غزل شمارهٔ ۵۳۸۸

برداشت: چهره‌ی زیبا و دلنشین آن سمن (گل زینتی) درختان را زنده و شاداب نمی‌کند و زیبایی گل نیز به خاطر نزدیکی به خار (و خشکی) کم نمی‌شود.

برداشت: شمع در تاریکی شب درخشندگی بیشتری پیدا کرد، اما محبت و مغروریّت معشوق تحت تأثیر زیبایی بوی خوش من نبود.

برداشت: آب خرسندی و شادی از جویبار قطع شده، هر جا که دیوانگی و شورش در کوچه و بازار صورت گرفته است.

برداشت: این بیت به این معناست که برای من، دنیای روشن و پرنور به دلیل توبه‌ام به تاریکی و ظلمت تبدیل شده است. دل من هر چند از این بی‌نیازی و احساس استقلال پر است، اما در حقیقت، چیزی از آن روشنایی ندارد.

برداشت: افرادی که به امور و علایق زیاد وابسته‌اند، مانند باران‌های سنگین موجب زحمت می‌شوند. در حالی که کسانی که کمتر به چیزی وابسته‌اند، راحت‌تر و بدون دغدغه زندگی می‌کنند.

برداشت: زندگی، تاریکی و ظلمتی است که به مانند پای چراغ، زیر پای انسان قرار دارد. اگر انسان به خوبی بیدار باشد و آگاهانه زندگی کند، می‌تواند از این تاریکی دوری کند و به خوشبختی و موفقیت دست یابد.

برداشت: در اوج فقر و تنگدستی، ممکن است کسی به مسیر نادرستی برود، اما در عین حال قادر است به راه درست و مستقیم بازگردد و از سختی‌ها عبور کند.

برداشت: افراد با بصیرت و آگاه، به دشنام و زخم زبان دیگران اهمیت نمی‌دهند. فقط هرچه زلال‌تر و پاک‌تر باشند، مانند آب‌های جاری، از آلودگی‌ها دور می‌مانند و چیزی از ارزش آن‌ها کاسته نمی‌شود.

برداشت: این بیت به بیان این نکته می‌پردازد که برخی افراد تنها به ظاهر و جلوه‌های بیرونی اهمیت می‌دهند و از اصلاح و بهبود درونی خود غافل هستند. در واقع، هر کسی به اندازه‌ی اعمال و کردار خود جایگاه و مرتبه‌ای دارد، نه صرفاً به واسطه‌ی سخنانی که بر زبان می‌آورد.

برداشت: بسیاری از مردم به خاطر ظاهر خوب و صالح خود، در مسیر دین گمراه شده‌اند. در حالی که چیده شدن زینت‌های غیرضروری باعث می‌شود که آن‌ها از اصول واقعی دین دور شوند.

برداشت: سایه‌ی محبت و حمایت بر سر آزادگان در شرایط سخت وجود ندارد، زیرا خطر شمشیر سنگین تهدیدکنندگان همیشه وجود دارد.

برداشت: زیبایی او در این دوره همچنان باقی مانده است و در عین تغییرات و سختی‌ها، حال و وضع او تحت تأثیر قرار نگرفته است؛ مانند اینکه در این باغ، برگی از درختان خزان نمی‌افتد.