شمارهٔ ۲۴۱ - در مدح اقضی‌القضاة علی و آمدن به عیادت خاقانی

برداشت: اگر بخواهم در وصف فاروق ثانی (عمر بن خطاب) مدح بگویم، باید بگویم که با جان و دل، به بزرگی و حقانیت او ایمان دارم و راهی که حیدر (علی) در پیش گرفت، باعث شد تا او به موفقیت‌های بزرگی دست یابد.

برداشت: هر کجا که نشانه‌های علم و دانش را می‌بینم، متوجه می‌شوم که مقام و رتبه واقعی آن شخص در نظر قانون و اصول اخلاقی به رسمیت شناخته می‌شود.

برداشت: من در جهانی مانند خودم، زکات و خیرات را سرشار می‌بینم و این آگاهی از پیشوای خودم به دست آمده است. از نصیب علم دین و برخورداری در این مسیر بهره‌مند شدم.

برداشت: علی به عنوان بزرگ‌ترین قاضی شناخته می‌شود و در نام او نیز نهفته است. من در احکام قضایی، نظری شگفت‌انگیز از او را مشاهده کردم.

برداشت: خزانه‌ای از دین و نعمت الهی وجود دارد که از حمله و نفوذ کفر مصون و محفوظ است و من رقیبی را در بالای سر این خزانه‌ی ارزشمند پیدا کرده‌ام که مانند سر یک مار زنگی خطرناک می‌باشد.

برداشت: هر کسی که دردی دارد و به دکتر مراجعه کند، باید دارویی که دکتر تجویز کرده را بپذیرد. در اینجا، اشاره شده که دارویی که به او داده می‌شود، به مانند مار زردی است که می‌تواند آرامش و درمانی به همراه داشته باشد.

برداشت: اندیشه‌ام به خنده‌گاه دوست مانند است، چرا که همچون خلیل که از آتش گل‌برگ نرم و تر را می‌یابد.

برداشت: دل او مانند آب خضر و آتش موسی است، زیرا از این آب بخشش‌ها و از این آتش شور و حرارت را کسب کرده‌ام.

برداشت: زمانه، همانند فردی نااهل و بی‌ادب است، اما کودکان از فکر او چیزهایی یافته‌اند که من نیز از میان آثار او عود صلیب (را که نماد مراقبت و بازگشت به حقیقت است) یافتم.

برداشت: این بیت به این معناست که قبل از این که در کلام و نوشتن به او هنری بیاموزم، باید از انسان‌های بزرگ و اساتید خردمند در علوم آموخت. هرچند که خود، فردی با سواد و تحصیل‌کرده را یافته‌ام.

برداشت: در آن زمان که قدم‌های خوشبختی برای دیدن کسی حرکت کردند، احساس کردم که دولت جوان را به زحمت انداخته‌ام و به او گفتم که پاسخ‌گوی من است.

برداشت: زبان و گویش من مانند شمشیری است که در هنگام سخنرانی قاطع و مؤثر است، تا زمانی که نگوید من هم آن زمان شمشیر گوینده را به دست آوردم.

برداشت: اگر زر سرخ باعث پشیمانی شود، رنگ سفیدش آتش می‌گیرد. چگونه می‌توان گفت که من آن را به شکل مختلط و ناقص پیدا کرده‌ام؟

برداشت: اگر طوطی در حضور سلیمان سخن بگوید، این کار عاقلانه‌ای است. من هم سیاست را در مقابله با پرندگان رقیبش به کار بردم.

برداشت: سخنرانان برجسته را در کلام خود بررسی کردم، اما وقتی به خاقانی رسیدم، متوجه شدم که او مانند یک قناری است.

برداشت: استاد می‌گوید که در نحوه‌ی نوشتن به زبان‌های فارسی و عربی مهارت دارد و من آثار او را در نظم و نثر دیده‌ام و در مدح و تمجید از او نکته‌های خوبی یافته‌ام.

برداشت: اگرچه من زیبایی‌های روشن و دلنشین او را مانند مرق (پروانه) در شرق دیدم، اما حقیقت او را مانند عنقای مغرب بسیار دور و ناشناخته یافتم.

برداشت: باد صبحگاهی از خاک کاشان بویی از طوبی به من داد که با آن بوی خوش، طیب و لطافت آن را تجربه کردم.

برداشت: اگر دلم به درد و رنجی دچار شود، برای نوشتن آنچه می‌خواهم، قلمش را می‌سازم و اگر بدنم در زنجیر و اسارت باشد، در آن صورت، زینت و زیبایی‌اش را پیدا می‌کنم.

برداشت: در کنار راه، چهره‌ی زیبایش را دیدم و گفتم: زیبایی چنین را باید ستایش کرد، همچون آن ماه نو که در آسمان درخشان است و در جستجوی او هستم.

برداشت: هر دو زندگی را به خوشی و شادابی سپری کنند، و عمر او همانند عقل باشد که از شیرینی محبت و بزرگواری، جانم را آرامش بخشیده است.