بخش ۲۹ - جواب

برداشت: باید ابتدا درک کنیم که علم جنبه‌های متفاوتی دارد تا صحبت‌های ما متین و آگاهانه باشد. وقتی که ما عالم مادی را بررسی کردیم و درک کردیم که شش جنبه دارد و جنبه‌ی هفتم نیز وجود دارد، متوجه شدیم که عمل نیازمند هفت جنبه است: ابتدا، عمل ابداعی که عقل اول است و از عدم به وجود می‌آید؛ سپس، انبعاثی که به معنای خروج نفس کلی از هستی دیگر است؛ سوم، تکوینی که به معنای وجود یافته‌گی همچون افلاک و ستارگان است؛ چهارم، جنبه‌ای مرتبط با چهار عنصر طبیعی؛ پنجم، زایش که به تولیدات جهان از عوالم طبیعی اشاره دارد؛ ششم، تناسلی که به عمل آمدن از نر و ماده مربوط می‌شود؛ و هفتم، صنایعی که انسان‌ها می‌سازند. پس عمل خالق حقیقی از نوع ابداعی و انبعاثی است و او کارهای زمانی نمی‌کند، زیرا کارهای زمانی به ابزار و ماده نیاز دارند و عالم آغاز زمانی ندارد، بلکه آغاز فکری دارد. خالق حق از اندیشه و صفات اندیشه‌ورزان دور است و از گفته‌های ظالمان به دور است. خداوند، مومنانی که خالص هستند را بر حق نگه‌دارد تا این اسرار لطیف و سخن‌های شریف در باره‌ی ترکیب عالم را که از حکما و محققان به دست آمده، محفوظ بدارد.