شمارهٔ ۱۳ - در شکست یافتن داراشکوه از قلعه داران ایرانی قندهار

برداشت: شکری که به خاطر موفقیت‌های پی در پی شاه آفتابی که در قندهار به پیروزی رسیده، باید گفت.

برداشت: شاه عباس دوم که نمادی از قدرت و سلطنت است، در تلاش بزرگ خود برای جهاد، به موفقیت‌هایی چشمگیر دست یافت و از فرماندهان توانمند بهره‌برد.

برداشت: بار دیگر، از اعماق وجود زاغ‌های هندو، حقیقت اسلام مانند خورشیدی درخشان نمایان شد.

برداشت: بار دیگر لشکر اصحاب فیل، همچون یاران آسمانی، این دژ مبارک را سنگباران کردند.

برداشت: با وجود اینکه تعداد کمی از مردان در این نبرد بودند، اما با قدرت و استواری خود توانستند از میان سپاه بزرگ‌تر از خود، بیش از چهل هزار نفر را از پا درآورند.

برداشت: تیر از کمان هند، داراشکوه را تحت تاثیر قرار داد و او از غم و آسیب‌های این دیار به شدت ناراحت و متاثر شد.

برداشت: آسیب‌ها و گزندهایی که به زمین وارد شده، به خاطر پنهان کردن آن‌ها در روز قیام و ظهور، ایجاد شده‌اند.

برداشت: سرکش‌های هند با شمشیر کج آگاه شدند و از این وضع، فیل‌های مست نیز به طور کامل بیدار و هوشیار شدند.

برداشت: والی هندوستان به خاطر ترس از شمشیر جنگجویان، همچون بردگانی، شب را در اقامتگاه خود نیمه‌تمام گذاشت.

برداشت: از زمانی که هندی‌ها تمرینی برای فرار از روس‌ها انجام می‌دادند، در نهایت این تمرین به کارشان آمد و نتیجه‌ مثبت داشت.

برداشت: از آن ارتش بی‌نهایت، عده‌ای از این دریای خون به آرامی و به‌صورت جسته و گریخته، مانند چند بز، به کناری رفته‌اند.

برداشت: در این بیت به مدت زمان طولانی‌ای اشاره شده است که هندیان با مشکلات و چالش‌ها روبه‌رو بوده‌اند و در نهایت به سرانجامی دشوار و ناگوار رسیدند. نشان‌دهنده‌ی تلاش‌ها و زحمات بی‌فایده‌ای است که آن‌ها کشیده‌اند و نتیجه‌ای جز سختی و ناکامی برایشان نداشته است.

برداشت: در بدن فیل‌ها مانند نیل، در هر جنگی خیابان‌ها از زخم‌های شمشیر جنگجویان به ویرانی افتاده است.

برداشت: زمانی که پرچم شاه در قلعه به اهتزاز درآمد، دلیران هندی از ترس و خجالت چهره شان زرد شد و شرمنده شدند.

برداشت: گرچه رنگ سیاه برتری ندارد، ولی رنگ زرد با جلوه‌ای خاص بر سیاهان پیشی می‌گیرد و در فرار از آنان موفق‌تر است.

برداشت: مثل اینکه وقتی از آسمان گروهی از شیاطین به وسیله شهاب‌ها پراکنده می‌شوند، هندو هم به همین شکل نابود و پخش و پلا شد.

برداشت: هر سنگی در کوه‌های قندهار به خاطر خون هندیان به شدت آلوده شده و تمام کوه‌ها به همین خاطر تحت تأثیر قرار گرفته‌اند.

برداشت: به دلیل رنج‌ها و دردهایی که بر مردم هندوستان رفته است، خاک آن دیار رنگینی مانند شفق پیدا کرده و از آن خاک، غباری به‌وجود می‌آید که نشانه‌ای از این خون‌ریزی‌هاست.

