قصیدهٔ شمارهٔ ۹۵

برداشت: ای کهنه‌ای که در بستر عزت و خودبینی سال‌های زیادی را گذرانده‌ای.

برداشت: زندگی تو به مانند یک چرخ در حال گردش است که گاهی در حال خواب و آرامش هستی و گاهی در حال خوشحالی و شادمانی. عمر تو در حال گذر است و باید از لحظات آن بهره ببری.

برداشت: خوشحالی بکن که از سوی پادشاه، لباس فاخر و نشانه‌ای عزیز به تو داده شده است.

برداشت: هرچقدر که دیگران بد باشند و به گناه روی آورند، تو نیز باید در این مسیر قدم بذاری و از آنها بدتر شوی.

برداشت: شاعر درباره‌ات با نیکی سخن می‌گوید و آرزو می‌کند که همیشه شاد باشی و کاخ‌ات پر رونق بماند.

برداشت: کاخ تو به خاطر این سخن به تو می‌خندد، ای فریاد بر خانه‌ی خودبرتربینی.

برداشت: آنچه در این بیت بیان شده، به این معناست که فردی که به خود مغرور است، نمی‌داند و غافل است که در دنیای خود، خبری از واقعیات امن و آرامش‌بخش وجود ندارد و تنها به خود می‌پردازد. به نوعی، این فرد در غفلت است و نمی‌بیند که زندگی پر از چالش‌ها و ناملایمات است.

برداشت: چند نفر از آن کاخ‌های بلند و زیبا رفتند که از تو بهتر و برتر بودند و حالا به زیر خاک رفته‌اند؟

برداشت: زمانه با حال و هوای گوناگون، صدای نوحه و اندوه را از دل شادی و خوشی به گوش می‌رساند.

برداشت: اگر شهر گرگان با گرگین وجود نداشته باشد، شهر نشابور نیز بدون شاپور نمی‌تواند پابرجا بماند.

برداشت: برادر، زمانه در حال تغییر و کهنگی است و همه چیز را نو و تازه می‌کند.

برداشت: عسل و تلخی حنظل هر کدام ویژگی‌های خاص خود را دارند و در این دنیا نمی‌توانند به یکدیگر تبدیل شوند. شکر در کنار کژور، که خود میوه‌ای تلخ است، نشان‌دهنده تضاد طعم‌ها و ویژگی‌هاست. این بیت به دوگانگی و تفاوت‌های موجود بین چیزها اشاره دارد و نشان می‌دهد که هر چیز، حتی اگر خواص مثبتی داشته باشد، ممکن است با چیزهای دیگر که به ظاهر متفاوت‌اند، پیوند داشته باشد.

برداشت: آیا کسی می‌تواند بفهمد که هدف پروردگار غیور از این عالم چیست؟

برداشت: چرا آسمان نسبت به شکستگی‌های زمین بی‌تفاوت و ساکت است؟

برداشت: تو چه می‌گویی که چرا باید این همه خاک، آب، تاریکی و نور وجود داشته باشد؟

برداشت: این جمله به این مفهوم اشاره دارد که همه موجودات و مخلوقات از جمله شتر، خر، گاو، مار، ماهی، عقرب و زنبور به وجود آمده‌اند. به عبارت دیگر، این عبارت به تنوع و گوناگونی زندگی و موجودات در طبیعت اشاره دارد.

برداشت: آیا کسی به پا می‌خیزد و با شور و شوق به همراه صدای تنبور، شادی می‌کند و به حرکت درمی‌آید؟

برداشت: آیا برای کسی که پنجاه سال از عمرش را بدون نماز و طهارت سپری کرده، ارزش دارد که این همه وقت را از دست داده باشد؟

برداشت: به تو این‌گونه که هست، خانه‌ای شایسته و باارزش نمی‌رسد، چرا که تو از افراد پست و بدذات دوری کرده‌ای.

برداشت: پس چه بگویم از این که آسمان و زمین به خاطر آنان چه خدماتی انجام داده‌اند، در حالی که بخشنده و سپاسگزارند؟

برداشت: تو که به اینان چیزی نمی‌دهی، پس چگونه امید داری که خداوند به تو نعمت‌هایی چون حور و قصر عطا کند؟

برداشت: این فکر نادرست و بدی است، بنابراین از چنین فکری فاصله بگیر.

