدا کردی.

برداشت: بر روی تخت نقره‌ای نشسته‌ای و آن خورشید پادشاه از سرنگونی‌ات مست شده و تو از راهی که رفته‌ای، به عقب برمی‌گردی.

برداشت: اکنون نام چوبی بهرام به عنوان تختی از نقره برای تو تبدیل شده است و به عنوان دام و تله‌ای برای تو عمل می‌کند.

برداشت: اگر بخواهی به مقام بلند و والایی دست یابی و در جایگاه رفیعی قرار بگیری، می‌توانی به عنوان یک فرمانده بزرگ و شاه شناخته شوی.

برداشت: این سخن را از مرد دانایی نشنیده‌ام، زیرا تو به همراه دیو قرار گرفتی.

برداشت: بهرام به آن شخصی که بدرفتار است می‌گوید: تو سزاوار این نیستی که جز سرزنش چیزی به تو بگویند.

برداشت: تو با خدا عهد و پیمانی نداری، ولی با این حال به دیگران فحش می‌دهی و به پیشگاه الهی بی‌احترامی می‌کنی.

برداشت: سخن گفتن از درد و رنجی که بر چشمان پادشاه جهانی نشسته، چگونه می‌تواند پنهان باشد؟

برداشت: تمام دوستان در ظاهر با تو صحبت می‌کنند و به نظر می‌رسد که با تو هستند، اما در دل به من فکر می‌کنند و با من همدردی می‌کنند.

برداشت: این کار که خاقان برای من انجام می‌دهد، همانند این است که در ایران و چین سپاهی دارم که به من کمک می‌کنند.

برداشت: من از سرزمین پارس به بزرگی خود افتخار می‌کنم و هیچ چیز نمی‌تواند باعث شود که نام من از یاد برود.

برداشت: من در جهان صدای حق را بلند می‌کنم و مراسم میلاد را به طراوت و تازگی برگزار می‌کنم.

برداشت: من از ریشهٔ معروف و بزرگی که دارم، مانند یک جنگجو آتش را به جان دشمنان می‌افکنم.

برداشت: من فرزند جهانجوی گرگین هستم و همانند آتش تیز برزین، پرشور و قوی هستم.

برداشت: به ایران بگو که به حالت ساوه‌شاه رای دهند، چرا که نه تخت سلطنتی باقی مانده و نه دیگر نشانی از قدرت و احترام وجود دارد.

برداشت: آتشکده‌ای که بر روی زمین ساخته شده، دیگر نه عید نوروزی باقی مانده و نه جشن سده‌ای.

برداشت: تمام ایرانیان در این سرزمین برده بودند تا زمانی که من میان آنها را خالی کردم.

برداشت: اگر خودکامه را نشناسی، برو و صد بار او را شمارش کن، با کمال اطمینان هزار بار می‌توانی او را بشماری.

برداشت: در این بیت، شاعر به نبردی اشاره می‌کند که هزار و دویست پیل جنگی در آن وجود دارد و می‌گوید که هیچ نشانی از این جنگ و نبرد بر روی زمین باقی نمانده است. یعنی این جنگ بزرگ به پایان رسیده و آثار آن محو شده است.

برداشت: سپاه بزرگی که من دارم، از پشت موج‌های سهمگین شکست خورده است.

برداشت: بدان که هیچ کس بدون هنر و قابلیت در جهان به مقام و جایگاه عالی دست نمی‌یابد.

برداشت: بوی خوش تاج از سرم به مشام می‌رسد و نشانه‌ی زیبایی و عظمت من است، همچنین حس می‌کنم که تختی از عاج و زیبایی به واسطه‌ی خنجرم در اختیار دارم که نمایانگر قدرت و شکوه من است.

برداشت: اگر کسی با تو دشمنی کند، از مقام و جایگاهت تا روی زمین خواهد افتاد.

برداشت: خسرو به او گفت: ای بدشگون، چرا به یاد گرگین نمی‌افتی و از او کمک نمی‌طلبی؟

برداشت: در این دنیا کسی هست که قدرت و مقام ندارد، و نه تخت پادشاهی دارد و نه خوشبختی در زندگی‌اش وجود دارد.

برداشت: هیچ‌کس در این دنیا نمی‌داند که نام او چیست، در حالی که او در میان بزرگمردان قرار دارد.

برداشت: مهران با ارزش و بزرگوار به حضور شاه آمد و نشانه‌ایی از زمانه را به او نشان داد.

برداشت: از خاک سیاه تو، آنچنان برافراشته شد که در آن روز، بر چشمان تو ناپدید گردید.

برداشت: تو را پاداش بزرگی داده‌اند و از منابع و امکانات فراوانی بهره‌مند کرده‌اند، مانند پرچم درخشان تهمتن که همچون ماه نورافشانی می‌کند.

برداشت: خدا نخواست که سرزمین ایران دچار ویرانی و خرابی شود دست ترک‌های چین.

برداشت: تو در این جنگ‌ها از یارهای آن‌ها بودی و در نتیجه کلاهی بر سر داری که بر آن بلند است.

برداشت: وقتی که گرداننده‌ی چرخ و زمان خواست که امور پادشاه انجام شود به درستی و به دست خود او.

برداشت: تو از آن چیزی که در خودت هست جلوگیری می‌کنی، زیرا هرگز زیبایی و ماه را ندیده‌ای.

برداشت: اگر پادشاهی از نسل کیان بخواهد، تو چه مانعی بر سر راه او هستی؟

برداشت: در جهان باید کسی باشد که زندگی پادشاهان را به خطر بیندازد و بخت و اقبال آنان را تیره کند.

برداشت: تو با چهره‌ای زشت و رنگی خاکی، به جز در اعماق زمین، جایی در دنیا نخواهی داشت.

