غزل شمارهٔ ۱۲۱۳

برداشت: در اینجا شاعر با استفاده از تصاویری قوی به نقد رفتار محتسب (نگهبان دین و اخلاق) می‌پردازد. او می‌گوید محتسب به دلیل ناتوانی‌اش دست به منع نوشیدن می‌زند، اما این منع به خودی خود بی‌پایه است. شاعر می‌گوید اگر قرار باشد دست کسی که در حال نوشیدن است قطع شود، بهتر است که دست خود محتسب بشکند، زیرا او از جایگاه خود ناتوان است و نمی‌تواند به درستی دیگران را قضاوت کند. این بیان نشان‌دهنده تضاد قدرت و ضعف است و ناتوانی در برقراری عدالت را به تصویر می‌کشد.

برداشت: شخصی تصویر خود را در جام می‌دید و زاهدی که دیدگاهش محدود بود، او را به ناپاکی و زشتی متهم کرد.

برداشت: آب زندگی‌بخش و شراب ناب هر دو از یک منبع جاری هستند. هرکسی که از شراب چشم بپوشد، از زندگی نیز چشم می‌پوشد.

برداشت: سروها وقتی که به خاطر پرندگان نازک‎بال خم می‌شوند، نشان می‌دهند که اوج زیبایی و قامت راستشان به اندازه‌ای است که نمی‌توانند بار سنگین دیگران را به دوش بکشند. این بیت به معنای این است که انسان‌های آزاده و مستقل نمی‌توانند فشار و بار مسئولیت‌های سنگین دیگران را تحمل کنند.

برداشت: شخصی که از رسوایی لذت می‌برد، در اوج به اوج می‌رسد. در حالی که زهد و پارسایی به دل‌های سرد و سنگی می‌آید، او به جای محبت و مهر به کودکان، در سجاده‌اش فقط نوعی دلسردی و بی‌احساسی را می‌بیند.

برداشت: تلاش و اراده‌ی خود را از نداشتن و بی‌توجهی بگیر که زیبایی که چشم‌ها را خیره می‌کند، به زلفی افتاده در پیش پای دانایان وابسته است.

برداشت: نزدیکی وصال لیلی برای مجنون در حال آوارگی حس می‌شد، اما او در مسیر خود به شدت دچار سردرگمی شده بود و نمی‌توانست راه درست را پیدا کند.

برداشت: هرکس از راه مستقیم عشق خارج شود، به وادی مرگ خواهد افتاد، چون چشمانش را از مسیر درست ببندد.