قصیدهٔ شمارهٔ ۱۶۶

برداشت: من تغییر کرده‌ام یا اینکه جهان من تغییر کرده است. جهانی که دارم همان است، ولی من دیگر آن فرد قبلی نیستم.

برداشت: من به دنبال او می‌گشتم و او نیز به طور طبیعی از من دوری می‌جست. اکنون من به طور طبیعی به جهان روی آورده‌ام.

برداشت: من نه مانند قبلم هستم و نه جهان مثل گذشته است، زیرا جهان به شکلی است که من هستم و من نیز به نوعی شبیه به جهان هستم.

برداشت: در گذشته، وجودی مثل من، گنج و ثروتی بود، و اکنون من خودم به خاطر قدرت کلام و بیان، به این ثروت تبدیل شده‌ام.

برداشت: عجب است که چرا مردم این‌قدر از نام و نشانه‌ام می‌ترسند؟

برداشت: هیچ کس آبرو و محبتش را به خاطر من زیر پا نگذاشت و من هم از کسی به طور ناعادلانه چیزی نمی‌خواهم.

برداشت: در اینجا شاعر بیان می‌کند که هیچ جوانی را به خاطر خشم و عصبانیت خود از خود رنجیده و ناراحت نکرده است. اما سؤال اینجاست که چرا بین جوانان و پیران دشمنی و کدورت وجود دارد؟

برداشت: من به کاشغر آمدم و خطبه نخواندم، نه به بغداد. حالا چه می‌تواند خلیفه و همسرش بگویند؟

برداشت: اگر هیچ امیدی به خون و مردار ندارم، چرا دشمنانم مانند سگ‌ها شده‌اند؟

برداشت: اگر من تو را ستایش نکنم، تو که خودت یک رهبری، نباید مهمانان و نوادگان خود را نیز به خانه‌ات دعوت کنی.

برداشت: اگر تو مرا بخوانی، من تو را فرمانروا نمی‌دانم و اگر من تو را ستایش کنم، تو را مرد نیک می‌شناسم.

برداشت: نامه‌ای که در آن خبر آزادی آمده، به سوی من آمده و این خبر در دل و جان من جای دارد.

برداشت: این جمله به این معناست که آنچه از من گرفته شده، باعث می‌شود که هیچ کس به من نزدیک نشود و من را نبیند. به عبارت دیگر، از آنجا که چیزی از من دور شده یا به من تعلق ندارد، دیگران قادر به نزدیک شدن به من نیستند و در نتیجه، من به وضوح نمایان نیستم.

برداشت: تا زمانی که این لطف و رحمت از جانب خدا شامل حال من نشد، تو همواره مرا به عنوان بندۀ خود می‌شناختی و به ویژگی‌های من اشاره می‌کردی.

برداشت: من سختی‌های دنیا را تحمل کردم و حالا دیگر نمی‌خواهم به مشکلات و رنج‌های آن بازگردم.

برداشت: تو که نمی‌دانی، برو پی کار خود. من که已经 آگاه هستم، چگونه ممکن است ندانم؟

برداشت: کسی که بی‌ارزش است هیچ‌گاه تسلیم نمی‌شود، تا زمانی که او را از خود برانید. من همواره می‌خواهم این دنیا را از افراد بی‌ارزش پاک کنم.

برداشت: من رنج و زحمت‌های دنیا را به انسان‌های پست و زیر دست سپردم، چون آنها مرا به زاری واداشته‌اند.

برداشت: من در جستجوی چیزی هستم که این دنیا به من نمی‌دهد و احساس می‌کنم که چیزی در من ناپدید شده و از این جهان و عالم دور است.

برداشت: تو به سرعت از گذشته و حال عبور می‌کنی، اما من با نرمی و آرامش از زندگی عبور می‌کنم.

برداشت: من نه مانند تو هستم که در روزهای غمگین دچار یأس و ناراحتی شوم، و نه به خوبی تو می‌توانم زیبایی‌ها را توصیف کنم.