برداشت: به خاطر راه و عملی که تو انجام دادی، روزگار به حال شاه ایران دگرگون شد و ناراحت کننده گردید.

برداشت: تو نام من را بر در خانه‌ام نوشتی و از آسمان مرا خواستی، اما این خواستنت برایم اندکی بود.

برداشت: بدی در دنیا ریشه‌ای دارد و از آنجا به زندگی انسان‌ها وارد می‌شود. با این حال، بدی به خودی خود به بالاترین نقطه‌ای نمی‌رسد و تحت تأثیر عواملی است که از آنها می‌توان پرهیز کرد.

برداشت: هر قطره خونی که در دنیا ریخته می‌شود، تویی که به یاد آن بر این زمین باقی‌مانده‌ای.

برداشت: وقتی شب تاریک به خواب می‌روی، نمی‌توانی آن را پیدا کنی، اما در روز که به آفتاب می‌نگری، جوی آب را مشاهده می‌کنی.

برداشت: ای مرد بدبخت و ستمگر، تمام روزهای عمرت را در این بی‌کیفیتی و زجر نگذارن.

برداشت: به خشنودی خدا فکر کن و سعی کن که با خردمندی و صداقت زندگی کنی.

برداشت: زمانه به سرعت در حال گذر است و هر لحظه را برای من و تو حساب می‌کند.

برداشت: کسی نمی‌تواند بگوید که اشتباه بهتر از حقیقت است. چرا دل خود را به چنین فکری آرام کرده‌ای؟

برداشت: هرگاه تو فرمان بدهی، هر چه که بخواهی، همۀ آن خواسته‌ها به درستی به تو تعلق دارد، زیرا این پادشاهی متعلق به توست.

برداشت: در این دنیا انسان باید با آرامش و شادی زندگی کند و از فکر و خیال منفی و بد دوری کند.

برداشت: اگر از این خانه‌ی آشفته و پریشان بگذری، دیگر جایی برای بازگشت و تحمل درد نخواهی داشت.

برداشت: نباید از این کم کنیم یا بر این بیفزاییم، زیرا زردشت می‌گوید که در دل این حقیقت نهفته است.

برداشت: هر کسی که از دین و ایمان خود بازگردد و به خداوند پاک اعتقاد نداشته باشد، نباید در دلش احساس ترس و نگرانی داشته باشد.

برداشت: باید سال‌ها به او نصیحت می‌کردند، اما اگر نصیحتش فایده‌ای نداشته باشد، برای او سودی نخواهد داشت.

برداشت: باید او را با فرمان شاه کشت و بدن گناهکارش را در راه قرار داد.

برداشت: اگر نگرانی و بدبینی نسبت به پادشاه جهان پیش آید، باید در همان لحظه او را نابود کرد.

برداشت: اگر بخواهند، بدون شک برایت سختی‌ها و دردسرها به وجود می‌آید و تو همچنان در تلاش برای رسیدن به هدف‌های خود هستی.

برداشت: زندگی‌ات اکنون خوشحال نیست، و اگر کمی بیشتر زنده بمانی، جایت پر از آتش خواهد بود.

برداشت: اگر دیر بیایی، نشانه‌ای از سر شاه و پیروان الهی بر تو خواهد بود.

برداشت: از کارهایی که انجام داده‌ای، ناامید و پشیمان خواهی شد، به خاطر سخنان ناپسند و رفتارهای نادرست خودت.

برداشت: تو دچار درد و رنج هستی و به تو راه‌حل می‌دهیم تا بهبود یابی و دوباره سلامت شوی.

برداشت: اگر چیزهایی که به دل تو می‌رسد شیرین باشد، از ناامیدی حرف بزن، تا دوباره تو را به حالت خوب برگردانم.

برداشت: پزشک تو همان نصیحت است و داروی تو همان دانش و خرد. فقط اگر غم و اندوه را از دل خود دور کنی، می‌توانی به بهبودی برسی.

برداشت: به خاطر موفقیت به این جایگاه رسیدی و از افکار و آرزوهای بزرگ خود هم فراتر رفتی.

برداشت: شنیدی که ضحاک به خاطر جادو و دیو ناسپاس شد و دنیا را پر از ترس کرد.

برداشت: وقتی قلب بزرگ‌ترها از درد پر شد، فریدون خوشبخت با آن‌ها چه کرد؟

برداشت: تمام لشکرت، بندگان من هستند، چه زنده و چه مرده، که در دل‌هایشان زندگی وجود دارد.

برداشت: از تو نور روشنی به دست آمده است و به همین دلیل سر از فرمان تو برداشته‌اند.

برداشت: من گنجینه ارزش‌ها و استعدادهای خود را به وضوح نشان می‌دهم و دل کسانی را که در میدان جنگ و درگیری هستند، آرام می‌کنم.

برداشت: وقتی تو بر شاه پیروز شدی، تمام سپاه را بر آن بر سر گذاشتند.

برداشت: پس از آنکه از خواسته‌های خود سیر شدند و به خوشی رسیدند، هرگز شکست و ناکامی را نخواهند دید.

برداشت: نباید بگذارم که این دلیران بی‌خوف و نگرانی به دست من نابود شوند.

برداشت: اگر تو می‌خواهی که جنگی برپا کنی، باید سربازانی قوی و پهلوانانی نامدار داشته باشی.

برداشت: ایران از وجود آن‌ها خالی می‌شود و شکست بر تخت ماه رخ خواهد داد.

برداشت: در زمان حاکمیت بد شاه، تنها در آن هنگام که آرش به میدان می‌آید، می‌توانم بگویم که آیا این گفتگو به پایان می‌رسد یا نه.

برداشت: بهرام به دیگری گفت که زمانی شاه منوچهر با کلاه و سپاهش به میدان آمده بود.