برداشت: لشکر فرعون نتوانست به سمت جلو از رود نیل حرکت کند، اما آنچه بر هندیان گذشته بود، با تیغ ذوالفقار رخ داده بود.

برداشت: به حدی این کلاغان بی‌خاصیت و آزاردهنده شده‌اند که این موضوع برای کلاغ‌ها تنها به نفع کرکسان شده است. هر کرکس به نوعی در این وضعیت به تصویر یک مزرعه بزرگ تبدیل گشته است.

برداشت: اگر کسی خود را در آتش نمی‌انداخت، کوه‌ها از هندوستان بر اثر کشته‌ها مشخص می‌شدند.

برداشت: راه خشکی به هند که از کابل و ملتان عبور می‌کند، به خاطر فراوانی خون هندی‌ها در زمان فرار بسته شده است.

برداشت: اگر می‌خواهند دنیا آباد شود، باید از این دریای خون گذر کنند تا به کشتی‌ای از سوی قندهار برسند.

برداشت: جوز هندی دیگر نمی‌تواند مغز داشته باشد و از درخت رشد کند، به خاطر اینکه هندی‌ها به دلیل استحکام زیادی که دارد، از آن به سادگی نمی‌توانند عبور کنند.

برداشت: پس از این که نیشکر کمرش را ببندد، دیگر از این شکست تازه آگاه شو که در هند نمایان شده است.

برداشت: عمری بر سر فیل‌ها خاک می‌پاشیدند و اکنون این درد و مصیبت در هند روشن و واضح شده است.

برداشت: به خاطر تزلزلی که در سپاه ترک در هند به وجود آمده، بت‌ها از بتکده‌ها افتاده‌اند و مانند برگ‌های درختان از شاخه‌ها می‌ریزند.

برداشت: هیچ‌کس که در میدان نبرد تسلیم نشده، طعم آرامش را نچشیده است. هر کسی که جانش را از این جنگ بیرون آورده، نمی‌تواند به راحتی استراحت کند.

برداشت: این بیت به وضوح نشان می‌دهد که چگونه آیینه از خاکستر پاکی و روشنی می‌گیرد. همچنین، به افزایش قتل و کشتار هندیان اشاره می‌کند که نشانه‌ای از قدرت و تیزی شمشیر ذوالفقار است. در حقیقت، این کلمات نمادهایی از تمایز بین جدیت و زیبایی را به تصویر می‌کشند.

برداشت: خدایا، امیدوارم این دولت تا روز رستاخیز ادامه داشته باشد، که در آن زمان، شجاعت و مردانگی از دژی که در دست مردان است، سرازیر شود.

برداشت: در برابر این مانع بزرگ که سکندر ساخته، لشکر یأجوج چه ارزشی دارد؟ و در مقابل این دریای آتش، دود چگونه می‌تواند آرامش پیدا کند؟

برداشت: با جوانی که تازه به دوران بلوغ رسیده، نمی‌توان به راحتی با تجربه و قدمت دولت کهن رقابت کرد. داستان‌های دارا و اسکندر تنها برای اعتبار و آوازه کافی هستند.

برداشت: کسیکه فکرش کوتاه است و به شخصی با مقام و قدرت نزدیک می‌شود، نتیجه‌ای جز این ندارد که سرنوشتش برادر زاده‌ای است که گردون و سرنوشتش را در کنار هم قرار داده‌اند.

برداشت: در این بیت، شاعر به توصیف یک واقعه تاریخی می‌پردازد که به ناگاه نمایان می‌شود. این واقعه به گونه‌ای است که مانند سیاهی، اشاره به یک مشکل یا دشواری از دل وضعیت روشن‌تری (آینه‌ای) می‌آید. در واقع، شاعر قصد دارد نشان دهد که چگونه این فتح تاریخی، به صورت غیرمنتظره و شاید در تضاد با امیدها یا گرایش‌های قبلی، پدیدار گشته است.