برداشت: اگر فکر و درک خوبی داری و دل‌ات به سخن پدر بزرگوارت توجه دارد، پس به خوبی‌های او گوش فرا ده، ای پسر.

برداشت: جهانی دیگر وجود دارد که برای مردم بسیار زیبا و دلپذیر است، اما از نگاه نادانان پنهان مانده است.

برداشت: برخی از مردم مانند حیوانات هستند و از علم و دانش دوری می‌كنند.

برداشت: هدف خداوند این است که حکیمان را بیافریند و فرومایگان و ظاهربینان را به حال خود واگذارد.

برداشت: دزدان در میان مردان مانند موش‌ها هستند و افرادی که سبکبار و بی‌توجه‌اند، همچون پرندگان به نظر می‌رسند.

برداشت: مردان بزرگ و محترم مانند ماهی‌ها ساکت و آرام هستند، اما افرادی که سخن بی‌محتوا و حرف‌های بی‌اساس می‌زنند، شبیه پرنده‌هایی هستند که بدون توقف آواز می‌خوانند.

برداشت: حکمت و دانش بر هر چیزی که غیرممکن و نادرست باشد، فضیلت دارند، مانند اینکه بوی خوش بر بویی نامناسب برتری دارد.

برداشت: سکوت بهتر از گفتن حرف‌های بی‌فایده است، این پیام به وضوح مطرح شده است.

برداشت: عمل تو همانند کشت و زراعت است و آنچه می‌کاری، سخنانی است که به زبان می‌آوری. این سخنان چون در صورت تو نمایان می‌شود، بر چهره‌ات تاثیر می‌گذارد.

برداشت: اگر از پاسخ نادرست بترسی، در زمان گفتن صبور باش و صبر داشته باش.

برداشت: اگر به دنبال لذت و صحبت با حوری‌ها هستی، به زن و کودک افراد دیگر نگاه نکن.

برداشت: تا زمانی که تو از چشمهٔ زلال و شیرین لذت می‌بری، من همچنان به رنگ تیره و غلیظ شیرهٔ انگور دلمشغول هستم.

برداشت: این جمله به نگرانی اشاره دارد که آیا نوشیدنی خطرناکی، که به عنوان "نبید" یا شراب ناپاک شناخته می‌شود، می‌تواند تأثیر منفی بر روی روحیات و طبع‌های مختلف افراد بگذارد یا نه. در واقع، به این فکر می‌کند که آیا می‌توان به نتیجه‌ای خوب و خوشایند از آن دست یافت یا خیر.

برداشت: باید دل و جان را از افکار نادرست و اشتباهات پاک کرد و از سخن‌های نادرست خودداری کرد.

برداشت: تا زمانی که نامه را می‌خوانی، نگذار شرم و خجالت بر تو غلبه کند.

برداشت: در مورد خوبی و بد، و اشتباه و درستی، چه چیزی در آن کتاب ذکر شده است؟

برداشت: همه درباره تو سخن گفته‌اند و چیزی از تو باقی نمانده که یاد نکرده باشند، حتی از نکات ریز و جزئیات.

برداشت: در روز قیامت، با وجود دل و عقل و همچنین کتاب و پیامبر، هیچ عذری برای تو پذیرفته نخواهد بود.

برداشت: انسان باید به دستورات خداوند عمل کند و وظیفه‌اش را با بندگی انجام دهد.

برداشت: بغیر از پرهیزگاری و زهد و توبه، چگونه می‌توان اعمال ناپسند را بخشید؟

برداشت: اگر از جمله‌ی افراد پنهان‌کار نباشی، باید به نیکی و زهد دعوت شوی، وای بر تو و بر درد و رنجی که خواهی کشید.

برداشت: خداوند از خشم خود با چه چیزی باز خواهد گشت؟ آیا با خدمتکاران، همراهان یا حیوانات سواری؟

برداشت: ای پسر، بیاموز که شعر حجتی است پر از نکات حکمت‌آمیز مانند زبور.