برداشت: کسی که دهانش شکرین است، با صحبت‌هایش می‌تواند شاداب و خوشحال کند و همچنین با نفسش باعث می‌شود که تر و خشک به یک حالت یکنواخت درآید، من از ترس دهان او نگرانم.

برداشت: روز پشیمانی از کارهای نادرست خیلی طولانی و عذاب‌آور است، اما شب‌های من با عبادت و نزدیکی به خدا پر شده است.

برداشت: ای سال‌هاست که در دنان (محل زندگی من) دور می‌زنی، ولی در درون من نه با خودم محشورم و نه در دنانم.

برداشت: چطور می‌توانند مرا که از خون حسین پر از غم و درد هستم شاد کنند، در حالی که خون عزیزانم ریخته شده است؟

برداشت: من به خاطر تو از این کارها بازمانده‌ام، شاید حتی اگر شایسته نباشد که از تو دور بمانم.

برداشت: من از تو فاصله دارم، مانند هر کاری که با دستان و زبانت انجام دادی، دستان و زبان من هم چنین کاری نکردند.

برداشت: روح لطیف من آزاد شده است، هرچند که هم‌چنان در این دنیای سنگین و کثیف گرفتارم.

برداشت: روح من به سمت حکیمان پرواز می‌کند، در حالی که در چشم تو، وجود من به وضوح نمایان است.

برداشت: تنومند من، دانش فرشتگان را می‌داند و اگرچه در برابر دیوان شر به آب‌ها پناه می‌برم.

برداشت: اگر ملک سلیمان هم یک دیو با سپاهش را ببرد، من چه کار از دستم بر می‌آید؟

برداشت: در شب تاریک دنیا که علم و دانش را نادیده می‌گیرند، من به نوعی مانند چوپانی هستم که از زمان موسی به این سرزمین آمده‌ام.

برداشت: هیچ چوپانی نیست که بدون عصا و کاسه به کار برود. کاسه من همان دفتر و اطلاعات من است و زبانم نیز همچون عصا عمل می‌کند.

برداشت: اگر به من نزدیک شوی، با نرمی و سادگی، رازهای عمیق و نکته‌های پنهان را برایت فاش می‌کنم.

برداشت: من را به سمت خود کشانده‌ای، به طوری که خودم را زشت می‌بینم، اما در واقع من این‌گونه نیستم که دیگران تصور می‌کنند.

برداشت: من مانند آینه‌ای هستم که اگر تو عیبی داشته باشی، آن عیب در من هم نمایان می‌شود و اگر نیکو باشی، زیبایی‌ات در من هم منعکس خواهد شد.

برداشت: علم و دانش بیاموز تا به مقام عالم و دانا برسی. برمی‌خیز و چون شمشیری قدرتمند شو که بر دیگران اثرگذار باشی.

برداشت: در کلام من نشانه‌هایی از انسانیت و محبت نهفته شده است، که این حقیقت از دست خداوند و ولی زمانم نشات می‌گیرد.

برداشت: اگر آرزوی تو آن است که در سایه درخت من بنشینی، من تو را در بالای آن به نشستن با مردمان گرمی می‌نشینم.

برداشت: می‌خواهم به کمک دانش و خرد خود، باغ دین و ایمان را آبیاری کنم و تازگی و سرسبزی به آن ببخشم؛ چون سخن من مانند آب جاری است.

برداشت: اگر اندکی از شرارتی که در دل دارد در برابرش بنشیند، من با نصیحتی مانند باد آن را دور می‌زنم.

برداشت: اگر دیو به آبرویم لطمه‌ای بزند، به خاطر اینکه چهره‌ام زیبایی دارد و بر او تأثیر گذاشته است.

برداشت: سخن من مانند تیر بر دل می‌نشیند و قلمم همچون کمانی است که با دست خودم هدایت می‌شود.

برداشت: اگر دشمن من در شرق باشد، می‌توانم به راحتی تیر خود را از غرب به سوی او پرتاب کنم.